De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Morrelen aan de monarchie 1

Het nieuwe politieke seizoen zal sterk bepaald worden door discussies over de koude economische wind die ons in het gezicht waait en door de ongewisse toekomst van de wankelende Euro. Toch wachten ons ook felle disputen over de toekomst van de monarchie, of beter nog: de modernisering van de monarchie. Morrelen aan de monarchie dus.

PVV en Groen Links hebben wetsvoorstellen aangekondigd ter invoering van een ceremonieel koningschap. Bedoeling: de politieke rol en invloed van de koning tot nul reduceren. Stiekem hoopten PVV en Groen Links, al min of meer gesteund door SP en D66, ook op de steun van de PvdA: een partij immers met oude republikeinse reflexen en eigenlijk tegenstander van de monarchie.

Maar die steun is met de verschijning van de PvdA-notitie ‘Verbindend koningschap in de Republiek’ goeddeels de bodem ingeslagen. De sociaal-democraten willen de (politieke) rol van de koning weliswaar beperken, maar beslist niet ongedaan maken.

Monarchie behouden

De notitie (15 bladzijden) van een commissie ad hoc van de PvdA onder voorzitterschap van de staatsrechtgeleerde Joop van den Berg draagt een paar concrete maatregelen aan ter modernisering van de monarchie.

De partij wil daarmee reageren op de aanhoudende discussies over de macht van het staatshoofd die volgens haar veel te maken heeft ‘met een de laatste decennia veel onbekommerder geworden publiciteit inzake, koningschap, Koninklijk Huis en Koninklijke Familie’.

Ook ‘de in brede kring gedeelde aanname dat een troonswisseling nabij is’, brengt volgens de PvdA met zich mee dat ‘het nu een geschikt moment is’ om het politieke debat over de toekomst van het koningschap in alle duidelijkheid te voeren.

De PvdA erkent volmondig dat ‘de sociaal-democratie niet zonder ongemak over het koningschap en zijn plaats in de democratische rechtsstaat spreekt’, maar wil tegelijkertijd onderstrepen dat er geen ‘ernstige problemen rond koningschap en Koninklijk Huis bestaan’. Met andere woorden: moderniseren ja, afschaffen nee!

Kabinetsformatie

Heel concreet stelt de PvdA voor om de koning helemaal buiten het politiek altijd nogal gevoelige machtsspel van de kabinetsformatie te houden. Bij een kabinets- of ministerscrisis zou de minister-president voortaan niet meer naar de koning moeten stappen, maar naar de Tweede Kamer. Ook aanwijzing van een kabinetsformateur (m/v) zou voortaan door de Tweede Kamer moeten gebeuren.

Dit betekent een gevoelig verlies van politieke invloed van het staatshoofd, maar ook een die hem/haar, zoals bij de laatste formatie nog bleek,ook politiek omstreden en dus kwetsbaar,kan maken. Op zich is dit voorstel simpel tot dwingende praktijk te maken, want het vereist geen wijziging van de grondwet.

Raad van State en Troonrede

Dat ligt anders met het PvdA-voorstel om de koning het voorzitterschap van de Raad van State te ontnemen. Dat is ceremonieel, want in de praktijk hanteert de vice-voorzitter (‘onderkoning’) er de voorzittershamer, maar volgens de PvdA schept het een verkeerd politiek beeld dat de koning voorzitter is van het hoogste adviesorgaan van de regering dat ook nog eens de hoogste rechter in bestuurszaken is.

Reden genoeg voor de partij om op dit punt een grondwetswijziging – lastig vanwege vereiste tweederde meerderheid en langdurig omdat twee opeenvolgende parlementen erover moeten oordelen – niet uit de weg te gaan. De PvdA-commissie heeft ook nog overwogen om de koning niet langer de Troonrede te laten voorlezen, omdat die handeling ook te veel (partij)politieke invloed en betrokkenheid suggereert, maar zet die stap uiteindelijk niet. Zij denkt dat elke burger wel snapt dat het ‘bureaucratenproza’ van de Troonrede van het kabinet en niet van het staatshoofd afkomstig is en wil niet morrelen ‘aan het vaste ritueel en de intussen tweehonderd jaar oude traditie van Prinsjesdag’.

