De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De vele gezichten van Beatrix

In de ogen van haar ruim zestien miljoen onderdanen heeft koningin Beatrix – letterlijk gezien – vele gezichten. Er zijn echter ook opvallende constanten. Het meest in het oog springend daarbij is haar glimlach. Op weg naar de troon al verwierf de vorstin de bijnaam ‘Prinses Glimlach’. Die glimlach, hoewel in de loop der jaren wat droever en stroever geworden, is nog steeds haar handelsmerk; op de voet gevolgd door haar in de loop der jaren opvallend stabiel gebleven kapsel en – niet te vergeten natuurlijk – haar vele, veelvormige en veelkleurige hoeden.

Die conclusie valt te trekken uit de al bijna 600 reacties van (amateur)kunstenaars die hun ‘beeld’ van de koningin hebben ingezonden als onderdeel van het publieksproject Beeld van Beatrix, opgezet door de NOS en het rijksmuseum Paleis Het Loo. De best beoordeelde portretten van de koningin, waarin de makers hun ziel en zaligheid legden, krijgen vanaf 30 januari een plaats in een speciale tentoonstelling in Paleis Het Loo, ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van Beatrix.

Daar komen ze te hangen tussen een aantal alom bekende portretten van de vorstin zoals die van de beroemde en ‘gearriveerde’ kunstenaars Andy Warhol en Marte Röling.

Artistieke kwaliteit

Een jury, bestaande uit conservator Marieke Spliethoff van museum Het Loo, fotograaf en NOS-presentator Sacha de Boer en ontwerper en kunstkenner Jan des Bouvrie, gaat uitmaken welke creaties van welke ‘amateurkunstenaars’ een plaatsje krijgen op de tentoonstelling ‘Beeld van Beatrix’. Dat wordt nog een hele toer.

Artistieke kwaliteit is in belangrijke mate (ook) een kwestie van smaak en daarover valt, zoals het aloude gezegde luidt, niet te twisten. Toch is dat precies wat de jury te doen staat. Zelfs voor iemand met een ongeoefend en ongeschoold oog zal het duidelijk zijn dat het kunstzinnige gehalte van de ingezonden beelden van Beatrix nogal uiteenloopt, al is het gemiddeld niveau verrassend hoog. Er zitten echt juweeltjes bij die op het eerste gezicht kunnen wedijveren met officiële staatsieportretten van de koningin.

Het is al te gemakkelijk het werk van de amateurkunstenaars af te doen met smalende slogans als ‘Waar de kunst faalt, zegeviert de nijverheid’ of ze te bestempelen als kitsch. Extra moeilijk voor de jury is het ook nog eens om verschillende technieken (olieverf of acrylverf op doek, potloodtekening op papier, digitaal bewerkte foto, zeefdruk, graffiti, beeldhouwwerk, collage etc.) tegen elkaar af te wegen. Dat kan in en buiten de jury nog boeiende discussies opleveren over wat kunst in essentie is of moet zijn.

Natuurlijk ziet zelfs een leek bij sommige ingezonden Beatrixportretten een haperende techniek of bekruipt je niet steevast het gevoel dat er sprake is van de ‘allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie’. Anderzijds is het evengoed waar (‘Kunst is kunst als er kunst op staat’) dat het dóórbreken van een kunstenaar of kunstwerk sterk kan afhangen van wie er wanneer en met welke invloed en relaties het stempel ‘kunst’ op zet. De juryuitslag zal hoe dan ook studiestof voor kunsttheoretici opleveren.

Koninklijk gebaar

Het meest benieuwd uiteraard is iedereen naar het oordeel van Beatrix zelf. Het zit er niet in dat zij als koningin van alle Nederlanders kleur zal bekennen door op dit punt van haar artistieke oordeel en voorkeur blijk te geven. Maar toch zou zij een koninklijk gebaar kunnen maken tegenover de vele onderdanen die haar als inspiratiebron zagen voor hun kunstzinnig werk.

Zich ‘verschuilend’ achter het oordeel van de jury zou zij bijvoorbeeld de tentoonstelling op Paleis het Loo officieel kunnen openen of die minstens met een bezoek kunnen vereren. Nog mooier zou het zijn als de koningin de winnende portretten zogezegd in de adelstand zou verheffen door ze in de rij van officiële staatsieportretten op te nemen.

Ook prachtig zou het zijn als Beatrix het door de jury als beste Beatrixportret bestempelde werk als verjaardagsgeschenk in ontvangst zou nemen. De uitverkoren ‘koninklijke’ amateurkunstenaar zou op die manier ineens hofleverancier zijn. En voor de vorstin zou het zonder meer een prachtige pubiciteitsstunt zijn!

Dat zo’n gebaar als een tikje populistisch, want op effectbejag gestoeld, bestempeld zou kunnen worden moet voor een Oranje, gelet op het verleden van de familie, geen belemmering zijn. Koningin Beatrix zou hoe dan ook twee vliegen in één klap slaan. Het haar aanklevende imago dat zij vooral geporteerd is voor deftige elitekunst zou worden genuanceerd en bijgesteld en haar populariteit zou er flink door toenemen. Een win-winsituatie. Zou je zeggen.

