De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Grote middencoalitie en troonswisseling

Koningin Beatrix gaf geen krimp. Toch was het een wat pijnlijk moment voor haar afgelopen Prinsjesdag. Natuurlijk omdat het jaarlijkse ‘feest van de democratie’ dit keer vanwege een demissionair kabinet en een aantredende nieuwe Tweede Kamer een beetje een zinloze vertoning was.

De plannen in de door de koningin voorgelezen Troonrede zullen immers op veel punten worden ingehaald door de plannen die het nieuwe kabinet zal ontvouwen. Bovenal was Prinsjesdag pijnlijk voor Beatrix omdat uitgerekend enkele uren voordat zij in de Gouden Koets stapte ‘verkenner’ Henk Kamp gretig zijn bevindingen publiceerde over de te volgen koers bij de eerste kabinetsformatie zonder de koningin.

Stabiel meerderheidskabinet

Er is de Tweede Kamer begrijpelijkerwijs veel aan gelegen te laten zien dat een kabinetsformatie zonder tussenkomst van het staatshoofd mogelijk is en soepel kan verlopen. Falen is geen optie. Maar de richting die de formerende Tweede Kamer in grote meerderheid is ingeslagen,  zou de koningin wel eens heel goed kunnen uitkomen.

Als de informateurs Henk Kamp (VVD) en Wouter Bos (PvdA) -  ondanks de in verkiezingstijd nog eens aangescherpte, aloude tegenstellingen tussen sociaal-democraten en liberalen – de weg weten te plaveien voor een stabiel kabinet van VVD en PvdA, dan levert dat een soort ‘middenkabinet’ op met een afgetekende meerderheid in tenminste de Tweede Kamer. Zo’n grote middencoalitie, waarin klassieke politieke tegenstanders samen optrekken, biedt koningin Beatrix een uitgelezen kans om afstand te doen van de troon. Een paars kabinet dus (eigenlijk  ‘paars min’, want zonder D66) met een (ongewild) oranje randje.

Troonswisseling

Het is een breed verspreide en aangehangen opvatting, hoewel er wet, regel noch gewoonte toe verplichten, dat een troonswisseling het best kan gebeuren in tijden van politieke stabiliteit en met een breed gedragen kabinet aan het roer. Rond een troonswisseling willen politieke tegenstellingen zich namelijk nog wel eens concentreren op één van de laatste stabiliserende instituties in ons staatsbestel: de monarchie.

Hoe dan ook is het voor een nieuw aantredende koning, die het vak nog leren moet, plezierig en profijtelijk om van start te kunnen gaan in een politiek en sociaal klimaat van samenwerking in plaats van polarisatie. Ironisch genoeg is de omstandigheid dat de koning (m/v) voortaan, normaal gesproken, hoe dan ook niet meer bij kabinetsformaties – vaak precaire momenten voor het boven de partijen staande staatshoofd – betrokken zal zijn, gunstig voor een troonswisseling.

Als de beoogde twee partijencoalitie tot stand komt, kan die vermoedelijk in elk geval de eerste tijd  (wittebroodsweken) op een welwillend, afwachtend klimaat in parlement en samenleving rekenen. Behalve dat een troonswisseling van dat klimaat kan profiteren, zou diezelfde troonswisseling vanwege alle ‘nationale’ feestelijkheden daaromheen de sociale cohesie in het land zelfs nog kunnen versterken. Een win-winsituatie dus voor zowel kabinet als koningshuis.

