De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De Oranjes worden er niet rijker op

Vorige week was het weer zover. Er doken berichten op over de kosten van het Nederlands koningshuis. Dat zou het duurste van Europa zijn. Maar even snel als ze opflikkerden, doofden ze weer.

Als je de bron van die berichtgeving – een 32 pagina’s tellende studie van de Belgische hoogleraar in de bestuurskunde Herman Matthijs – erop naleest, is dat te begrijpen. Het blijkt bij nader inzien allemaal een slagje anders te liggen. Staan blijft dat ons koningshuis niet goedkoop is.

Veel interessanter, maar in nevelen gehuld, is overigens het vermogen van de Oranjes. Maar met wat gezond boerenverstand kun je beredeneren, dat dit miljoenenvermogen minimaal aan het versplinteren is. De individuele leden van de Oranjefamilie worden er niet rijker op.

Appels en peren

Eerst maar eens de kosten van de monarchie. Al sinds 2007 publiceert professor Matthijs uit Gent elk jaar zijn (bijgewerkte) studie ‘De kostprijs van de monarchie in Europa’. Sinds kort betrekt hij behalve de acht West Europese monarchen (Engeland, Spanje, België, Luxemburg, Nederland, Zweden, Denemarken en Noorwegen) ook de presidenten van Duitsland en Frankrijk in zijn vergelijkend warenonderzoek.

Dat levert degelijke informatie op, maar het blijft appels met peren vergelijken. Matthijs zelf is de eerste om dat toe te geven. Hij noemt het moeilijk de kosten van de staatshoofden te vergelijken doordat in elk land bepaalde posten worden meegeteld of juist niet. Hij heeft het over ‘niet echt vergelijkbare begrotingsstelsels’ en schrijft: “Door het gebrek aan budgettaire transparantie zijn vele systemen niet te vergelijken.” Toch is dat precies wat hij doet; met als uitkomst de vaststelling, dat de landen die het meest transparant (eerlijk) zijn, het duurst uitkomen.

De lijst van dure monarchieën wordt aangevoerd door Nederland (€ 39,4 miljoen) en Engeland (€ 38,2 miljoen). Hun berekening van de monarchale kosten noemt professor Matthijs ‘ relatief transparant’. Het goedkoopst zijn de monarchieën van Luxemburg (€ 9,2 miljoen) en Spanje (€ 8,2 miljoen), maar hun gegevens zijn volgens Matthijs ‘niet transparant’. In deze lijst blijkt het Franse staatshoofd – een president dus – met € 111,7 miljoen veruit het duurst.

De Franse berekeningsmethode krijgt, als enige, wél het predicaat ‘zeer transparant’. Heel andere rangordes krijg je, wanneer je alleen kijkt naar het salaris of de toelage van de staatshoofden of de staatshoofdelijke kosten relateert aan het welvaartsniveau (BBP) en de bevolkingsomvang van het land. In dat laatste geval komt Luxemburg als duurste uit de bus!

Oranjemonarchie

Wie inzoomt op de kosten van de Oranjemonarchie, ziet het goeddeels bekende beeld. Het door de Belgische hoogleraar vermelde bedrag van € 39,4 miljoen. Dat omvat de jaartoelages voor Beatrix, Willem-Alexander en Máxima inclusief hun ‘onkostenvergoeding’, de functionele kosten van de monarchie (vervoer, personeel) en de doorbelaste uitgaven (Kabinet van de koningin, RVD, militair huis).

Niet meegerekend in de cijferopstelling van professor Matthijs zijn de kosten voor onder meer staatsbezoeken, beveiliging en het onderhoud van de paleizen die eigendom zijn van de staat en die de koningin gebruiken mag. Als je de daarvoor bestemde bedragen meetelt, kom je uit op een totale kostenpost voor de Oranjemonarchie van ruim € 100 miljoen.

De Nederlandse koningin is dus net iets goedkoper dan de Franse president, maar een stuk duurder dan de Duitse president (€ 30,7 miljoen). Maar zoals gezegd: het blijft appels met peren vergelijken. Of de kosten van de Oranjemonarchie, die de laatste drie jaar zo’n beetje gelijk bleven, vanwege de economische crisis neerwaarts zullen worden bijgesteld, is niet bekend. Het ligt wel voor de hand. De toelages voor de leden van het Koninklijk Huis zijn samen met de ambtenarensalarissen bevroren. Over verlaging beslissen kabinet en parlement. Niemand anders.

Multimiljonairs

Naar het in 200 jaar – te beginnen met de koopman/koning Willem I – opgebouwde vermogen van de Oranjes valt slechts te gissen. Schattingen houden het op een kleine miljard euro. Koningin Beatrix en haar opvolger Willem-Alexander zijn, alleen al vanwege het onroerend goed in hun bezit, multimiljonairs. Maar echt veel rijker dan ze zijn zullen zij en de andere leden van de Oranjefamilie niet zo gemakkelijk meer worden.

Belangrijkste reden – los van de voortwoekerende financiële crisis die iedereen treft – is de groei van de Oranjefamilie. Wilhelmina en Juliana waren enig kind en enig erfgenaam. Nu versplintert het Oranjevermogen, omdat erfenissen aan steeds meer Oranjetelgen toevallen. Alleen de vorst en diens opvolger zijn vrijgesteld van successiebelasting.

Ook de regel dat ‘geld met geld trouwt’ gaat door het aantreden van verarmde adel (Bernhard en Claus) en burgermeisjes uit gegoede, maar niet puissant rijke families (Máxima de Zorreguieta, Mabel Wisse Smit, Laurentien Brinkhorst en de echtgenotes van de zonen van Margriet) als partners van de Oranjes voor ons koningshuis niet langer op.

Recentelijk wist (‘Je hoeft het er niet om te doen, maar ook niet om te laten.’) alleen prinses Carolina, de jongste dochter van Irene, met C&A-topman Albert Brenninkmeijer nog een rijke partij aan de haak te slaan. Door het groeiend aantal erfgenamen is het Oranjevermogen dus onmiskenbaar aan het versplinteren.

Maar met behulp van slimme vermogensbeheerders en listige belastingconstructies zullen de Nederlandse vorsten en hun groeiende familie vooralsnog niet tot de bedelstaf vervallen. Zelfs niet als er op de toelage van de koningin/koning flink gekort gaat worden, zoals sommige politieke partijen – de PVV voorop – in deze crisisdagen en verkiezingsdagen bepleiten.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


1 reactie op “De Oranjes worden er niet rijker op”

  1. Jan K. zegt: 23-09-12 om 15:12

    For those of you who think that living in a republic will change your lives for the better – wake up and look at Portugal, Italy and Greece. And do you honestly think that by having a republic you are going to pay sooooooo much less tax per year for your head of state – you pay less than 3 Euros per year per person living in the Netherlands. So simply be happy about living in a functioning state with a head of state who does a good job.

Geef een reactie