Spaanse model

Een iets beperktere politieke rol voor de aankomende koning Willem-Alexander (WillemIV?), daar is de PvdA dus op uit. Maar meteen ook maar een compleet ceremonieel koningschap invoeren, waar met name PVV en Groen Links zich sterk voor maken, daar wil de PvdA niets van weten. Zij spreekt zich zelfs volmondig tegen een ceremonieel koningschap (Zweeds model) uit en omhelst daarentegen met kracht van argumenten een presidentieel koningschap (Spaans model).

Volgens de sociaal-democraten kan een staatshoofd alleen maar geloofwaardig en samenbindend functioneren als het op enige manier betrokken is bij en gebonden is aan de politieke besluitvorming; zonder daar overigens ook maar enige beslissende invloed (De koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk) op te kunnen en mogen uitoefenen. Daarom wil de PvdA niet meegaan met ‘pleidooien de Koning uit de regering te halen’.

Linten knippen

De Oranjes mogen dus van de ‘roden’ op de troon blijven zitten en ze hoeven zich ook niet (helemaal) te beperken tot het doorknippen van lintjes. Letterlijk zegt de PvdA-notitie zelfs: ‘Er is intussen geen reden om te geloven dat het koningschap in Nederland zijn langste tijd zou hebben gehad. Dat zou wel het geval zijn, als aan de Koning een louter ceremoniële taak werd toebedeeld, bestaande uit beleefdheidsbezoeken en linten knippen her en der in het land.’

De fractie van de PvdA in de Tweede Kamer moet officieel nog beslissen over de partijnotitie. Maar de eerste reacties zijn instemmend. Dat ligt voor de hand, want aan de opstelling van het stuk werkten ook partijvoorzitter Lilianne Ploumen en fractiewoordvoerder koningszaken Pierre Heijnen mee.

Het initiatiefwetsvoorstel van de PVV over ceremonieel koningschap, dat op 1 september wordt gepresenteerd en waarvoor uiteindelijk een tweederde meerderheid in het parlement nodig is, maakt dus feitelijk geen kans meer. Vraag is of de PVV de minder vergaande monarchie-modernisering van aartsvijand PvdA zal steunen. Wordt binnenkort vervolgd in ‘Morrelen aan de monarchie 2’.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


18 reacties op “Morrelen aan de monarchie 1”

  1. Bas zegt: 26-08-11 om 13:55

    Èen koning is niet gekozen en dus kan het niet zo zijn dat een representatieve democratie een koning heeft met macht.

    Daarnaast staat in de grondwet dat elke Nederlander gelijk benoembaar is in de Openbare Dienst – maar voor de hoogste functie wordt een uitzondering gemaakt

    Blijkbaar zijn wij klootjesvolk niet goed genoeg voor de functie van staatshoofd – een redenering die niet anders als discriminerend kan zijn.

    Wat onze koning wilt, dat mogen wij, het volk, niet weten. Gevolg is dat de invloed van de koning in de diepste, donkerste, meest verre achterkamers plaatsvindt – en om die uit de wind te houden zijn ook andere achterkamers nodig.

    Want een minister die vandaag ja zegt, en dan door de koning te horen krijgt dat het nee moet zijn, die kan niet erkennen dat dat door de koning is ingefluisterd – maar moet naar iets vaags en onduidelijks kunnen wijzen, anders zouden wij, het volk, weten dat de koning een mening heeft

    Tenslotte is het koningschap voor de betrokkenen niet prettig – de ministeriële controle, bedoel ik.

    Kortom ,er zijn heel veel hele goede argumenten om het koningschap af te schaffen. Ik heb nog nooit een enkel argument gelezen om het niet te doen

  2. Toon B. zegt: 26-08-11 om 15:27

    Na de vrede van Münster (1648) is dit, in Nederland, altijd een thema geweest. In 1654 is die discussie echt goed begonnen door Johan de Witt. In zijn Deductie (2e deel) schrijft hij “ERFELIJKE MACHT CORRUMPEERT ALTIJD”. Het heeft hem zijn leven gekost en de dader(s) ? Oranjes ?

