Beatrix op staatsbezoek ‘light’

Het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Luxemburg van dinsdag 20 tot en met donderdag 22 maart is voor haar een routineklus. Een staatsbezoek ‘light’ zou je het kunnen noemen. De betrekkingen tussen Nederland en Luxemburg zijn rimpelloos. Politieke of diplomatieke voetangels en klemmen zijn er niet of nauwelijks.

De Oranjes zijn via de wijdvertakte familie Nassau ook nog eens (verre) familie van groothertog Henri. (Overigens zijn de Luxemburgse en Belgische vorstenhuizen door veel nauwere familiebanden met elkaar verbonden.)  Het programma van Beatrix’ 52ste staatsbezoek ziet er nogal traditioneel uit. De ministers van Buitenlandse Zaken en van Economische Zaken zullen verder slechts een deel van het bezoek  meemaken.

Opvallend is wél dat de koningin  niet vergezeld wordt door Willem-Alexander en Máxima. Die zijn  dan juist –samen met premier Rutte –  twee keer in België: bij herdenkingsplechtigheden vanwege het busongeluk met Belgische en Nederlandse schoolkinderen in Zwitserland. Verder zal, tegen de gebruiken in, het staatsbezoek van de koningin niet afgesloten worden met een informeel persgesprek. De koningin wil kennelijk niet geconfronteerd worden met vragen over de precaire gezondheidssituatie van haar zoon Friso.

 Tóch is het staatsbezoek van Luxemburg bijzonder, want Beatrix begon haar lange reeks staatsbezoeken 31 jaar geleden ook in Luxemburg. De cirkel is gesloten.

Nostalgisch

Het ligt voor de hand dat de koningin tijdens haar tweede staatsbezoek aan Luxemburg haar gedachten nostalgisch laat afdwalen naar 1981,toen ze er – in het jaar na haar troonsbestijging – haar eerste staatsbezoek aflegde. Beatrix, net in de veertig, was er samen met een nog gezonde prins Claus.

Haar oudste zoon en troonopvolger Willem-Alexander – 14 jaar oud toen – stond op het punt zijn eerste officiële daad te verrichten: het openen van de Willemsbrug in Rotterdam. Prins Friso – een brugklasser nog – zat net op het Eerste Vrijzinnig Christelijke Lyceum in Den Haag.

Als prille en ambitieuze koningin was Beatrix druk in de weer de hofhouding te hervormen. Ook de staatsbezoeken moesten anders. Zo verving ze het traditionele ‘contradiner’ door een culturele avond, verzorgd door een Nederlands topgezelschap op het terrein van (klassieke) muziek of dans. Dit keer verzorgt het Orkest van de Achttiende Eeuw, opgericht door Frans Brüggen, die culturele manifestatie.

Gespreksstof

Ook in Luxemburg is sinds het eerste staatsbezoek van Beatrix aan dat land alles anders. In 1981 trof ze er als 43-jarige vorstin de 60-jarige groothertog Jean, getrouwd met Josephine Charlotte, dochter van de Belgische koning Leopold. Nú is groothertog Henri, die sinds 2000 op de Luxemburgse troon zit, haar gastheer. Henri wordt in april 57 jaar en Beatrix is afgelopen januari 74 geworden.

De beoogd opvolger van Henri, erfgroothertog Guillaume, werd een paar maanden na het eerste staatsbezoek van Beatrix aan Luxemburg geboren. Hij wordt eind dit jaar 31. Als de groothertog, hoewel hartpatiënt, even lang op de troon blijft zitten als Beatrix dan zal Guillaume (Willem) al bijna 50 zijn als hij zijn vader opvolgt.

Het ligt voor de hand dat de nu bijna 45-jarige prins van Oranje tegen die tijd al lang en breed – wellicht als koning Willem (Guillaume) IV – zijn moeders plaats heeft ingenomen. Alle kans trouwens dat erfgroothertog Guillaume te zijner tijd groothertog Guillaume (Willem) IV zal heten. Dit soort dingen kunnen groothertog Henri en koningin Beatrix met elkaar tijdens de thee mijmerend bespreken.

