De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De eenzame strijd der republikeinen

De republikeinen in ons land hebben wel eens betere dagen gekend. De populariteit van Beatrix stijgt, blijkens de jaarlijkse Koninginnedagenquête van de NOS, de laatste jaren gestaag. Beoogd troonopvolger Willem-Alexander klimt uit een populariteitsdal en prinses Máxima blijft constant zeer geliefd. En wie heeft het dezer dagen nog over de monarchiediscussie of over het verder terugdringen van de politieke invloed van de koningin, nadat haar rol bij de kabinetsformatie is geminimaliseerd?

De monarchisten beleven gouden tijden. Op Koninginnedag prezen vriend en vijand Beatrix, omdat zij ondanks de ernstige situatie rond haar zoon Friso alle festiviteiten liet doorgaan. De republikeinen lijken dezer dagen dan ook een eenzame en vergeefse strijd te voeren.

Maar schijn bedriegt. De burger is grillig. Het verleden heeft geleerd dat een koningsgezinde stemming als een blad aan de boom kan omslaan. Bijvoorbeeld als de koningin of de Prins van Oranje omstreden uitspraken doen, als hun financiële handel en wandel of (luxe) levenswijze vragen oproept of als ze familiebelangen (Zorreguieta, perscode) te veel laten prevaleren boven monarchale belangen.

Onverwachte orangisten

Dat de orangisten op het moment de wind in de zeilen hebben, bleek wel uit de aard en omvang van de publiciteit rond Koninginnedag 2012. Natuurlijk prees de Telegraaf, niet langer geremd door populistisch begrip voor de kritische monarchiegedoger en kabinetsgedoger Geert Wilders, de koningin de hemel in. Het dagblad kopte over de volle breedte van de voorpagina: ‘Hele land rond Beatrix’.

Maar ook anders vaak wat kritische dagbladen berichtten dit keer voluit positief over het optreden van de koninklijke familie, ook al was het wc-pot werpen van troonopvolger Willem-Alexander onderwerp van satire en kritiek.

Zonder meer opvallend en onverwacht was de orangistische en uitgebreide verslaggeving in twee van huis uit toch niet echt monarchale kranten: Het Parool en NRC-Next. Het laatste blad, dat zich op een jonger lezerspubliek richt, ruimde op 30 april twee pagina’s in voor een ware lofzang op Beatrix en de monarchie van de schrijver Arjen van Veelen.

Onder de kop ‘Het verhaal dat we zoeken heet Beatrix’ verwijt hij intellectuelen dat ze klagen over een gebrek aan samenhang in Nederland, maar dat ze ‘zelden durven te bekennen dat Oranje iets moois is’ en dat Beatrix ‘het grote verhaal is dat ons verbindt’.

Republiek Amsterdam

Het Parool kwam zelfs met een speciale Koninginnedagbijlage. Daarin noemt hoofdredacteur Barbara van Beukering, lid van het Republikeins Genootschap, de relatie tussen ‘de republiek Amsterdam’ en het Koninklijk Huis ‘opvallend warm’. Redacteur Hugo Logtenberg draagt onder de kop ‘Stad koestert Oranjes. Koningshuis en bestuurders onderhouden warme band’ ter staving van zijn redenering wat feiten aan.

Hij wijst er bijvoorbeeld op ‘dat veel leden van het Amsterdamse gemeentebestuur van dezelfde generatie zijn als kroonprins en Ajaxfan Willem-Alexander’. Hij doelt met name op burgemeester Eberhard van der Laan (lid van de PvdA én van het Republikeins Genootschap) en wethouder Andrée van Es (GroenLinks en gewezen coach van prinses Máxima).

Zij – allebei koninklijk onderscheiden – zouden ondanks hun principiële voorkeur voor een republiek ‘een ronduit goede verhouding met het koningshuis’ hebben. Hun stad, zo stelt Het Parool vergenoegd vast, ‘bereidt zich voor op de troonswisseling’ die hoe dan ook, want grondwettelijk vastgelegd, in de hoofdstad zal plaatsvinden.