    Zolang de Oranjes op de Troon zitten zal dit ook altijd een thema blijven. Je kunt hun grip op de dingen, de gang van zaken Macht noemen of Invloed, doet er niet toe. De Oranjes en hun entourage (hofhouding) hebben veel te verliezen, Status, Inkomen, Invloed, Aanzien enz. enz.
    Dat is het, dat willen ze vasthouden, niet verliezen. Ik zou het gek vinden als het anders is.
    Wat de PvdA wil is een halfbakken oplossing.
    In een Republiek bestaat dit thema niet. Voldoet een President niet dan wordt hij/zij of niet herkozen of afgezet. Simpel.

    Ik vind NL een arm land, gelooft nog in sprookjes van prinsen en prinsesjes.

    n.b. In NL mag elk meisje worden wat ze wil, maar één meisje niet, dat zal en moet later koningin worden. De opleiding is nu al begonnen heel voorzichtig en met zachte drang. Nee Amalia kan vanmiddag niet buiten spelen, ze moet met oma mee. Misdadig is een groot woord maar mij stuit dit tegen de borst. Een kind moet kind zijn, spelen en dromen.

  3. S. Stevense zegt: 26-08-11 om 15:37

    In deze barre tijden zou de koninklijke familie kunnen denken aan vrijwilligerswerk en dus afstand van hun uitkering doen. Gratis ceremonieel PR-werk voor het land en volk. Geld heeft heeft de familie van Nassau genoeg, dat kan dus beter worden besteed aan zieken- en ouderenzorg.

  4. S. Stevense zegt: 26-08-11 om 15:37

    Een staatshoofd dient democratisch te worden gekozen. Willem IV kan zich ook verkiesbaar stellen; waarom niet?
    Hoe we het noemen maakt niet uit: gekozen president of gekozen koning.

  5. Ricardo zegt: 26-08-11 om 17:57

    Ik zou dit toch eerder ‘oude ketelmuziek in de eeuwige marge’ willen noemen. Waarschijnlijk weer tot niets leidend als het op invulling aankomt. Zo bezien zonde van de aandacht en tijd.

    De Tweede Kamer kan al decennia lang zelf beslissen wie de (in) formateur aanstelt, daar is slechts nog een hoofdelijke stemming voor nodig. Of een ‘verwijdering’ van het staatshoofd dit proces zou verbeteren is gezien de klucht van afgelopen jaar ook een grote vraag. Het waren juist diverse fractieleiders die het protocol aan hun laars lapten. En een koningin die dat juist probeerde te handhaven. Er zijn ook geen permanent echt veel grotere partijen meer en een kamervoorzitter is altijd duidelijk politiek gebonden dus ook niet a priori objectiever dan het meer op afstand staande staatshoofd. Zo bezien een steeds opduikende maar altijd slepende nondiscussie.

    Persoonlijk zou ik het wel zinnig vinden om het staatshoofd niet langer voorzitter van de Raad van State te laten zijn en geen wetten meer te laten ondertekenen. Juist hier past voltooiing van de parlementaire democratie en dus een koningshuis op wat meer afstand van de politiek. Het maakt hen ook minder kwetsbaar voor verdachtmakingen vanuit het parlement. Maar het zal me oprecht verbazen als hiervoor nu wel een 2/3 meerderheid komt.

  6. “presidentieel koningschap”

    Voor alle republikeinen die hier geen worst van kunnen maken bestaat gelukkig de Republikeinse Moderne Partij die straight gaat voor de Republiek Nederland met een President en de minister-president.
    Zie http://www.republikeinen.org
    en leve de Republiek die we altijd al hadden. Van 158801806 was Nederland zelfs de enige republiek op de wereld.

  7. Peter zegt: 26-08-11 om 19:26

    De koningin doet actief mee aan achterkamertjesgerotzooi op de Bilderbergconferenties. Ze schendt hiermee haar eigen grondwet en verdient het in mijn ogen dan ook om uit haar functie ontheven te worden.

    Daarbij vind ik het niet echt kies om de PvdA ‘rooien’ te noemen. Da’s teveel eer voor deze club, en een aanfluiting voor ECHTE socialisten zoals de SP.

  8. Alois zegt: 27-08-11 om 00:57

    Er is natuurlijk verder niet veel aan de hand in de wereld, economisch gaat het goed, we hebben nog genoeg grondstoffen voor deze en komende generaties, het milieu gaat er goed op vooruit, de tegenstellingen tussen mensen van verschillende etnische en religieuse achtergrond worden minder, verder in de wereld is er ook niet zo veel aan de hand, dus het is echt NU de tijd voor de PVDA om weer dit Oranje lucht ballonnetje op te laten en ons druk over te maken.

