De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De Januskop van de Oranjes

Vaak belichamen ze (volkse) gevoelens van nationale eenheid of zelfs nationalisme. Soms verstevigen ze die of roepen ze die zelfs op. Toch hebben ze opvallend veel buitenlandse (voor)ouders, zijn ze vaak in het buitenland en hebben ze daar huizen of economische belangen. Dit gaat niet, al zou dat zomaar kunnen, over sommige leden van de Oranjeselectie voor het Europees kampioenschap voetballen, maar over leden van het Koninklijk Huis.

Net als veel oranjevoetballers hebben de Oranjes welbeschouwd een Januskop: een hoofd met twee gezichten. Ze roepen nationale sentimenten op, maar zijn zelf sterk internationaal geworteld en georiënteerd. Om daarbij niet te ontsporen en iedereen te vriend te houden, moet je voortdurend koorddansen.

De Oranjes

De Oranjes – we beperken ons gemakshalve tot koningin Beatrix en haar beoogd opvolger Willem-Alexander  – hebben allebei een Nederlandse moeder (respectievelijk koningin Juliana en koningin Beatrix) en een Duitse vader (respectievelijk prins Bernhard en prins Claus).

De koningin trouwde met de  importbruidegom Claus von Amsberg en de Prins van Oranje met de importbruid Máxima Zorreguieta. Er stroomt dus veel buitenlands bloed door hun aderen en ze hebben veel familie in het buitenland.  Tussen haakjes: alle koningen en koninginnen op de Nederlandse troon haalden hun levenspartner uit het buitenland. Door de onderlinge vervlechting van de Europese adel en de vele contacten tussen koninklijke families zijn de Oranjes sowieso al sterk internationaal georiënteerd.

Hun werk als (aankomend) staatshoofd bestaat voor een belangrijk deel ook nog eens uit grens overschrijdende contacten en bezoeken. Daarbij komt dat via aandelenbezit en andere bezittingen (huizen!) minstens een groot deel van hun vermogen in het buitenland zit. Het kan bijna niet anders of zulke omstandigheden bevestigen en versterken de kosmopolitische inslag van de Oranjes.

Tegelijk zijn ze het symbool bij uitstek van Nederland als natiestaat. Nu door de economische crisis bij veel Nederlanders  – al dan niet terecht -  het idee veld wint dat hun nationale welvaart en identiteit door de globalisering en het lidmaatschap van met name de Europese Unie wordt aangetast, kan dat de Oranjes in een moeilijk parket brengen.

Renationalisering

Eerder al leidden de toestroom van vluchtelingen en arbeidsimmigranten naar ons land en hun haperende integratie tot het opleven van nationale sentimenten. Door de problemen met de euro en de gerede kans dat de redding van zwakke eurolanden Nederland vroeg of laat miljarden gaat kosten – via speciale steunfondsen of bij een (gedeeltelijke) teloorgang van de euro via revaluatie – , krijgt renationalisering meer en meer aanhang. De komende verkiezingen draaien simpel gezegd om de vraag  meer of minder Europa en of we met de gulden niet beter af zouden zijn.

Dit type nationale reflexen zijn op het eerste gezicht aan koningin Beatrix nooit besteed geweest. Zij heeft zich binnen de grenzen van het constitutioneel mogelijke altijd een voorstander van Europese samenwerking getoond, kreeg daar in 1996 zelfs de prestigieuze Karel de Grote-prijs voor. Ook aan het vreedzaam samenleven van allochtonen en autochtonen binnen onze landsgrenzen heeft Beatrix menigmaal warme woorden gewijd.

En wijlen haar echtgenoot prins Claus was, ook al door zijn opleiding tot Duits diplomaat en zijn betrokkenheid bij ontwikkelingssamenwerking, al helemaal uit het kosmopolitische hout gesneden.

Willem-Alexander

De grote vraag is of Willem-Alexander, nu er een minder kosmopolitische wind door het land waait en pro-Europese gezindheid onderwerp van harde partijpolitieke strijd is geworden, de bakens gaat verzetten en als koning een meer Nederlands, nationaal gezicht zal tonen. Op het eerste gezicht lijkt dat niet zo gemakkelijk voor hem. Het gedoe met zijn buitenlandse vakantiehuizen (‘prins Vastgoed’), zijn functie als IOC-bestuurder, zijn internationale ‘jetsetvrouw’ Máxima met haar VN-passie voor microkrediet en inclusive finance zouden hem wel eens in de weg kunnen zitten.