Nationale viering

Er is nóg een goede reden voor een troonswisseling het komend jaar: de start van de nationale viering van tweehonderd jaar Koninkrijk. Aan het begin van haar Troonrede had Beatrix het erover. Ze zei: “De begroting die de regering u vandaag aanbiedt, heeft betrekking op een bijzonder jubileumjaar in onze vaderlandse geschiedenis.” De viering van tweehonderd jaar Koninkrijk, voorbereid door een nationaal comité onder voorzitterschap van de Commissaris der Koningin in Overijssel Ank Bijleveld (CDA),  beslaat een periode van maar liefst drie jaar: van november 2013 tot oktober 2015. De start ervan op 30 november 2013 is de nagespeelde landing van Willem I op het strand van Scheveningen. Er verschijnen dat jaar ook officiële biografieën van de koningen Willem I, Willem II en Willem III. Daarnaast bereidt de NOS een reeks aan de nationale viering gewijde televisieprogramma’s voor. Wat zou mooier zijn dan deze viering  van start te laten gaan met een troonsbestijging van koning Willem-Alexander ( Willem IV?) komend voorjaar: op de verjaardag van de Prins van Oranje (27 april) bijvoorbeeld? Gelet op de benodigde voorbereidingstijd van zo’n drie maanden zou Beatrix haar aftreden dan kunnen aankondigen op haar verjaardag eind januari. Ze wordt dan 75 jaar!

Een troonswisseling zou een spectaculair, geschiedenis schrijvend en onderschrijvend statement van en voor de Oranjes opleveren. En de pikante kwestie of de vader van Máxima bij een troonsbestijging van haar man kan zijn, lijkt ook de wereld uit  nu PvdA-leider Diederik Samson gezegd heeft dat hij daar geen moeite mee heeft. Kwestie van uitruilen of over je eigen schaduw heen springen?

Openbare beëdiging

Een lastig punt is nog wel de wens van de meerderheid van de Tweede Kamer, dat koningin Beatrix de nieuw aantredende ministers in het openbaar en onder het oog van de televisiecamera’s zal beëdigen. De kabinetsformateur en vermoedelijke nieuwe premier zal dat met haar moeten regelen. Het kan bijna niet anders dat het er nu van komt, want als het niet gebeurt, zullen de speculaties dat de aspirant premier gezwicht is voor Beatrix niet van de lucht zijn. Daarbij komt dat het voor de koningin in de laatste jaren van haar koningschap nog een klaroenstoot van vernieuwing zou zijn als zij bewilligt in een openbare beëdiging van het nieuwe kabinet. Dat  vormt uiteindelijk samen met haar als staatshoofd (nog altijd) de landsregering. Een openbare bijeenkomst waarin bewindslieden trouw zweren aan de koningin en aan de grondwet, zou het gedeukte image van het staatshoofd, dat geen rol meer mag spelen bij een kabinetsformatie, voor het oog van een dankbaar toekijkend Nederland zelfs weer wat kunnen oppoetsen. Opnieuw een win-winsituatie!

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


16 reacties op “Grote middencoalitie en troonswisseling”

  1. Elbie zegt: 24-09-12 om 13:39

    Ik heb zelf het idee dat juist 2015, exact 200 jaar na de inhuldiging van Koning Willem I een inhuldiging van Koning Willem IV nog mooier zou zijn.

  2. bas zegt: 24-09-12 om 13:48

    Vreselijk wat een pro-oranjestuk

    200 jaar monarchie – indedaad verdient dat 3 jaar van nationale rouw, maar voor de rest?

    Het spijt me om het te moeten zeggen, maat ik vind het bovenstaande, qua toon, niet kunnen

  3. Thijs zegt: 24-09-12 om 15:59

    2015 zou ook de viering van 125 jaar vrouwen op de troon zijn. Maar goed, symboliek is leuk en al, maar het moet allemaal maar net uit komen.

