De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Oranje jaaroverzicht in teken Prins Friso

Ook dit jaar zendt de NOS weer een Oranje Jaaroverzicht uit. Dat staat in het teken van het skiongeluk waarvan prins Friso begin dit jaar het slachtoffer werd. Het lot van de prins en de manier waarop leden van het Koninklijk Huis daarop reageerden loopt als een rode draad door het jaaroverzicht.

Er was brede bewondering en waardering voor koningin Beatrix die ondanks de zorgen en het verdriet om haar zoon toch snel de draad van haar werk weer oppakte. Dat heeft echter niet verhinderd dat er aan haar staatsrechtelijke bevoegdheden getornd werd. Voor het eerst speelde zij geen rol meer bij de formatie van een nieuw kabinet.

Zichtbaar tegen haar zin werd zij daarop ook nog eens ‘gedwongen’ om de beëdiging van nieuwe bewindslieden in het openbaar te laten plaats vinden. Dat gebeurde onder het oog van 1 camera onder regie van de Rijksvoorlichtingsdienst. En hoorbaar tot haar ongenoegen (“Dan wordt het een toneelstukje.”) moest de plechtige ceremonie door geklungel en miscommunicatie nog eens over ook!

Behalve voor Friso en Beatrix in het Oranje Jaaroverzicht 2012 ook veel aandacht voor de prins van Oranje en Máxima. Die traden dit jaar, ondanks de zorg voor hun jonge gezin, opnieuw weer heel nadrukkelijk op de voorgrond.

Situatie Friso

Sinds prins Friso op vrijdag 17 februari 2012, skiënd buiten de piste, door een lawine werd bedolven, ligt hij in een diep coma. Of en in welke situatie hij daar ooit nog uit komt; daarover is geen enkele deskundige eigenlijk optimistisch. De laatste mededeling van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) was op 19 november jongstleden: “Sinds kort toont prins Friso af en toe tekenen van zeer gering bewustzijn; deze toestand staat bekend als minimal consciousness.”

Volgens de RVD is er weliswaar sprake van ‘een medisch significante verandering’ in de toestand van de prins, maar de dienst relativeert elk sprankje hoop met deze conclusie: “De prognose blijft erg onzeker en het medisch team is nog steeds zeer bezorgd. Het zal nog vele maanden duren voordat er meer duidelijkheid is.” Dus er moet sowieso nog vele maanden gewacht worden. En over de aard van de ‘duidelijkheid’ die er dan wellicht zal ontstaan, deden neurologen in de pers meteen terughoudend tot somber.

Vrij algemeen betwijfelden ze of daadwerkelijk ontwaken uit het coma voor Friso nog mogelijk is. De laatste RVD-mededeling over Friso lijkt vooral bedoeld als een dempend antwoord op de hoop die bisschop Desmond Tutu, bevriend met prinses Mabel, in september in het televisieprogramma College Tour wekte. Hij zei toen dat hij van Mabel had gehoord dat Friso had bewogen toen zij hem kuste en dat hij zijn ogen had geopend en had geglimlacht toen zij hem begroette. Meer dan ‘minimal consciousness’, die niet duidt op een ontwaken uit een coma, kunnen we daar van de RVD dus niet in zien.

Dat voert terug naar de harde diagnose én prognose van dokter Wolfgang Koller van het ziekenhuis in Innsbruck waar Friso na zijn ongeluk werd behandeld. Koller zei toen, dat ‘zuurstoftekort grote schade heeft veroorzaakt in de hersenen van de patiënt’ en vervolgde: “Het is niet zeker of hij ooit weer bij bewustzijn zal komen. Een eventuele revalidatie zal in ieder geval maanden, zo niet jaren in beslag nemen.”

Beatrix werkt door

Nadat prins Friso begin maart per hospitaalvliegtuig naar de gerenommeerde Wellingtonkliniek in zijn woonplaats Londen is overgebracht, rijst in Nederland de vraag of Beatrix op Koninginnedag aanwezig zal zijn in Rhenen en Veenendaal.