Ook het ceremonieel koningschap kan gespreksstof opleveren. Koningin Beatrix heeft alle veranderingen op dit punt door politieke verdeeldheid in het Nederlandse parlement zien verzanden. In Luxemburg ligt dat een slagje anders. Eind 2008 maakte de zeer katholieke groothertog Henri duidelijk dat hij een wetsvoorstel dat ruimte schept voor euthanasie niet zal ondertekenen. Daarom wordt in Luxemburg gewerkt aan een grondwetswijziging. De groothertog hoeft dan voortaan wetten niet meer te ‘sanctioneren’, maar alleen nog maar ‘af te kondigen’.

Politieke situatie

Hoewel ze er als constitutionele monarchen niet over gaan, kunnen Henri en Beatrix natuurlijk ook de politieke situaties in hun landen onder de loep nemen. Die zijn nauwelijks te vergelijken. Het rijke en op Europa georiënteerde Luxemburg kent stabiele politieke verhoudingen en hoeft geen miljarden extra te bezuinigen.

In Nederland  ligt het allemaal wat lastiger. Beatrix zal zich realiseren – het déja vu van de oudere -  dat in 1981,toen ze voor het eerst in Luxemburg op staatsbezoek was, de politieke situatie wel iets weg had van de huidige. De economie verkeerde ook toen in zwaar weer  en forse bezuinigingen waren onvermijdelijk.

Het in september 1981 onder de net aangetreden Beatrix geformeerde Kabinet-Van Agt II  (CDA/PvdA/D66) bleek uiterst labiel. PvdA-leider Joop den Uy zat in dat door hem niet gewilde kabinet in een soort gedoogrol, al bestond dat woord toen nog niet. Al na een maand viel dat kabinet vanwege  meningsverschillen over forse bezuinigingen. 

Een rompkabinet van CDA en D66 ging door tot tussentijdse verkiezingen. Die leidden  in november 1982 tot het aantreden van superbezuiniger Ruud Lubbers (CDA); generatiegenoot van Beatrix en ruim 12 jaar ‘haar’ premier. Het Kabinet-Lubbers I (CDA/VVD) hanteerde keihard het snoeimes. Gevolg: grote maatschappelijke onrust. Het zou allemaal zo wéér kunnen gebeuren.

Onervaren koning

Misschien denkt Beatrix tijdens haar tweede staatsbezoek aan Luxemburg nog wel eens terug aan deze door kabinetsformatie en verkiezingen lastige jaren waar ze tijdens haar eerste staatsbezoek aan Luxemburg als jonge koningin midden in zat. Nu zal ze de vraag moeten bezien of ze soortgelijke politieke problemen haar zoon als jong en onervaren koning wel kan of wil aandoen.

Een nieuw staatsbezoek aan Luxemburg – altijd het een van de eerste van een nieuwe Nederlandse vorst – kan misschien ook beter wat wachten. Zelfs een bevriend, naburig vorstenhuis, ook nog eens familie, moet je niet overlopen.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


2 reacties op “Beatrix op staatsbezoek ‘light’”

  1. Alois zegt: 19-03-12 om 20:14

    HM zal het nieuws dat de 2e kamer nu ECHT de kabinetsformatie zelf gaat doen wellicht ook inpakken in haar bagage. Dat is wel degelijk een grote stap naar een ceremonieel Koningsschap.

    Wat ik overigens een gemiste kans vind, is dat na de ‘groene’Kerst rede van Beatrix, ze wel voor zo’n korte afstand naar Luxemburg de PH-KBX pakt ipv de koninklijke trein. In deze had ze een goed voorbeeld kunnen stellen.

  2. bas zegt: 20-03-12 om 13:19

    Alois

    Mevrouw is niet groen, ze predikt alleen groen

Geef een reactie