Maar dit beeld verandert als je wat preciezer kijkt. Willem-Alexander heeft zeker ook de uitstraling van een goedlachse, ongecompliceerde Hollandse ‘polderjongen’. Zijn bijnaam ‘prins Pils’ zou nog wel eens een populistische geuzennaam kunnen worden! Hij is dol op sport, diende bij de Koninklijke Marine, studeerde -niet echt van harte leek het soms – vaderlandse geschiedenis in Leiden en reed de Elfstedentocht uit. En niet te vergeten natuurlijk zijn recente gooi naar het Nederlands record wc-pot werpen.

Bovendien heeft de Prins van Oranje gezegd dat hij een koning wil zijn naar het voorbeeld van zijn grootmoeder Juliana: de moeder des vaderlands, die vooral ‘gewoon’ wilde zijn en internationaal voornamelijk als ‘fietsende vorstin’ opviel.

Geheim wapen

In tijden van beduchtheid voor het grote, dreigende buitenland en bij het opnieuw opspelen van nationale gevoelens zou tegen alle verwachting in niet Máxima, maar Willem-Alexander zich nog wel eens kunnen ontpoppen als het geheime wapen van de Oranjemonarchie. Zeker als hij bij zijn aantreden ‘spontaan’ aanbiedt  met een lagere toelage uit de staatskas genoegen te willen nemen. 

Koningin Máxima zal zich soepel aanpassen en alle kritiek op haar kosmopolitisme doen verstommen met haar ontwapenende lach en met spontane acties als het – ondanks stiletto hakken en een te strakke rok – meedoen aan een zeepkistenrace. Het echte geheime wapen van de (aangetrouwde) Oranjes is en blijft hun functionele, bijna aangeboren Januskop.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


4 reacties op “De Januskop van de Oranjes”

  1. Hans zegt: 29-05-12 om 18:22

    Dat wij een staatshoofd hebben op basis van erfopvolging is erg onverstandig. Voor zo’n taak moet je opgewassen zijn. Veel mensen twijfelen aan de capaciteiten van Willem Alexander. Daarbij is dit systeem erg ondemocratisch en kost ongelofelijk veel geld. meer geld dan dat wij te horen krijgen. Nu met deze economische crisis is dit niet meer te handhaven en te verantwoorden. Waarom kwam dit niet aan de orde in de Kunduz coaltitie? Waarom hoeft het koningshuis niet te bezuinigen? De rijkste familie in Nederland, kan vele miljoenen in de staatspot doneren, als zij een beetje gevoel zouden hebben voor de situatie.

  2. Jannenman zegt: 01-06-12 om 02:00

    Goed stuk Heer v Asseldonk. Ik vermoedde even dat u ook Bilderberg ging zeggen, maar nee.
    Ik weet niet zo goed wat ik van de Oranjes moet vinden momenteel, vooral door bovenstaande, maar idd ook door wat u terecht opmerkt dat zij in feite steeds op 2 benen hinken en de volken (of staten zo men wil) die samen dat ‘europa’ maken lang zo internationaal niet zijn als ons vorstenhuis. Ik vraag me ook nog steeds af wat nu het voordeel is van de opmenging van volken. Het zijn toch juist de verschillen die een reis naar en in een andere cultuur zo interessant maken. Het zal de kans op oorlog kleiner maken, maar ik blijf toch zitten met de vraag of de remedie niet erger is dan de kwaal en of er uberhaupt wel genezing is in die zin.
    mvg

  3. John zegt: 01-06-12 om 10:41

    Sustainability van het koningshuis ?
    Sustainability is een nieuw begrip net als carbon footprint.
    Het door de Bilderberg gestimuleerde Agenda21 protocol is ook bruikbaar tegen de
    elite zelf.
    Het koning systeem is niet langer sustainable (houdbaar) en hun carbon footprint
    is te groot !
    Erfopvolging heeft niets met democratie te maken en was crimineel verkregen !

  4. Alois zegt: 04-06-12 om 18:00

    Als je kijkt naar Beatrix haar inzet voor de eenwording van Europa dan begint zij hier al mee als kroonprinses. De invoering van de euro komt uit de broedkeuken van de Bilderberg conferenties, onze HM schijnt volgens bronnen op het internet de 3e positie in de Bilderberg Hierarchy in te nemen.
    De constructie van de Benelux na WO II was in feite een voorloper van wat later de EU is geworden.
    Volgens personeel wat dienst deed op de Bilderberg top in Virginia,en ondanks geheimhoudingsplicht toch hun mond voorbij praatten, werden de demonstranten bij de poort door de deelnemers aan de top, kakkerlakken genoemd!

    Op Koninginnedag 2012 heb ik nog tussen die duizenden kakkerlakken gestaan toen de Queen en haar stoet voorbij kwamen.
    En ik begin ook moeite te krijgen met deze Janus Kop of zal het meer De Kop van Jut worden??

Geef een reactie