Theoretische republikeinen

Kennelijk om het de republikeinen in ons land – volgens de Koninginnedagenquête van de NOS nu 13% van de bevolking tegen 17% vorig jaar – nog eens extra in te wrijven, kwam NRC-Handelsblad aan de vooravond van Koninginnedag met een verhaal onder de titel: ‘Je hoort nu nooit meer: weg met de monarchie!’. Redacteur Raymond van den Boogaard, lid van het Republikeins Genootschap, stelt vast dat het anti-monarchisme in Nederland ‘een kwijnend bestaan’ leidt en dat ‘het laatste stormpje de oprichting was van het Republikeins Genootschap in 1996′.

Na de dood eind vorig jaar van de oprichter van het Republikeins Genootschap Pierre Vinken, de vroegere topman van Reed Elsevier, en het overlijden kort daarop van de publicitaire steunpilaar van de club, de hoogleraar literatuurwetenschap Hans van den Bergh, werd het nog stiller rond het genootschap dan het al was.

Vanaf het begin had het gezelschap trouwens een nogal hoog grachtengordelgehalte. Als reactie op dat ‘elitaire karakter’ ontstond in 1998 het iets meer aan de weg timmerend Nieuw Republikeins Genootschap (NRG). Er zijn meer clubs die de republikeinse gedachte uitdragen. Een massale en beslissende beweging is het, ook in tijden dat de Oranjes onder vuur lagen, echter nooit geworden. 

Dat zou wel eens kunnen komen, omdat veel republikeinen in de woorden van de net gestopte NRC-columnist Heldring slechts ‘theoretisch republikein zijn’. Dat houdt in dat ze weliswaar principieel vóór een republiek zijn, maar het om praktische redenen niet belangrijk of opportuun vinden daarmee de boer op te gaan.

Oranjepopulisme

Al zijn veel (theoretische) republikeinen dus (praktische) monarchisten, voor de Oranjes is dat niet belangrijk. Die moeten het hebben van een breed door het volk gedragen Oranjegevoel. Daarom is het voor de koninklijke familie een doodzonde om duurzaam een groot deel van het volk van zich te vervreemden.

Toen Beatrix indertijd linkse, elitaire sympathieën werden toegedicht, dreigde dat even. Maar de koers is tijdig bijgesteld. Daardoor zagen populisten als Pim Fortuyn en Geert Wilders hun kritiek op de ‘elitaire, multi-culturele en ondemocratische’ Oranjes in de populistische kiem gesmoord.

De Oranjes beseffen sinds jaar en dag dat hun populariteit bij het volk groot is, maar niet vanzelfsprekend. Die moet steeds weer ‘verdiend’ worden. Oranjepopulisme is het bindmiddel van de monarchie en bepaalt de houdbaarheidsdatum ervan. Republikeinen moeten zich op eenzame momenten maar vastklampen aan de stelling van prins Claus, dat Nederland een republiek is met een koningshuis.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


13 reacties op “De eenzame strijd der republikeinen”

  1. bas zegt: 07-05-12 om 12:39

    Volgens mij is dit stukje bedoeld om aan republikeinen te vragen hoe zij hun toekomst zien – als republikijn, bedoel ik.

    Welnu, dan voel ik mij inderdaadf aangesproken.

    Dat WA koning wordt, dat zit er in. Er is veel steun voor het koningshuis (al zie ik geen toename, in de jaren tachtig was 95 % koningsgezind, nu is het iets van 60 tot 70 %) maar ik verwacht dat dit af zal nemen.

    Allereerst verwacht ik dat de trend die ik noemde zich voort zal zetten, net als de beurskoers zal het een schommelende beweging zijn.

    Maar zoals genoemd, verdreemding van de burger is een doodszonde voor het koningshuis en dat is precies wat ik verwacht dat gebeurt.

    Daarnaast durf ik niet uit te sluiten dat opa Zoreguieta een invloed zal hebben op de opvoeding van zijn kleinkinderen, en de kans is groot dat deze man, die immers denkbeelden heeft die in Nedelrand niet gewaardeerd worden, zijn kleinkinderen voor Nederland minder aanvaardbaar maakt dan zou kunnen.

    Een verandering van staatsbestel duurt lang. Ik ben 45 en zie geen enkele reden om uit te sluiten dat ik nog steeds kans maak de republiek mee te maken.

