De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Morrelen aan de monarchie 2

PVV-leider Geert Wilders heeft een vervaarlijk tikkende tijdbom onder de troon van de koning (m/v) gelegd, maar het ontstekingsmechanisme ontbreekt vooralsnog.

De voorstellen van de Partij Voor de Vrijheid willen de monarchie moderniseren door ‘de (schijn van) politieke invloed van de Koning te minimaliseren’. In een initiatiefwetsvoorstel met toelichting (samen 60 pagina’s) bepleit de partij met kracht dat de koning niet langer lid van de regering zou moeten zijn.

Dit ceremoniële koningschap echter is juist vorige week door de PvdA (in een notitie van 12 pagina’s) met bijna evenveel kracht van de hand gewezen. De socialisten willen weliswaar ook de monarchie moderniseren , maar vinden dat de Koning wel degelijk lid van de regering dient te blijven. Het morrelen aan de monarchie kent dus vele smaken en kleuren.

Eerder al maakten met name D66 en Groen Links duidelijk voor een ceremonieel koningschap te zijn. Uit de over elkaar heen buitelende plannen en voorstellen valt bij nadere lezing maar op een paar punten een werkbare politieke meerderheid te smeden. Dat geldt bijvoorbeeld voor de kabinetsformatie, waar de rol van de koning ten gunste van de Tweede Kamer teruggedrongen zou moeten worden. Maar strikt genomen kan dat nu eigenlijk al.

PVV tegen republiek

Geert Wilders kon tot nu toe niet betrapt worden op warme gevoelens ten aanzien van de koningin. Integendeel. Toen Beatrix in haar kerstrede van 2007 er afkeurend over sprak dat ‘grofheid in woord en daad de verdraagzaamheid aantast’ deed de PVV-leider dit af als ‘multiculti-onzin’ en toen de koningin in haar kerstrede van 2010 nadrukkelijk over ‘verbinding’ en ‘verdraagzaamheid’ sprak en opriep te stoppen met ‘het vergroten en verharden van tegenstellingen’, was dit voor de PVV-leider het sein om te zeggen dat zij ‘als een haas’uit de regering zou moeten verdwijnen.

Zo ontstond het beeld van een partij die het liefst nog vandaag de monarchie bij het grof vuil zou willen zetten. Maar dat is een verkeerd beeld. De PVV is naar eigen zeggen vóór de monarchie en wil van ons land geen republiek maken. Zo staat het in het beginselprogramma van de partij en bij de presentatie van de PVV-plannen ter modernisering van de monarchie beklemtoonde Geert Wilders dat nog eens. Hij noemde de koning zelfs een symbool van eenheid in ons land en wil dat zo houden. Maar volgens hem lukt dat alleen als er flink aan de monarchie gesleuteld wordt.

Moderne monarchie

Kernpunt van een moderne monarchie is volgens de PVV de volstrekte neutraliteit en onafhankelijkheid van de Koning. “We willen dan ook dat de koning geen lid meer zal zijn van de regering, geen voorzitter meer zal zijn van de Raad van State en geen rol meer zal hebben bij de kabinetsformatie na de verkiezingen. Kort gezegd: er moet zo snel mogelijk wat ons betreft een einde komen aan de politieke invloed van de Koning.”, aldus Geert Wilders.

Zijn partijgenoten André Elissen en Lilian Helder, de ondertekenaars van het initiatiefwetsvoorstel ter modernisering van de monarchie, denken er uiteraard niet anders over. Ze willen de monarchie behouden , maar ‘de koning moet als staatshoofd boven elke twijfel verheven zijn ‘ en dus – al dan niet ‘als een haas’- uit de regering verdwijnen. Zoals gezegd zit dat er niet in. De daarvoor vereiste tweederde meerderheid in de Tweede Kamer is in geen velden of wegen te bekennen. De grote middenpartijen VVD,PvdA en CDA doen niet mee. De Koning blijft dus gewoon lid van de regering.

