De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Koningin van de euro

Het is dezer dagen misschien geen titel om prat op te gaan, maar als hij iemand toekomt, dan is het koningin Beatrix wel: ‘Koningin van de Euro’. Zij is de enige vrouwelijke monarch wier beeltenis sinds de introductie in 2002 op de Europese eenheidsmunt prijkt. Op de andere drie monarchale euro’s – die van Spanje, België en Luxemburg – fungeren enkel koningen als beeldenaar.

Voorlopig zal dat ook zo blijven, want de troonopvolgers van de vorsten die op de huidige nationale euromunten staan, zijn allemaal mannen; inclusief de beoogde opvolger van Beatrix zelf. Zodra zij aftreedt en Willem-Alexander haar ook op de euro opvolgt, zal er in lengte van jaren geen euromunt met een koningin erop meer zijn. Want  andere EU-landen met een monarchie zoals Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk  staan nu niet te popelen de euro in te voeren.

En bij het verdwijnen van de euro – niet langer ondenkbaar en onbespreekbaar – zal Beatrix als de enige koningin die ooit de beeldenaar van een euromunt was, de geschiedenis ingaan.

Europees gezind

Om nog meer redenen mag koningin Beatrix zich ‘Eurokoningin’ noemen. Het besluit tot invoering van de nu in zwaar weer verkerende munt is genomen op de Europese Top van Maastricht in 1992 met Beatrix als staatshoofdelijke ‘gastvrouw’. De daar afgesproken, in 1993 officieel ondertekende en later met voeten getreden begrotingsdiscipline van de eurolanden heet zelfs de ‘Maastrichtnorm’.

Om dit ingrijpende besluit numismatieke luister bij te zetten komt er in 1994 een zilveren 50 gulden munt in roulatie met Beatrix op de voorzijde en op de keerzijde de in lintvorm gevatte en met Europese sterren versierde tekst: ‘1993 Verdrag van Maastricht’.

Over de Europese gezindheid van de Nederlandse koningin is nooit enige twijfel gerezen. Ze heeft daar in opvallend duidelijke toespraken menigmaal blijk van gegeven en ze krijgt in 1996 niet zomaar de prestigieuze ‘Karelsprijs’. Die wordt toegekend ‘voor verdiensten inzake de Europese eenwording’. Dit jaar gaat diezelfde prijs naar Jean-Claude Trichet, de vertrekkende president van de Europese Centrale Bank (ECB). Hij geldt als de (voorlopige!) redder van de euro.

Beatrix op de euro

Het is niet steeds vanzelfsprekend geweest dat de euro een ‘nationale’ zijde zou krijgen waarop elk euroland zijn eigen symbool of ‘boodschap’ kwijt zou kunnen. De bankbiljetten zijn voor de hele eurozone uniform. Waarom de munten niet? Het gedenkboek bij het afscheid van de gulden ‘De laatste gulden’ zegt er dit over: “Koningin Beatrix zal de eerste Nederlandse vorst op de euro worden. Dat heeft ze eigenlijk aan Griekenland te danken. Bij het eerste ontwerp van de euro blijkt het Griekse woord voor eurocent namelijk niet op de voorkant te passen. Daarom wordt besloten dat elke lidstaat zelf de achterkant van de euromunten mag ontwerpen.”

In ons land is men het er snel over eens dat koningin Beatrix de Nederlandse versie van de euro zal  gaan opfleuren. Daarvan komen op 1 januari 2002 bijna drie miljard eerste exemplaren in omloop.

Een immense en kostbare operatie waarmee al in 1999 – de euro is dan alleen nog maar giraal ingevoerd – wordt begonnen. Daarom dragen de eerste Beatrix-euro’s ook het jaartal 1999. Aangevuld met de EU–sterren van de eerste twaalf eurolanden wordt de beeldenaar van Beatrix van de gulden – een ontwerp van Bruno Ninaber van Eijben – overgeplant naar de 1 en 2 euromuntstukken. Op de andere zes euromunten komt een nieuw ontworpen beeltenis van de koningin.

De  monarchieën onder de eerste twaalf eurolanden – we hebben het even niet over Monaco en het Vaticaan  -  zetten allemaal hun regerend vorst op de eigen eurozijde.  Nederland, België en Luxemburg doen dat op alle acht euromunten, maar de Spaanse koning Juan Carlos verschijnt alleen op de 1 en 2 euromunten. Onder de vijf later toetredende eurolanden zijn geen monarchieën.