    Want ik denk dat WA nog steeds goede kans heeft de laaste koning der Nederlanden te worden.

  2. SevenCirkel zegt: 07-05-12 om 19:06

    Twee dingen. Een enquête over het koningshuis rondom (het brood en spelen) oninginnedag feestje? Niet erg objectieve mensen zo lijkt me. (waarschijnlijk nog benevelde mensen ook).
    Punt twee: een koninginnedag enquête van de nos? HET koningshuis kanaal van Nederland? Dat is alsof je 100% NL een (objectieve) enquête laat uitvoeren over de populariteit van het Nederlandse lied. Is het jullie trouwens bekent dat veel mensen denken dat het Nederlandse elftal synoniem is aan het koningshuis? Wisten jullie dat er veel mensen zijn die het koningshuis LEUK vinden omdat ze eens per jaar dronken over straat kunnen?
    Oh, en hoe zit dat met populariteit? Een prins die op staatskosten allerlei hockey dames aflebbert? Dat je dan daarmee je populariteit moet opkrikken. Gewoon te zielig. Nee, dan gaan we niet naar de Oekraïne, maar wel een huis laten bouwen in een derde wereld land. Hoe hypocriet wil je het hebben. Populair? Toch wel wat plus puntjes van de “aanhangers” omdat het toch net mensen zijn en ze emotie hebben getoond na het debacle in skiland. En denken jullie soms dat als de koningin niet meer op staats bezoek zou gaan, dat het Nederlandse bedrijfsleven geen contracten meer binnen sleept? Wordt toch wakker.

  3. Ricardo zegt: 07-05-12 om 20:06

    Ik denk niet zoals @Bas dat het koningshuis snel verdwijnt. Zeker sinds de laatste wereldoorlog is het o.a. via de RVD, meerdere nog erg gezagsgetrouwe regeringen en een groot deel van de media prima gelukt om de Oranjes zelfs in het Oosten en Zuiden breed geaccepteerd te krijgen. Dat was onderdeel van een politiek om het uiterst verdeelde Nederland weer wat meer eendracht te geven. Ondanks de ‘zwarte’ kanten die ook koningin Wilhelmina volop had. Zoals een paleis vol NSB aanhangers voor de oorlog, haar pressie om een Joods opvangkamp voor vluchtelingen uit Nazi Duitsland ver van haar domeinen vandaan te houden (werd Westerbork), haar nooit expliciet opkomen voor de vervolgde Joden, Roma, Sinti en andere minderheden omdat zij geen ‘volksdeel’ apart wilde behandelen. En haar pogingen tot het verregaand buiten werking stellen van de democratie direct na die oorlog, inclusief de vreemde rol die prins Bernhard daarbij van haar kreeg als hoofd van een ook weer gevaarlijk ‘zootje ongeregeld’ dat zich Binnenlandse Strijdkrachten noemde. Koningin Wilhelmina had zich in Londen zelf ontwikkeld tot een heuse bedreiging voor de democratie. Ze vond het maar slap gedoe. Het is indertijd allemaal ‘onder de pet gehouden’ effectief weggepoetst en nu vergeten. Zoals het prins Willem-Alexander ook makkelijk vergeven werd dat hij notabene als historicus het zelfs even opname voor een fascistisch Argentijns regime en hij publiekelijk nooit afstand nam van het uiterst troebele verleden van Maxima’s vader. Een grapje volstond.

    De meeste Nederlanders zien het koningshuis allang als een symbool van eenheid in een voortdurend ‘herzuilend’ in deelbelangen uiteenvallend Nederland. Niet als een zelf ook letterlijk kostbaar en ietwat geforceerd onderdeel van een elders weer vaak verguisde elite. Daar helpt dus inderdaad geen republikein meer aan. Sterker nog: juist zij worden ook hierboven weggezet als een clubje met zelf een hoog ‘grachtengordel gehalte’. Hoewel prins Willem-Alexander en Maxima inderdaad moeten blijven oppassen, zoals de aankoop van die villa in Afrika niet zo lang geleden nog bewees. Toen zag je ineens weer iets van een andere kant van ‘de’ Nederlanders: plotselinge hevige rancune en zelfs blinde woede. Zoals die eerder met de moord op de gebroeders de Wit of de moord op Pim Fortuyn ook al aan de oppervlakte kwamen. Maar dat zijn inderdaad rimpels in een doorgaans vrij rustige vijver. Ik onderschrijf ook daarom graag de conclusie van van Asseldonk. De Oranjes zitten vooral vrij stevig in het zadel. Met of zonder politieke invloed.

