De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Haagse verdeeldheid helpt Beatrix

Voorspeld was dat bij de behandeling van de begroting Algemene Zaken, waaronder het koningshuis valt, er zich werkbare meerderheden zouden aftekenen om een begin te maken met de modernisering van de monarchie. Verder zou de Tweede Kamer  premier Rutte  – zelfs zijn eigen VVD bepleitte dat – dwingen om in deze donkere financiële tijden óók te gaan bezuinigen op  het koninklijk huis.

 

‘Fier overeind’

Verwacht werd kortom dat de volksvertegenwoordigers vol op het orgel zouden gaan om na alle discussies over de monarchie nu eens spijkers met koppen te slaan. Maar het pakte allemaal heel anders uit. ‘Koningshuis staat nog fier overeind’ kopte NRC-Handelsblad dan ook.

De Haagse verdeeldheid verijdelde elke ‘aanslag’ op de positie van de koningin en haar beoogde opvolger. Het is uitgerekend verdeeldheid die het symbool van onze nationale eenheid in de kaart speelt. Over ironie gesproken. Misschien heeft het door de NOS op televisie uitgezonden debat over de monarchie de vernieuwingsdrift bij de Kamerleden ook wel wat getemperd.

In dat debat weliswaar ook volop verdeeldheid, maar over één ding bleken de deelnemers het hartgrondig  eens: op de taakuitoefening van Beatrix valt niets aan te merken. En een door de NOS gehouden enquête onderstreepte opnieuw dat de overgrote meerderheid niet van de monarchie af wil.

Bezuinigen

Illustratief voor de tot dadenloosheid doemende verdeeldheid op Het Binnenhof als het om de monarchie gaat, was de roep om koningin Beatrix te laten meebetalen aan de gevolgen van de financiële crisis.

Aan de vooravond van het Kamerdebat opende de VVD de beschietingen met de eis dat Beatrix twee procent (€ 800.000,-) diende in te leveren. De SP had het over een nullijn. Alle linkse partijen stelden voor om de belastingvoordelen die Beatrix en Willem-Alexander hebben af te schaffen en de PvdA opperde dat de koningin maar eens huur moest gaan betalen voor  het haar van rijkswege ter beschikking  gestelde woonpaleis.

Ook was er het idee om de koningin en haar oudste zoon de gratis vlieguren(72,5 uur per jaar) voor privédoeleinden  te ontnemen. Tenslotte werd er om grotere openheid gevraagd over het miljoenenvermogen van de Oranjes. Geen enkel plan echter kon op een parlementaire meerderheid rekenen. Vooral omdat de PVV, die vorig jaar nog het voortouw nam bij de discussies om op de koningin te korten, er dit keer het zwijgen toe deed. 

Geert Wilders en de zijnen lieten gewillig en compromisbereid weten dat ze eerst het antwoord van premier Rutte wilden afwachten. Die had daarna weinig moeite om de debatten zonder enige toezegging af te ronden. De koningin hoeft in 2012 niet (extra) in te leveren.

Hervormen

En dan te bedenken dat het bij de financiële perikelen van het koninklijk huis veelal slechts gaat om gewone wetswijzigingen, waarvoor een simpele meerderheid volstaat. Dat is bij echte hervormingen van de monarchie wel even anders. Die zijn alleen te bereiken via de lange en rotsige weg die grondwetswijziging (tweederde meerderheid, Kamerontbinding) heet. 

Invoering van een ceremonieel, van elke politieke invloed ontdaan koningschap -  al dan niet met behoud van de ministeriële verantwoordelijkheid daarvoor –  kan intussen op een groeiende politieke en publieke steun rekenen, zij het (nog?) niet op een meerderheid.  De hiervoor overigens nodige tweederde meerderheid van een grondwetswijziging is echter nog in geen velden of wegen te bekennen en lijkt überhaupt moeilijk realiseerbaar.

Daardoor dringt gaandeweg de vraag zich op of de monarchie niet al te hecht en te gedetailleerd in de grondwet verankerd ligt. Er zou wellicht eens een gesprek moeten komen – los van concreet gemorrel aan de monarchie – of er op sommige punten niet een andere, meer soepele grondwettelijke regeling van de monarchie realiseerbaar is.

Referendum

Een minder beladen en dus meer zakelijke discussie is voorstelbaar over de vraag of, om te beginnen, de grondwet niet op een enkel punt gewijzigd kan worden zodat veranderingen van de monarchie wat eerder onder handbereik komen. Uiteindelijk zijn er meer grondwettelijk verankerde rechten en instituten, zoals de vrijheid van onderwijs en de vrijheid van meningsuiting, die via gewone wetten met enkelvoudige meerderheden aangepast en beperkt kunnen worden.

Er valt  bij sommige aspecten van de monarchie mogelijkerwijs zelfs te denken aan een vorm van directe democratie zoals een (consultatief) referendum. Via regelingen rond het aanvragen of uitschrijven van een referendum, vereiste opkomstpercentages en (gekwalificeerde) meerderheden voor de uitslag kunnen er, indien en waar gewenst, toch nog  genoeg zekerheden worden  ingebouwd.

Zo blijft het onmogelijk dat er op een achtermiddag  in een vloek en een zucht al te drastische besluiten vallen over modernisering – of zelfs afschaffing – van de monarchie.

Verdeelde politici

Hoe dan ook is de afgelopen weken weer eens duidelijk geworden dat wie modernisering van de monarchie wenst, niet al te veel kan verwachten van de politiek. Dat valt de Haagse politici niet te verwijten. In een democratie, waar wat het gaat om machtsvorming en keuzes, moet er voor de burger ook wat te kiezen blijven en zijn de politici dus per definitie verdeeld. Uiteindelijk moeten er omwille van de regeerbaarheid wél steeds  compromissen gesloten worden. 

In de debatten over het koningshuis blijkt hoe moeilijk – zo niet onmogelijk  – in ons bestel meerderheden te bereiken zijn voor modernisering van een zo solide in de grondwet verankerd instituut als de monarchie.

Maar och, wie het getob en gestoei rond de benoeming van een nieuwe onderkoning (vice-president Raad van State) aanziet, betrapt zich misschien wel eens  – vol schaamte natuurlijk – op de gedachte aan een erfelijk onderkoningschap.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


2 reacties op “Haagse verdeeldheid helpt Beatrix”

  1. F. Markestein zegt: 17-10-11 om 15:41

    Het was beschamend om iedere fractie zijn eigen ideetjes te horen opperen over zowel de financiën van het koningshuis als over de modernisering ervan. Waarom zoveel verdeeldheid, terwijl voor ingrijpende maatregelen die de gewone burgers treffen vaak in een vloek en een zucht een solide meerderheid te vinden is. Dat weten de fracties ook, dus waarom niet de koppen bij elkaar gestoken voor een compromis waar een meerderheid zich in kan vinden? Of is er soms iemand bang een lintje mis te lopen?

  2. Trui de Pum zegt: 04-02-12 om 16:58

    Ben het volkomen eens met F Markenstein,een grote kleffe hap daar in het Haagse,waar echte kerels ontbreken,daadkracht,en bovenal Kundigheid! Staan ze zo,n Oranjeclan te verdedigen die dankzij n slordige 10miljoen hardwerkende burgers n klein 50miljard eurie,s achter de hand heeft! Lekker op 30 april leuke dingen voor haar orgarniseren,heeft ze ook geen troep in Heur tuin en geen onkosten! Sleep well……

Geef een reactie