Een artistiek cadeau van het volk aan zijn jarige vorstin vráágt eenvoudigweg om zo’n ‘royaal’ gebaar. Zou je zeggen. Maar om met wijlen de (geridderde) volksschrijver Gerard Reve te spreken:  “Je weet het niet.” Tenminste nu nog niet. Binnenkort wel.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


12 reacties op “De vele gezichten van Beatrix”

  1. bas zegt: 02-01-13 om 11:56

    Even een correctie:

    Ik ben GEEN onderdaan van Beatrix. Ik ben Nederlands staatsburger, en Beatrix is, helaas, het staatshoofd met de titel koningin.

    Engeland, zonder grondwet, heeft ook geen staatsburgers, maar onderdanen.

  2. GoldMorg Com ;
    De mogelijke meerwaarde van hare majesteit en de gouden koets.
    Het zou zo mooi zijn als binnenkort, nu het nog kan, hare majesteit met de gouden koets met volle bespanning en volgkoetsen een lange ceremoniele rijtoer zo mogen maken door Bejing en Tokyo, op een vrije dag dat de wegen niet zo verstopt zitten daar. Het zou mooi zijn als hare majesteit dat binnenkort zou mogen doen samen met de president van China en de Keizer van Japan tegelijk, zonder zijne koninklijke hoogheid of zijne excellentie er bij. Vooraf als oefening in Alma Aty en Bishkek, samen met de presidenten van Kazachstan en Kirgizie en buurlanden. Misschien als laatste etappe Moskou. Hare majesteit verkeert thans in de unieke positie in de wereld door de presidenten aanvaard te kunnen worden voor zo een ceremonie. De mensen zullen er dol op zijn en er zal enorm veel publiciteit zijn. Daar kan zelfs Omama als president van het machtigste land ter wereld onmogelijk mee wedijveren.
    Zo een mooie ceremonie zou een magnifikant gezamelijk geschenk zijn voor een miljard mensen.

  3. Het is een eer om mee te kunnen doen aan een creatieve uiting van gevoel en met respect voor onze Koningin doormiddel van een eenvoudig moment en een weergave in perspectief met de dagelijkse werkelijkheid.

    Groet, Ton

  4. Tom zegt: 05-01-13 om 17:51

    u zei onderdaan ?
    zijn bezoekers en toeristen in Nederland ook op zulke wijze genoemd ?

    wanneer ik op straat loopt, ook zou ik als beroep een hogere functie hebben, kom ik tegen mensen met een hoofd twee armen en benen en een borstkast

    onderdaan benadrukt (alweer) hier dat er mensen zijn die denken dat ze boven alles en iedereen zijn…

    ben ik ook onderdaan van een prins ?

  5. ACH WE HOUDEN GRAAGVAN SPROOKJES ,LAAT DITDAN ONS SPROOKJE BLIJVEN EN GENIET ER VAN .DAT KAN IK WEL IN IEDERGEVAL VR GR MEVR VAN DUINEN UIT GRONINGEN

  6. Julia zegt: 06-01-13 om 18:17

    Als iemand – letterlijk – vele gezichten heeft, is dit waarschijnlijk een personage uit een sciencefioction film.
    Het woord letterlijk wordt tegenwoordig iets te vaak foutief gebruikt, ik heb zelfs al mensen gesproken die zeiden dat zei zich letterlijk dood waren geschrokken, gelukkig voor hen dat zij figuurlijk bedoelden.

    Verder een goed artikel :)

  7. Julia zegt: 06-01-13 om 18:18

    Sciencefiction
    Zij
    (Zij) dit (figuurlijk)

    Mijn excuses, goed typen op een tablet vergt veel oefening en controles

  8. Niet on deze Haagse familie maar het is toch onvoorstelbaar dat er monarchie nog kan bestaan? De enorme geldstromen richting deze familie, buiten de rechtstaat kunnen staan, het zo uit de tijd.

  9. Het is mijns inziens niet zo passend om in het openbaar te opperen wat een “goede’ vorstin met haar verjaardagskunst moet doen.
    Straks wordt het nog achter de rodondenderons! (Wim Kan)

  10. tr...X je zegt: 11-01-13 om 21:36

    Tijdens het ‘propjes rapen’ vond prinses Beatrix eens een briefje waarop stond: “Trix en Bennie zijn gek”, zo staat ook te lezen in het boekje. Een kinderleger met Beatrix als aanvoerster wist wel wat er met de dader moest gebeuren. “We doen net alsof we hem aan een boom binden, aan zijn voeten maken we een reuzestapel van brandhout en we zullen hem zeggen dat we hem in brand steken als hij niet belooft dat hij zulke rare dingen nooit van zijn leven meer zal schrijven!”

    Heidense persoonlijkheidsknoop ?

  11. iris zegt: 15-01-13 om 12:35

    Bij het beoordelen van de inzendingen,vertrouw ik vooral op Sacha
    de boer
    Ik hoop dat Jan de Bouvrie eens kan proberen iets van zijn enorme AIR
    achterwege te laten,en eens wat minder kijkt naar de volgens hem MODIEUZE KUNST.Ik weet nu al wat hij mooi vindt.
    Over HOKJESGEEST gesproken..Arrogantie staat je niet Jan !!!!!!!
    Ik vind dat de echte GROTEN DER AARDE het niet nodig hebben om
    zich zo potsierlijk op te stellen.Jammer dat hij in de jury zit.Ik hoop dat beide dames hem flink tegengas geven.

  12. Marius zegt: 28-01-13 om 17:21

    she has indeed a great smile!
    the smile of appreciation!
    i love it!

Geef een reactie