  4. Deze stellingname is in mijn ogen een tamelijk oppervlakkige bijzaak. Reactie van mij?
    Tegen geen van de individuele leden van het zogenaamde koningshuis heb ik bezwaren. (Een meest recente uitzondering daarop is Bernhard von Lippe.) Waar gaat het wel om?
    Het wil er bij mij niet (meer) in dat er verschil is tussen families in die zin dat één familie (bij erfrecht en exclusief) de kanidaat levert voor de functie van het staatshoofd en dus geen enkele van alle andere families daarvoor in aanmerking komt, nog afgezien van de emolumenten verbonden aan de positie. Derhalve graag wijziging van de grondwet in de zin van verkiezing van het staatshoofd.
    Wat koninginnedag betreft en andere feestelijkheden opgesierd met aanwezigheid van ‘erfelijke topfenomenen’, wijs ik op de enorme kosten aan die dagen besteed, (Veel te) veel geld wordt aangewend met hoofd- of bijdoel, om de steun van ontvankelijk volk voor het erfelijk staatshoofd c.s. te creëren en te behouden. Gelukkig geven ze ook aanleiding tot feest, bijvoorbeeld koninginnedag, zoals we allen kunnen waarnemen. Let op dat uitgedoste jonge stel dat, gevraagd of ze nog in koninginnedag geloven, lachend zei: ‘in de dag wel, maar in de koningin niet’. Temeer reden voor mij om in lijn met hierboven voor te stellen voortaan koninginnetjesdag te vieren, feestdag van en voor alle kinderen, inclusief Amalia, en van en voor volwassenen gedenkdag van de nieuwe grondwet, in overeenstemming met artikel 1 ervan.

  5. Richard zegt: 08-05-12 om 04:10

    Prachtige analyse, die evengoed 35 jaar geleden geschreven had kunnen worden. Toen was ons koningshuis in echt zwaar weer. Slechts met veel kunst en vliegwerk werd een constitutioonele crises afgewend.
    De Oranjes hebben zich (door de eeuwen heen) staande gehouden en zijn mee veranderd met de samenleving en de plaats van de monarchie in deze Republiek (Ik deek dat Claus ‘spot on’ was)

    Het zal natuurijk vand e persoonlijke stijl van PWA afhangen wat de houdbaarheid van het koningschap is.

    Met de vermelding dat ik de constitutionele monarchie steun, vind ik het vooral onmenselijk voor de erfopvolgers dat zij geen keuze vrijheid hebben.
    Ik zou een overgang van constitutionle monarchie naar republiek steunen, niet als Republikein, maar uit mededogen met de last die geladen wordt op individuen in erfopvolging.

    Overigens zou in een republiek de vraag zijn: Willen we een president met (politieke) macht of is het een zuiver ceremoniele functie.

  6. Leuk dat u aandacht besteedt aan republikeinen in Nederland. Minder leuk is het, dat het belangrijkste concrete republikeinse resultaat tot dusver onvermeld blijft in uw verhaal en dat is de Republikeinse Moderne Partij die werd opgericht op 14 september 2000.
    Toevallig schreef ik gisteren ook een uitgebreid verhaal over republikeinen en hoe het verder moet. Het staat op
    http://benvanherwijnen.blogspot.com/2012/05/de-hele-1e-en-2e-kamer-heeft-trouw.html

    De Republiek Nederland komt er gewoon weer, maar nu met een President.

  7. John zegt: 08-05-12 om 12:27

    De populairiteit van Bea stijgt……

    Dat komt door de éénzijdige propagandistische brain wash door de NOS.
    (media mind control program door Bilderberg)

    Als de NOS bepaalde nieuwsberichten niet zou achterhouden maar juist zouden
    uitzenden was het met hun populairiteit snel gebeurd.