Begin maart gaat de koningin onder luide bijval van pers en publiek weer aan het werk en Koninginnedag gaat, zonder prinses Mabel uiteraard, ‘gewoon’ door. Aan het einde ervan verwijst Beatrix met een enkel woord naar het drama rond haar zoon: “Het is jammer en verdrietig dat onze familie vandaag niet compleet is. Maar alle hartelijkheid en de goede wensen die we gevoeld en gehoord hebben, zullen wij doorgeven.” Verder laat de koningin zich in haar vele volgende openbare optredens niet over haar zoon uit. Strikt genomen ook terecht.

Friso is – door geen parlementaire goedkeuring te vragen voor zijn huwelijk met Mabel – uit de lijn van de troonsopvolging verdwenen en geen lid meer van het Koninklijk Huis. Hij is geen prins der Nederlanden meer. Maar nog wel prins van Oranje-Nassau. Vanwege de titel van haar man mag Mabel zich prinses noemen. Hun kinderen Luna (7 jaar) en Zaria (6 jaar) zijn gravinnen.

Toch blijft de RVD ‘namens de koninklijke familie’ berichten over de situatie van Friso verzorgen en foutieve berichten ‘officieel’ tegenspreken. Verder gaf de dienst onlangs de dank van Mabel door aan ‘de vele mensen die steunbetuigingen hebben gestuurd’.

Ook Willem-Alexander zegt in het openbaar nauwelijks iets over het lot van zijn jongere broer. Twee keer vertelde hij dat er geen veranderingen waren in de toestand van Friso en dankte hij de pers voor de betoonde terughoudendheid. Vraag is of Beatrix bij haar komende kersttoespraak iets over haar zwaar getroffen zoon en zijn jonge gezin zal zeggen. Die toespraak is daar een uitgelezen moment voor, want de koningin heeft dan de gelegenheid minder als staatshoofd en monarch en meer als moeder (des vaderlands) en mens te spreken.

Zoon van staatshoofd

Het is karakteristiek voor de erfelijke monarchie dat de zoon van het staatshoofd, hoewel geen lid meer van het koninklijk huis, toch zoveel aandacht trekt en mededogen oproept en daarmee het functioneren van het staatshoofd kleurt. Natuurlijk komt dat door de tragiek van het gebeurde en doordat prins Friso en zijn gezinsleden ook na hun verdwijnen uit de lijn van de troonsopvolging ‘bekende Nederlanders’ zijn gebleven.

Vooral echter komt het doordat een monarch (doorgaans) veel langer staatshoofd is dan een gekozen president en wij als burgers vanwege de erfopvolging het opgroeien van zijn/haar kinderen, zoals Friso, min of meer van nabij kunnen volgen. Het worden ‘goede kennissen’ in wier lot we geïnteresseerd zijn en blijven. Daarom staat het Oranje Jaaroverzicht 2012 in het teken van prins Friso.

Het Oranje Jaaroverzicht van de NOS, samengesteld door Etienne Glebbeek en gepresenteerd door Astrid Kersseboom, wordt uitgezonden op zondag 23 december 2012 om 21.20 uur op Nederland 1.

 

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


3 reacties op “Oranje jaaroverzicht in teken Prins Friso”

  1. pam zegt: 17-12-12 om 14:19

    Een evenwichtig verhaal en juiste benadering van de heer Van Asseldonk. Formeel gesproken kan de burger ook niet veel meer verwachten over Friso’s gezondheidstoestand. Immers, hij behoort niet meer tot het Koninklijk Huis. Toch moet men niet al te strikt omgaan met de regels. De vele adhesiebetuigingen uit de burgerij die medeleven kenmerkt betekenen een permanente belangstelling naar de toestand van Friso. Dat moet door de RVD niet worden afgedaan als een bijzaak. Een wat meer frequente diagnose zou daarom, ondanks formele bezwaren, uit oogpunt van correctheid naar de meelevende burger toe, gepast zijn.

  2. Co van Driel zegt: 20-12-12 om 12:48

    Een kleine correctie op het stuk … Het gebeurde niet op zaterdag 17 februari 2012, maar op vrijdag 17 februari 2012.

  3. Anneke zegt: 23-12-12 om 19:40

    Mooi geschreven meneer Van Asseldonk.

Geef een reactie