Politieke invloed

Sleutelbegrip bij de lopende discussies over de monarchie is de politieke invloed van de Koning als lid van de regering. Die invloed, aangenomen dat hij er is, blijft verborgen, want de ministers zijn verantwoordelijkheid voor al het doen en laten van het staatshoofd. Diezelfde ministers moeten – maar steeds binnenskamers – ervoor zorgen dat de politieke invloed van het staatshoofd binnen de door hen gewenste (politieke) kaders blijft en hebben daar ook de macht toe.

Haal je de koning uit de regering dan zou die meer bewegingsvrijheid krijgen en in woord en daad de ministers voor de voeten kunnen gaan lopen. Zeker als ook de ministeriële verantwoordelijkheid voor een ceremoniële koning zou vervallen, zoals de PVV nu bepleit. Het staatshoofd zou door hem zijn formeel politieke invloed te ontnemen dan wel eens een flinke portie informele (politieke) invloed kunnen opbouwen. Zeker in voor populisme gevoelige tijden. Over ironie gesproken!

Het is dan ook niet voor niets dat bijvoorbeeld D66 , dat eveneens de koning uit de regering wil zetten, de ministeriële verantwoordelijkheid wenst te handhaven. Kortom: verdeeldheid alom.

Charme-offensief

Al hoeft Willem-Alexander dus niet bang te zijn dat hij van zijn moeder een gedevalueerd ambt zal erven, het voortdurende (verbale) gemorrel aan de monarchie zal voor hem en zijn omgeving een teken zijn dat het koningschap niet langer een onomstreden en ‘rustig’ bezit is.
Elke misstap kan in zo’n klimaat tot grote, voor de monarchie wél bedreigende situaties leiden.

Misschien is het weer tijd voor een charme-offensief van de Oranjes. En wat zou daar beter voor kunnen zijn dan een majestueuze troonswisseling? En als het even kan: met een traan van Maxima op het moment dat zij Koningin wordt naast Koning Willem-Alexander (Willem IV?). Op zulke momenten verstommen discussies over modernisering van de monarchie.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


17 reacties op “Morrelen aan de monarchie 2”

  1. Henk zegt: 01-09-11 om 16:22

    Hitler is ook ooit zo aan de macht gekomen zoals Wilders het wil doen:

    Geert wil diep in z’n hart dat Nederland een republiek wordt en daarom wil ie heel voorzichtig beginnen om de Koningin uit de regering te halen. Daarna wil hij de monarchie helemaal om zeep helpen om vervolgens zelf president te worden en terug te keren naar de jaren 1939-1945.

  2. Gerard zegt: 01-09-11 om 16:27

    Wat heb je aan een koningin als zij aantoonbare misstanden, die haar per brief worden medegedeeld, niet eens beantwoord? Is dat een moeder des vaderlands? Laat zij een onschuldig veroordeelde gewoon aan zijn lot over in plaats van opdracht te geven de zaak te onderzoeken? Voor mij is het koningshuis een wassen neus.
    Een teleurgesteld ridder.

  3. Jennie zegt: 01-09-11 om 16:30

    Helaas kampen wij met een overheid, die best weet dat erfopvolging waanzin is, maar of te laf, te opportunistisch of te christelijk is, om daar eerlijk voor uit te komen. Daarom blijven we opgescheept met deze aanfluiting t.a.v. de democratie. Bron van geneuzel in de marge.

  4. Klein maar Fijn zegt: 01-09-11 om 16:31

    Laten we maar een voorbeeld aan Duitsland nemen: dat is een goed draaiende Republiek met blauw bloed in de aderen ipv op een troon.

  5. Debby Teusink zegt: 01-09-11 om 16:31

    Waar is toch het republikeinse gedachtegoed gebleven? Nederland is als republiek groot geworden en als monarchie een landje aan de rand van Europa. Niks mis met de republiek.

  6. Marcel zegt: 01-09-11 om 16:44

    De grote meerderheid van de Nederlanders maakt het geen moer uit, gezien dat de gemiddelde uitzending van Eredivisie samenvattingen meer kijkers trekken dan die zogenaamde ‘monarchie evenementen’.