  4. Het zou de datum kunnen zijn.Maar wij zijn onder Napolion ook nog
    even een koningrijk geweest.Telt dat niet mee?

  5. Sam Koeman zegt: 24-09-12 om 23:25

    Dat het staatshoofd niet meer betrokken wordt bij de kabinetsformatie kan wel eens goed uitpakken voor Willem-Alexander. Ik ben bang dat hij er te dom voor is. Ik gok dat Beatrix in het harnas zal sterven, in de eerste plaats omdat ze gelooft dat ze haar taak van God himself gekregen heeft (of dat waar is laat ik buiten beschouwing, het gaat erom dat zíj het gelooft) en een opdracht van de Heer schuif je niet makkelijk aan de kant, en in de tweede plaats zou ze bij troonsafstand weer prinses worden en dat is haar te min. Als Claus nog geleefd had, zou ze misschien overwegen om zich terug te trekken en de avond van haar leven te slijten met haar man aan haar zijde. Nu zou ze echter er maar wat zitten prinses te zijn, dat is niks voor Beatrix. Het gevaar is wel dat des te langer het duurt voordat Willem-Alexander koning wordt, des te impopulairder zal hij zijn. Sowieso wordt hij beschouwd als iemand die nooit een propere job gehad heeft, terwijl de Nederlander doorgaans hard werken en inzet waardeert.

  6. Thomas zegt: 25-09-12 om 13:16

    Ik word een beetje moe van telkens weer die artikelen of verhalen over een troonswisseling. We merken het vanzelf wel! Zoals ik Beatrix inschat is het zeker niet denkbeeldig dat zij, zoals in vrijwel elke monarchie ter wereld gebruikelijk is, gewoon tot de dood aanblijft.

  7. Kor zegt: 25-09-12 om 15:06

    Als Willem-A zich aan zijn eigen woord (“Ik wil geen ceremoniele functie”) houdt dan komt er geen troonswisseling meer. Het zou een unieke kans zijn om er in 2013 (100 jaar koningschap) een eind aan te breien. In het kader van de komende bezuinigingen stel ik voor het koningshuis geen uitkering meer te geven, maar haar alle bezittingen en tegoeden te schenken. Als 1 van de rijkste vrouwen ter wereld redt Bea zich vast ook wel zonder staatsuitkering, toch ?

  8. H.Dane zegt: 26-09-12 om 11:32

    Ja ik heb altijd geweten dat onze koningin er uit wilde stappen met een knal , anders dan haar moeder Juliana.
    Iedereen weet dat zij het protocol en de status aanhangt, wat niet erg is maar zo voorspelbaar .
    Het jonge koningshuis (200jaar) van Nederland (in vergelijk met bijvoorbeeld Engeland meer dan 1000 jaar) is in 1813 gesticht (plein 1813 monument ) dat zal zij aangrijpen om terug te treden maar ik kan het ook helemaal mis hebben , het is dus koffiedik kijken en wat betreft die grote midden coalitie nou die komt er wel er is geen ander goedwerkende combinatie mogelijk.

  9. Ton zegt: 26-09-12 om 15:17

    waarom zou ze aftreden ze ziet er goed gezond, en energiek uit, nee dit is een blijvertje

  10. John zegt: 26-09-12 om 15:19

    Het zal wel een illuminati datum worden.
    Bijvoorbeeld 13-13-2013 is een mooie greep…..

  11. Michael F. Cerring zegt: 27-09-12 om 15:38

    Ik wil ons Stadhuis terug, die op de Dam in Amsterdam!

    Omdat de broer van Napoleon, Lodewijk genaamd zich hier (1806-1810) koning noemde en het Stadhuis in beslag nam. En omdat er een hondsbrutale rakker na Napoleon, het gemakshalve ook maar zijn eigendom rekende, is er nog steeds geen prachtige “Publieksruimte” van gemaakt. Na 200 jaar……

    En omdat ook de stadhouders toentertijd te laf waren, om orde op zaken te stellen en wat van het volk was, terug te vorderen.
    Zitten we sindsdien nog steeds met deze brutale mensen, in ons gebouw.
    Waanzinnig gewoon, hoe durf je en waar halen ze het lef vandaan!
    In de Bataafse Republiek hadden deze graaiers geen schijn van kans gekregen.

    En als er 1 partij dit zou moeten veroordelen en ons gebouw terug zou moeten nemen, dan is het de Partij voor de Arbeid. Echter niets is minder waar, ze doen graag en onderhorig zaken met de familie, zelfs steeds vaker kan je vernemen.
    Hoe krom kan je het maken?