Links en rechts

Eigenlijk verloopt de historische overstap van gulden naar euro, hoewel complex en omvangrijk, opvallend soepel. Dat is bij de eerdere introductie van pakketten nieuwe Nederlandse munten – steeds na een troonswisseling – wel eens anders geweest. In de bijna 50 jarige regeerperiode van koningin Wilhelmina is het portret van de koningin op de gulden en andere munten – op zich niet ongebruikelijk- meermalen vervangen.

In 1892 verschijnt ze – nog geen koningin, want pas tien jaar oud – voor het eerst op de nationale munt: een jong meisje met loshangend haar. Haar moeder Emma is dan koningin-regentes. Als Wilhelmina, eenmaal 18, in 1898 de troon bestijgt, moet er een nieuw portret van haar op de munt. In 1902 gebeurt dat, maar de muntstempels deugen niet en de munt blijkt uitermate slijtagegevoelig. Daarom komt er in 1909 al weer een nieuwe Wilhelmina-beeltenis op de gulden.

Tijdens de laatste jaren van haar regering is er nog een nieuwe muntenserie in de maak, maar die wordt ingehaald door het aantreden van Juliana. Zij besluit de nieuwe Wilhelmina-munten toch maar te laten uitkomen en pas zes jaar na haar aantreden komt haar eigen – dan nog zilveren – gulden in circulatie (1954).

Het duurt allemaal zo lang, omdat het eerste ontwerp van de Juliana-gulden óver moet. Zij kijkt daarop naar links in plaats van naar rechts. Dat mag niet, want vanaf 1840 is het traditie dat de nieuw aankomende vorst op de munt precies de andere kant op kijkt dan zijn of haar voorganger. Beatrix kijkt op ‘haar’ gulden, die twee jaar na haar aantreden klaar voor gebruik is, én op ‘haar’ euro dan ook naar links.

Nieuwe beelddragers

Willem-Alexander zal te zijner tijd op de munt, net als zijn grootmoeder Juliana, weer naar rechts kijken. Gelet op de turbulentie in de financiële wereld is het intussen wél de vraag of die munt een (n)euro en/of gulden zal zijn. Nu het betalingsverkeer behalve giraal steeds meer digitaal verloopt, is het immers maar de vraag hoe lang munten nog nodig zullen zijn.

De postzegel – ook een klassiek ‘uithangbord’ voor regerende vorsten – raakt trouwens evengoed in het verdomhoekje. Misschien moet de nieuwe koning gaan uitzien naar nieuwe ‘dragers’ van zijn beeltenis: de OV-chipkaart bijvoorbeeld of de passen van met miljarden euro’s belastinggeld in de benen gehouden banken bijvoorbeeld.

En dan ook meteen maar een beeldenaar van Willem-Alexander en Máxima sámen; fier recht vooruit kijkend. Is er toch nog sprake van een gemoderniseerd koningschap.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


10 reacties op “Koningin van de euro”

  1. Sam Koeman zegt: 22-11-11 om 00:23

    Officieel wordt de Karelsprijs inderdaad uitgereikt ‘voor verdiensten inzake de Europese eenwording’, maar in de praktijk is dit nauwelijks waar. Bill Clinton en Henry Kissinger hebben die prijs ook ontvangen, in 2000 (Clinton) en 1987 (Kissinger). Wat hebben zij ooit gedaan voor Europese eenwording? De prijs lijkt meer op decoratie dan een echte erkenning.

    Overigens zou het esthetisch gezien verantwoordelijker zijn om prinses Madeleine van Zweden op onze munt te zetten. Maarja, zij is geen lid van het Nederlandse koningshuis.

  2. Voor mij, mag de gulden weer terug.Alles is sinds de invoering van de euro, veel duurder geworden.We geven de euro uit als de gulden, maar we ontvangen, er wel veel minder.

  3. @Piet van Asseldonk

    Ja meneer Asseldonk, it was a long way tipperary, maar nu is het zover, Willem kan niet wachten zijn beeltenis te zien prijken op ” de passen van met miljarden euro s belastinggeld in de benen gehouden banken “.
    En Maxima zal er zeker niets op tegen hebben, het liefst nog met een traan en wrange glimlach, een eeuwige troost bij aanblik wanneer men in het rood staat.