    En daarnaast, waarom zouden andere Nederlanders geen gelijke (theoretische) kans op de functie van staatshoofd hebben? Onderscheid maken tussen Nederlanders op grond van afkomst is discriminatie, en volgens artikel 1 mag dat dus niet, en daarnaast is er nog een artikel dat beweert dat iedere Nederlander in openbare functie/dienst benoemd kan worden op gelijke basis, dus monarchie is niet alleen discriminatoir, maar ook illegaal. De grondwet spreekt zichzelf dus tegen en in zo’n geval heeft artikel 1 voorrang.

    Monarchie is een reliek uit de tijd dat de elite zichzelf titels toekende, die overerfbaar verklaarde in een poging de macht voor eens en voor altijd voor henzelf te reserveren. De meeste monarchen zijn erfgenamen van diegenen die zich ten koste van het volk verrijkt hebben, tijd om die achterhaalde onzin af te schaffen.

  7. Ricardo zegt: 01-09-11 om 16:51

    Het blijft lastig maar mij lijkt als republikein met respect voor de bindende factor die het koningshuis voor velen is een ceremonieel koningsschap met behoud van ministeriële verantwoordelijkheid de beste optie ter voltooing van de de parlementaire democratie. Een gezien de polls en politieke realiteit inderdaad kansloze opvatting.

    De uitkomst van al deze plannen lijkt weer te worden wat er al was. zelfs uitvoering van de motie Kolfschoten uit 1971 lijkt geen meedrderheid te halen. Dus nu maar weer snel stoppen met deze discussie in het luchtledige en snel terug naar belangrijkere en meer concrete politiek in het licht van opnieuw een traditionele Prinsjesdag, de Algemene Beschouwingen en daarna hopelijk eindelijk inhoudelijke discussie over het totaal van de effecten van beleid via de afzonderlijke begrotingsdebatten.

    Waar we hopelijk eindelijk via duidelijkere ‘plaatjes’ eens gaan zien hoe en waar de bezuinigingen concreet neerslaan. Waar afzonderlijke partijen van coalitie en oppositie profiel kiezen en in hoeverre dit minderheidskabinet in staat is om de bezuinigingen via de meest slimme voorstellen verder uit te werken. Traditioneel zal ook het koningshuis dit weer helemaal meemaken en leest de koningin de Miljoenennota gewoon weer zelf voor.

  8. Panta Rhei zegt: 01-09-11 om 20:30

    Het is allemaal heel erg dubbel: hoeveel oranjebloed stroomt er nog door het vorstenhuis? Een eerlijk mens zou dna onderzoek toestaan.
    Afgezien daarvan zijn koningshuizen uit de tijd. Ze zijn geen voorbeeld meer sinds de leden ervan uitwijken naar belastingparadijzen. Zijn ze nog voor het volk? Geeft Trix een deel van haar miljardenvermogen aan de staat als voorbeeld? Allemaal boter op ons hoofd!

  9. Hans Freij zegt: 01-09-11 om 23:50

    Volgens mij is de monarchie een overblijfsel uit de mideleeuwen en ze is ook niet democratisch, omdat de leden van ons koningshuis aan de macht zijn, omdat zij nauw eenmaal nazaten zijn van Willem de Zwijger.. Nederland is een republiek met de premier als hoogste in functie. Rutttes liberale partij was van oorsprong een republikeinse partij. Ik begrijp daarom niet waarom de VVD zo koningsgezind is,
    Omdat de liberale stroming van Rudolph Thorbecke republikeins was, werd in de negentiende eeuw de macht van de koning beperkt..

  10. Bas zegt: 02-09-11 om 09:34

    Aangezien een koning niet gekozen is, is voor mij elke vorm van politieke macht, invloed of betrokkenheid van een koning onaanvaardbaar.

    En dat bedoel ik heel letterlijk, wat mij betreft zou in de Grondwet moeten staan dat een koning geen contacten mag hebben met gekozen volksvertegenwoordigers

    En aangezien er – nog – veel mensen zijn die zich qua meningsvorming graag naar de koning zouden luisteren, is natuurlijk noodzakelijk dat de koning ook geen politieke of andere uitspraken doet die controversieel gevonden KUNNEN worden.