    Ik denk dat de Pvda in ieder geval wat PVV stemmers wil wegkapen voordat Rutte zich weer wat verspreekt in getallen over leningen en het kabinet valt. Weblogs, praat programma’s etc alles gaat er weer over!! Grote bezuinigen komen onze kant op en NLD gaat zich hier druk over lopen maken??

    We hebben een prima functionerend systeem, niet aan morrelen, niet aan schaven! Gewoon laten zo, Goede schoenen gooi je ook niet zomaar weg.
    Oranje Boven, en Leven De Koningin

  9. toon zegt: 27-08-11 om 04:36

    Er is, neem ik aan, geen ouderpaar meer in Nederland die van zoon of dochter verlangt dat hij/zij Pa opvolgt in het familiebedrijf. Niet het familiebedrijf staat centraal in het gezin maar de kinderen. Die mogen zich ontplooien en hun eigen idealen/dromen volgen. Pa en Moe helpen hen daarbij. Dat is hun taak.
    Één meisje kan en mag dat niet, niet tien, twintig of honderd meisjes, nee één meisje. Die is voorbestemd om Koningin te worden of ze wil of niet. Met zachte dwang zal ze er steeds weer naar toegeschoven worden. De opleiding is nu al begonnen. De fotografen, met oma mee naar de paarden, wennen om in het middelpunt te staan, bloemen aan te nemen en gewoon ‘belangrijk’ te zijn. En wat te denken van al die bewaking. Ik heb te doen met dat kind en straks die vrouw. iedereen zal zich straks bemoeien met haar liefde(s). Ze heeft en zal nooit privacy kennen. Haar leven zal een keurslijf zijn.
    Ik snap haar ouders niet die dat toestaan en daaraan meewerken. Dat haar vader niet bedankt voor het koningschap en die daarbij behorende poespas met al die beperkingen en zo zijn gezin, zijn kinderen, zich laat ontwikkelen in rust en harmonie op een plek die ze zelf kiezen.
    Ik snap de politiek niet dat ze geen eind maken aan deze poppenkast en ongelijkheid en zorgen dat het land bestuurd wordt op een efficiënte en zakelijke manier. Sprookjes bestaan niet en daar geven we ook geen belastinggeld aan uit.
    Ik snap ook de Nederlanders niet die zwelgen in het vertoon van de kroon. Die zich verdringen om Amalia te zien en alles van haar willen weten. Zo veel zelfs dat Privé en Story er een dikke boterhammen aan verdienen door van alles uit hun duim zuigen over Amalia, haar ouder en zusjes. Walgelijk – vind u ook niet ?
    Wanneer doen we er dan wat aan ?

  10. De titel, Morrelen aan de monarchie 1, klinkt als een race in mijn oren, zoiets als, tijd voor een pitstop in de formula 1 te Monaco, gewoon daar dacht ik aan, grappig……

  11. rob zegt: 30-08-11 om 13:11

    Onze koninklijke familie heeft o.a. ons wijs gemaakt dat zij afstammen van de Oranjes en van de Nassau’s, alleen willen zij geen DNA afstaan om dit te kunnen bevestigen, dit geeft al genoeg argwaan of ze überhaupt wel een afstammeling zijn van de Oranjes. Tevens is bekent dat alle koningen en heersers het volk onderdrukken te gunste voor hun zelf, zoals Willem I heeft gedaan, die heeft zich zelf als koning gekroond en heeft alle grond in Nederland geclaimd als zijn grond, maar zodra je iets gaat claimen wil dat nog niet zeggen dat jij ook daadwerkelijk de eigenaar van bent. Onze democratie heeft nog nooit bestaan. Kijk maar naar ons huidige kiesstelsel. Als er maar 60% van de bevolking stemt en deze 60% vertegenwoordigd 150 zetels, dan zijn 76 zetels 30,4% van de bevolking dit is geen meerderheid van de stemgerechtigden. Het enkel de meerderheid van de 2e kamer. Dus kunnen we niet van een democratie spreken en zijn alle regels en wetten ondemocratisch genomen en dus niet rechtsgeldig volgens onze eigen grondwet, zo ook de deelname aan de Europese Unie.