  4. Natuurlijk is in het rood staan nog niks vergeleken bij het moment dat we geen belastnggeld meer kunnen ophoesten, en je je bankpas mag voegen bij de long forgotten strippenkaarten, en banken veranderen in leegstaande door daklozen uitgekozen plek om beschut tegen weersinvloeden hun laatste muntjes uit te tellen.

  5. Louis van Rasten zegt: 22-11-11 om 19:49

    Was de gulden maar weer terug en met mij zullen velen deze mening delen. De euro heeft -afgezien van enkele voordeeltjes- voor heel veel nadelen gezorgd. Nadelen waarvan wij (Nederland) nu “de vruchten plukken”.

    De euro is ons door de toenmalige heren politici door de strot gedrukt en nu zitten wij met de grote problemen. Doordat ze zich in Brussel hebben laten misleiden door de financiële leugens van die landen die er nu een grote puinhoop van hebben gemaakt. Neen, geef mij die gulden maar weer terug!

  6. Corine zegt: 23-11-11 om 15:54

    @ Hetty: natuurlijk is alles duurder geworden sinds de invoering van de euro, dat heet inflatie: dat was anders ook gebeurd. In plaats van blijven mijmeren over iets dat al lang in het verleden ligt, moeten we nou gewoon eens vooruit kijken!
    Op een munt is dat alleen wat lastig: is dat nu links of rechts ;)

  7. Louis van Rasten zegt: 24-11-11 om 20:22

    @Corine,
    inderdaad, wij moeten niet teveel met het verleden bezig zijn maar vooruit kijken naar de toekomst dus landen die er een puinhoop van maken met onmiddelijke ingang uit de eurozone zetten.

  8. rob zegt: 26-11-11 om 03:34

    Maar de inflatie wordt wel door banken veroorzaakt, zij geven geld uit aan leningen die in werkelijkheid niet bestaan en over het zogenaamde zelf geld uit niets te maken (want dat gebeurt tegenwoordig gewoon digitaal) moet de persoon in kwestie die de lening aan is gegaan, over dit te goed rente betalen. Dus ze maken steeds meer geld erbij. Hierdoor komt er meer geld in omloop, dus ontstaat er meer inflatie.

  9. Marco Capriolo zegt: 26-11-11 om 15:27

    @ Louis van Rasten: ik vind wel dat Duitsland, Frankrijk en Italie wel een toontje lager mogen zingen – zij willen zaken beslissen waarvoor eigenlijk alleen het Europarlement bevoegd is.

  10. taxeeh zegt: 26-11-11 om 18:42

    Souvereiniteit

    Mijn stelling is koningin Beatrix helemaal niet op de euro thuishoort. Ze is wel staatshoofd maar van wat? Na, Maastricht is de Nederlandsche Bank, door de wijziging van de Bankwet in 1998, formeel geheel onafhankelijk geworden van de Staat en in 1999 onderdeel van het Europees Stelsel van Centrale banken is de centrale bank sindsdien in het geheel niet gehouden om de regering van krediet te voorzien. De Staat kan sindsdien alleen maar aan geld komen door dit te lenen van particuliere banken. Door die volledige overdracht van DNB aan de Europese Centrale Bank (ECB) wordt het voor een land onmogelijk om schuldloos zijn en de eigen economie van geld te voorzien.

    Een staat moet boven alles souverein moet zijn. En wanneer de staat niet haar ‘eigen’ geld in de economie kan laten stromen, en het geld hiervoor nodig, moet lenen van een privaat gecontroleerde onderneming met monetair alleenrecht, de staat onmiddellijk haar soevereiniteit verliest!

    Privaat belanghebbenden krijgen anders hiermee namelijk een economisch tourniquet in handen en daarmee een monopolie, waarmee zij de grondwettelijke belichaming van de staat en haar onderdanen kunnen forceren en naar eigen hand zetten. Het is onconstitutioneel, indien een private onderneming dit recht heeft verkregen en de Staat op deze manier indirect en achter de schermen kan “sturen” als ware het een trekpop.

    Souvereiniteit kan niet bestaan met het risico, dat de lener dienaar wordt van de verstrekker van die lening. Oftewel; the borrower becomes servant to the lender. Nee, dan kun je net zo goed Ol’ Hickory er opzetten. Die heeft misschien niets voor de euro betekend maar is wel het enige staatshoofd die tijdens zijn leven de VS staatschuld heeft afbetaald. Dan kan je wat.

Geef een reactie