    Ook begint de angst parten te spelen bij de burger. Met al die camera´s en alle afluister
    praktijken etc. kun je maar beter aan de veilige zijde blijven.
    Dit betekent dat je anders je baan kwijt bent of andere maatschappelijke tegenwerking kan verwachten. Dit door de aloude regel verdeel en heers.

    Er is nu al wel erg opvallend lang geen werk voor een grote groep.
    Deze kunstmatig in stand gehouden groep werklozen zijn de uitgeselecteerden.
    De ongewensten. (Vaak links en politiek) (Zorgen voor onrust op de werkvloer)

    Ik zeg niet voor niets laten we heel Nederland oranje verven, ja alles….
    Dan is er voldoende werk en is iedereen zo blij……..zóóó happy…..

  8. peter zegt: 08-05-12 om 15:18

    republikeinen zijn altijd eenzaam omdat ze niet beseffen hoe gelukkig ze horen te zijn.
    nee,altijd op zoek naar meer.
    scrooges

  9. John zegt: 08-05-12 om 15:24

    Ik geloof zelf dat WA er geen meter zin in heeft en ik geloof dat hij
    spuugt op de Illuminati en de Bilderberg die zijn opa oprichtte.
    Het is een moderne jongen die gewoon rijk en elite wil zijn meer niet.
    Dus zonder verdere konings verplichtingen. Gewoon rijk zijn en vader van zijn gezin
    zijn……geen sprookjes gedoe uit de salomo tijd.
    Tijd voor de republiek dus! Met een goeie president…..we kunnen Ron Paul uitnodigen !

  10. hertog zegt: 08-05-12 om 16:04

    Wat een onzinnig en pro monarchie gericht schrijven. En zich beroepen op een enquete, waarbij het niet mogelijk was om tegen de monarchie en voor een republiek te stemmen. En dan alleen maar melding te maken van een sterk gedateerde organisatie “Republikeins Genootschap”. Dit artikel is precies in overeenstemming met de dubieuze berichtgeving van de NOS over dit vermeende “oranjehuis”.

  11. marielle schaepman zegt: 09-05-12 om 10:25

    Natuurlijk hoor je de laatste tijd niet meer zo vaak ‘weg met de monarchie’. De koningin heeft 2 maanden geleden een zware klap gekregen door het ongeluk van haar zoon. Ik ben een overtuigd republikein maar hou, uit respect voor het verdriet van een moeder, inderdaad mijn mond sinds februari. Ik denk dat dat de reden is dat je er niet veel meer over hoort. Netjes toch?

  12. Frederik zegt: 09-05-12 om 17:28

    Interessant om te zien dat 30 april de Nederlandse feestdag bij uitstek is. In een volwassen Nederland zou dit 5 mei moeten zijn. De dag dat de echte vrijheid verworven werd. Ook 1 mei als dag van de arbeid, die overal in Europa gevierd wordt is er bij ingeschoten. Wat dat betreft zijn we allesbehalve Europees! Nee Oranje boven is nog steeds de kinderlijke schreeuw van vlaggetjes zwaaiers en voetbalfans. Klaar ben je er mee.

  13. peter zegt: 10-05-12 om 10:11

    ik heb altijd een hekel gehad aan feestjes die door mensen zijn verzonnen om zichzelf op te hemelen.
    lijkt wel amway-piramide-show.
    het probleem is dat er meer dan genoeg egos zijn,om als het koningshuis zou worden opgeheven,graag die centjes zelf opmaken.
    dus wij nederlanders zullen hier niets op besparen,de leiders van tegenwoordig weten niet wat een huishoudboekje is en met geld omgaan hebben ze helemaal nooit geleerd.
    dat krijg je als je the best of the best de macht geeft, ipv een reele volksvertegenwoordiging
    de meesten zijn verwend en enig kind met gewetensbezwaren voor bijv. dienstplicht of zwaar werk.
    ze kunnen wel krom lullen als brugman,gelukkig begrijpen ze zichzelf ook niet,want er komt geen goede onderbouwde volzin uit.

Geef een reactie