  12. peter zegt: 30-08-11 om 15:21

    als de monarchie wordt afgeschaft zal dat ons als burgers geen cent verkwist belastinggeld schelen.
    de regering vind wel weer een nieuwe bestemming voor onze centjes

  13. We hebben, als we het simpel maar mooi voorstellen, het Universum, we hebben de wereld, met hebben bedoel ik niet zo zeer iets als eigendom, maar meer een gegeven, wij mensen zijn hier overduidelijk aanwezig, de 1 wat opzichtiger dan de ander,dan heb je daar ook het Oranje-huis, en omdat het bestaat en omdat we nu eenmaal mensen zijn moet er aan gemorreld worden, we morrelen graag, de 1 wat meer dan de ander……

  14. Dat het koningshuis tot nu toe in haar hoedanigheid nog bestaat, wil toch wel zeggen dat zij economisch gezien nog steeds een soort van winstgevend bedrijf is, het heeft vele voordelen geboden voor verscheidene mensen en bedrijven. Zo is bv. koninginnendag net zoiets als Kerst en Pasen,de achterliggende betekenis is voor velen onbekend, maar er wordt gevierd, het brengt geld in het laatje en mensen hebben plezier, de economie heeft er baat bij.Begrijp me niet verkeerd, het kan me allemaal niet zo schelen of de familie nu wel koninklijk is of niet, misschien wilden ze allang niet meer en worden ze gedwongen, puur uit economisch opzicht.Maar denk je nu echt dat als er een punt achter gezet wordt, er geld overblijft voor een armoe-lijdende sektor, of dat we met ons allen een eurootje of honderd toegestopt krijgen, daar moet je voor op de snelweg zijn heb ik gehoord, daar moet je wel oppassen voor rondvliegend lood.
    Oranje boven, oranje beneden, het is mij egaal, zolang het de meerderheid blij maakt,maar wel zullen we alles eerlijk delen op den duur, hoop ik…

  15. Marcel zegt: 01-09-11 om 16:49

    @Anouk

    als je de monarchie afschaft, en koninginnedag als bv ‘oranjedag’ handhaaft dan is de economische toegevoegde waarde van de monarchie nul komma nul.

    Ik ben het met toon eens, de mensen die deze maatschappelijke ‘druk’ op de schouders van dat meisje leggen zijn zelfzuchtige egoisten. Die willen dat belachelijke reliek enkel bewaren voor zichzelf, en verwachten dat dat meisje inderdaad ‘met zachte dwang’ die kant op geduwd wordt.

  16. Toon, lees jij Story en Prive, en waarom denk je dat zulke bladen kunnen blijven bestaan, met zachte dwang door vraag worden ze gedwongen en is er geen verhaal , geen probleem ,dan verzinnen ze wel wat, maar wie is eigenlijk Amalia?

  17. Peter zegt: 13-10-11 om 14:49

    Puur alleen het feit dat ons kleine land een democratische monarchie heeft, maakt dat ons land een bepaalde status heeft in het buitenland. Die status wordt ook flink uitgebuit door de dat de koningin ons in het buitenland vertegenwoordigd bij de diverse bezoeken en contacten. Er zou eens berekend moeten worden wat zij aan economisch belang en winst voor bedrijven en staat heeft binnengebracht. Een monarchie afschaffen is onbezonnen en in mijn ogen onbezonnen handelen. Hoeveel staten zouden er niet heel veel voor over hebben om zo’n instituut nog te bezitten. kijk naar het belang ook van de vertegenwoordiging in China , Japan en de staten waar koningschap op een voetstuk staat vooral ook om het feit dat wij iets hebben dat zij niet hebben. Waarom iets wat zo van belang is en zo tekenend voor Nederland opheffen of volstrekt onbelangrijk beschouwen?

  18. bas zegt: 13-10-11 om 17:09

    Peter

    Leg mij eens uit hoe een monarchie democratisch kan zijn. Monarechie houdt in dat een persoon, die geselecteerd is op grond van geboorte, de macht heeft

    Dat is niet democratisch, dat is dictatoriaal.

Geef een reactie