    Dus, ja, een lintenknipper. Maar wel eentje die niet mag meepraten over welke linten er geknipt worden – dat zou voor mij wellicht nog aanvaardbaar zijn.

    Natuurlijk is dit een verschrikkelijk lot – en daarom zou ik ook willen afsluiten met: Leve de Republiek

  11. AWTh.Hovens zegt: 02-09-11 om 13:53

    Wij hebben een rekenkamer ,en voor deze kamer is het een kleinig heid
    om uit te rekenen wat ons koningshuis kost en wat als het koningshuis niet meer van toepassing was.
    Al het geld wat over is moet naar de armmoede in NL gaan ,en niet naar de zakken vullers.

  12. wim barmentloo zegt: 03-09-11 om 10:28

    Waarom stelt niemand zich de vraag; wat is de reden van deze discussie op dit moment? Liever had ik gezien dat de vraag luidde;
    `De teloorgang van de democratie en het Koningschap`.
    De participatie van de burger in de democratie is verworden tot gescheld, de waan van de dag en een individualisme tot op het bot. De politici stellen daar niets tegenover, volgen al jaren naadloos dit geschreeuw van weinig wol. Wat zijn de prestaties geweest in wetgeving, in inhoudelijke koers geven aan het Nederland en Europa van nu. Helemaal niets toch behalve het voortdurend van incident naar incident hollen en dan weer tevreden achterover leunen als het gezicht weer bij wie dan ook op TV is verschenen. Kijk eens naar het tekortschieten in denken over de lange termijn; kortzichtige bezuinigingen op alles wat met klimaat, water, ontwikkelingslanden en dus ook op defensie te maken heeft. De rekening zullen we vanzelf op ons bord krijgen. Dus is het niet verwonderlijk dat de discussie over het Koningschap moet dienen als schaamlap voor het eigen falen. Misschien is een discussie juist over grotere macht voor het Koningschap wel veel meer op zijn plaats. Immers Nederland is in het verleden meer geholpen geweest door sterk leiderschap van Koningen(innen) dan door politici. Een gestuurde democratie waarin de Koning veel meer bepalend is .voor de koers van het land prefereer ik verre boven het Ormel gehalte van Den Haag. Hij of Zij geeft dan leiding aan een regering die gevormd wordt door vakmatig deskundige bestuurders. En dat zijn geen politici meer. Een model waarbij het volk door middel van richting gevende referenda invloed kan uitoefenen is verre te preferen boven de onbekwame verkwistende populistische poel van ellende van kabinet en beide kamers. Woorden die politici in de mond nemen over modernisering van de monarchie zijn slechts bedoeld om het verbergen van het eigen falen en zichzelf meer macht toeeigenen.

  13. Christiaan zegt: 03-09-11 om 20:29

    Mijns inziens heeft koningin Beatrix in ons land een zeer beperkte politieke rol. Ze spreekt altijd op een zeer goed overdachte manier en zorgt voor een stuk reflectie waar mensen over na kunnen denken. Laat haar alsjeblieft haar ding blijven doen!

    De invloed van de koningin is niet het werkelijke probleem waar het in ons land om gaat. Het is veleer het ontbreken van 1) een algehele ethische filosofie die richting geeft aan het politiek handelen en 2) het al jarenlang ontbreken van een daadwerkelijke machtspositie voor een (wereldwijze en standvastige) minister-president.

    1) Iedereen weet dat dit leven uiteindelijk niet om geld draait. Toch zetten we nu alles op alles om ons begrotingstekort terug te dringen. Financien staan nu op de eerste plaats, terwijl die positie de ethiek toebehoort. Bezuinigingen treffen het onderwijs, cultuur, gezondheidszorg en zelfs de bibliotheken! Dit is een zeer onverstandige strategie op langere termijn. Als mensen niet goed opgeleid worden en weinig cultuur kennen, is de kans groot dat ze beperkt ontwikkelde wezens worden. Ze bereiken dan nooit hun volle potentieel. Het karakter van middelmaat wat ons land nu al heeft (kijk maar naar onze onderwijsprestaties), wordt dan een cultuur van zwakte. Ik zou willen pleiten voor een meer reflectieve vorm van politiek bedrijven. Er moet intensief en integraal worden nagedacht over de invloed van beslissingen op langere termijn.