  12. andries sabelis zegt: 27-09-12 om 17:39

    Wel, waarde Piet van Asseldonk, klip en klare tekst, laten we er maar van uitgaan dat e.e.a. op de beschreven wijze -globaal- zal gaan plaatsvinden. In deze ‘dorre’ tijden zeker welkom.

  13. T. Verschoor zegt: 03-10-12 om 08:38

    Michael, na de kroning van Willem I had deze het terug willen geven aan de stad Amsterdam, maar omdat de bestuurders van Amsterdam het koningshuis graag betrokken wilden zien bij Amsterdam besloten ze dit niet aan te nemen. Dit hebben ze op hun beloop gelaten en daarom is het Paleis nog steeds het Paleis en geen stadhuis. Ze hebben daarna een ander Paleis betrokken (tegenwoordig de Grand) maar toen zijn ze vertrokken naar de Stopera als stadhuis. Dus laf? Nee. Amsterdam heeft dit op eigen initiatief op haar beloop gelaten.

  14. Michael F. Cerring zegt: 07-10-12 om 11:47

    @ T. Verschoor.

    Het is geschiedvervalsing.

    Ik denk dat u nog nooit in de Grand bent geweest. Moet u eens doen, eten in de oude raadszaal. Dan wordt alles misschien voor u meer duidelijk!

    Als je bedenkt dat Amsterdam, voor de komst van Napoleon (rond 1800), de Grand al in gebruik had, als dependance omdat “het paleis” te klein was qua ruimte voor al het werk dat de drukke Stad te verwerken had/kreeg, wordt misschien e.e.a. duidelijk.
    Dus na 4 jaar in te kleine ruimten te hebben gezeten, konden ze na het vertrek van Napoleon weer terug, “Het Stadhuis” in.

    Echter, Willem die zich eerst stadhouder noemde, had snel geprofiteerd van de situatie, en een stel meelopers achter zich gekregen. Die hem graag “koning” wilden gaan noemen.
    Ook had Willem, mee geheuld met Napoleon, onze vijand, zodat bij vertrek van Napoleon, Willem al klaar stond, het Stadhuis te bezetten.

    Dus Willem, greep zijn kans, en profiteerde.
    En de rest van de Stadhouders, die konden niet anders dan mee knikken.
    Er is dus niets verandert in die 200 jaar.
    Meeheulers, net als nu.

    En vertel mij nu eens, kan dat pand slechts 2 dagen in het jaar “even” open, omdat Beatrix haar juwelendoosje er op de eerste verdieping heeft liggen?

    Wat een waanzin, nee blijft u het vooral maar slikken.
    Het is prima zo…

  15. Nederland moet weer een republiek worden maar deze keer niet onder aanvoering van de Oranjes.
    Ten eerste is een monarchie niet meer van deze tijd. Ten tweede is een monarchie ondemocratisch. Ten derde hebben de Oranjes zoveel misstappen begaan waardoor de familie het koningschap niet waardig is.
    Verder moet Nederland zo snel mogelijk uit de EU stappen en de Gulden herinvoeren.
    Ook moeten de provincies zelstandige staten worden binnen een statenunie. Neem hierbij een voorbeeld aan Duitsland
    Wel moeten besturen democratisch worden gekozen en mogen telgen uit oiude regentenfamilies zoals Donner en Schimmelpenninck de eerste 200 jaar geen (hoge)bestuursfuncties bekleden. Dit geldt zowel voor de politiek als het bedrijfsleven.

  16. bas zegt: 24-10-12 om 16:51

    @ Vampire

    Waarom zou een Donner geen minister of directeur mogen worden? Omdat zijn vader minister is geweest??

    Van mij mogen ook de Oranjes meedingen naar het presidentschap. Graag zelfs, want dan zou NL een republiek zijn.

    Een erfelijk staatshoofdschap is onaanvaardbaar, want in strijd met het beginsel dat alle mensen gelijk zijn. Een erfelijk beroepsverbod is daar net zo goed mee in stijd.

    Wat je over de EU, en de gulden schrijft is hier niet ter zake doende, dus daar ga ik niet op in.

Geef een reactie