    2) Democratie is in de kern de invloed van iedereen zo eerlijk mogelijk verdeeld. Dit geeft een land echter nog geen richting. Hoe meer mensen iets te zeggen moeten hebben, deste minder daadkracht gaat er van een organisatie uit. Soms zo weinig dat het dan beter is om toch 1 persoon het voortouw te laten nemen, ook al gebeuren er dan soms dingen die je absoluut tegenstaan. Kortom, er moet 1 machtspositie voor komen voor iemand die het overzicht heeft, boven partijen (en financien!) staat en de juiste ethische beslissingen kan nemen.

    De grap is dat wij dit (nog steeds!) enigszins verwachten van de koningin. Dat zij deze rol toch alsjeblieft nog kan vervullen, terwijl we anderzijds met man en macht proberen haar invloed en nu zelfs ook haar spreektijd terug te dringen. Het juiste, maar ook radicale antwoord is dat de politiek zich moet centraliseren rondom de minister-president. Elke grote beslissing van een minister, moet een gerichte actie worden van de minister-president.

    Dan ga je een situatie krijgen waarin iemand het overzicht heeft. Deze persoon kan dan strategisch gezien de juiste beslissingen nemen.

  14. Bart zegt: 04-09-11 om 19:24

    Is het niet zo dat de z.g. ‘tikkende tijdbom ‘wat ik in het artikel mag lezen ook niet in de werkplaatsen van CDA en VVD met zoet geveinsde glimlach in elkaar wordt gezet?
    Meneer Pechtold mag ook af en toe een schroefje voor dit explosief aanreiken.

  15. Ik heb het idee dat we teveel willen. Een president is nog geen garantie dat we een beter land krijgen of zullen hebben.
    Als Blonde Indo Geert Wilders het serieus zou weten te verklaren zou hij gewoon moet vragen om een volksreferendum. Maar nee hoor hij komt met een wetsontwerp en plakt daar wat mooie intenties en denkt zo zijn achterban te bedienen. Een grote misleiding zou je zeggen. Zijn de thema’s Moslims nu al uitgewerkt? Wat een beperking heeft deze partij(PVV) En wie zijn de stemmers. Kan me niet voorstellen dat het hier om gewone mensen gaat. Kom maar uit jullie omgeving en wees dan trots op jullie PVV dat dit land naar de afgrond zal laten glijden. Maar pas op want Hitler is ook zo begonnen.

  16. Marielle zegt: 05-09-11 om 21:46

    Na het aftreden van Beatrix gaan we gewoon soepeltjes over tot het kiezen van ons staatshoofd.

    Natuurlijk kan Willem-Alexander zich ook verkiesbaar stellen. Hij zal waarschijnlijk de verkiezingen ook nog winnen. Vijf jaar later mag hij weer meedoen en als hij het goed heeft gedaan (dwz niet teveel buitenhuizen heeft gekocht, belasting heeft ontdoken en vakantie heeft gevierd) wint hij de tweede termijn ook. Zo niet, dan hebben we een ander staatshoofd.

    Dit lijkt mij een nette oplossing voor het probleem ‘monarchie’.

  17. Sander zegt: 09-10-11 om 22:17

    Lijkt me wat overdreven om de monarchie een ‘probleem’ te noemen. Voor een lintjesknip-functie is het wat mij betreft bijvoorbeeld geen drama dat de functie niet democratisch verkregen is. Sterker nog, deze lintjesknip-functie is in handen van een geslacht dat al decennia lang heeft laten zien daar bekwaam in te zijn.
    Dus ja, ik prefereer een overerfbare lintjesknip-functie boven dure verkiezingen waarbij alwéér een saaie grijze politicus ‘aan de macht’ komt.

    Want ja, in een functie die als doel heeft Nederland te promoten, past een majestueuze koningin natuurlijk vele malen beter dan een grijze muis, genaamd ‘heer president’.

Geef een reactie