De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De ‘faalangst’ van koningin Beatrix

Koningin Beatrix viert ook haar 75ste verjaardag, zoals dat standaard heet, ‘in huiselijke kring’’. Op donderdag 31 januari staat er geen enkele officiële feestelijkheid op het programma. De bijzondere verjaardag van de vorstin wordt ‘gewoon’ gevierd op Koninginnedag. Dit jaar gaat de koninklijke familie die dag naar Amstelveen en De Rijp. Maar onopgemerkt zal de verjaardag van Beatrix eind deze maand niet blijven. Integendeel.

Er zit een stortvloed aan publicaties en programma’s over de jarige koningin aan te komen. De NOS levert – samen met museum Paleis Het Loo – daaraan haar aandeel via het project Beeld van Beatrix.

Bij alle publicitaire terugblikken wordt hier en daar ook een voorzichtige poging gedaan om de harde kern, de essentie van Beatrix haar regeerperiode en persoonlijkheid te vatten. Het gaat dan vaak over haar hang naar decorum, haar plichtsbetrachting, haar dossierkennis, haar controlezucht, haar perfectionisme en haar dirigisme. Je zou samenvattend en met de nodige slagen om de arm kunnen zeggen dat koningin Beatrix vooral bang is om fouten te maken.

Affaires

Die angst om fouten te maken heet faalangst. Met deze ‘faalangst’ heeft Beatrix het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt, maar die heeft haar wél behoed voor grote fouten en uitglijders. Het is bij de vorstin dus net als bij veel andere mensen: haar zwakte is tegelijk ook haar kracht.

Grote, monarchie bedreigende affaires, zoals de Greet Hoffman affaire of de Lockheed kwestie, kleven er niet aan Beatrix. Natuurlijk waren er incidenten. De verloving en het huwelijk van de Prins van Oranje met Máxima Zorreguieta deden vanwege het verleden van Máxima’s vader nogal wat stof opwaaien. Beatrix  week echter niet van het constitutionele pad af.

Andere familie-affaires waren feitelijk pijnlijker voor haar. Neem ‘Mabelgate’. Het verleden van Mabel Wisse Smit leidde er in 2003 toe dat er voor het huwelijk van prins Friso geen parlementaire goedkeuring kwam en hij uit de lijn van de troonopvolging verdween. In het openbaar gaf de koningin geen krimp.

Nog pijnlijker was de ‘Margarita-affaire’. Prinses Margarita betrok in 2001 haar tante Beatrix publiekelijk in haar stormachtige relationele problemen met Edwin de Roy van Zuydewijn. Heel gênant voor Beatrix, die o zo graag zelf de regie bepaalt en het haat in opspraak te komen, maar ze gaf opnieuw geen krimp.

Politiek

Door haar perfectionisme en zorgvuldigheid is de nu 75-jarige koningin tijdens haar in 1980 begonnen regeerperiode in haar rol als staatshoofd steeds (angstvallig?) binnen de haar beperkende grenzen van de constitutionele monarchie gebleven. Ze mopperde, publiciteitsschuw en gesteld op privacy als ze is, wel eens op de pers (‘De leugen regeert’) en kon zich soms niet inhouden wanneer dingen iets anders liepen dan gepland.

Recentelijk gebeurde dat nog bij de – voor het eerst – openbare beëdiging van bewindslieden: ‘Dan wordt het een toneelstukje!’ Ook was er wel eens kritiek op de, volgens sommigen, wat al te sturende rol van koningin Beatrix bij kabinetsformaties, maar echt mis is het nooit gegaan. Dat ze nu geen rol meer speelt bij kabinetsformaties, staat dan ook los van de manier waarop Beatrix haar werk deed.

Van discussies over modernisering van de monarchie en eventuele inperking van haar politieke rol heeft Beatrix zich – in elk geval in het openbaar – altijd verre gehouden. Plichtsgetrouw ging ze gewoon door met haar werk. Van haar eigen opvattingen gaf ze eigenlijk alleen af en toe een beetje blijk in haar kersttoespraken. Een paar keer wekte ze daarbij met uitspraken over bijvoorbeeld (multiculturele) verdraagzaamheid en fatsoenlijke omgangsvormen overigens wel de woede van met name PVV-leider Geert Wilders. Steeds echter bleek/bleef het kabinet achter haar staan.

Per saldo heeft koningin Beatrix de monarchie geen schade berokkend en daarmee zeker gesteld dat die probleemloos aan haar oudste zoon kan worden overgedragen.

Karikatuur

Met haar stijl van regeren en haar angst om fouten te maken is Beatrix geen zwierige, uitbundige en populaire, laat staan populistische, vorstin geworden. Ze heeft met haar taakvervulling meer respect dan populariteit geoogst. Nu ze ouder is, lijken haar in het oog springende karaktertrekken nog pregnanter te worden.

Dat zie je vaker bij oudere mensen. Ze worden een karikatuur van zichzelf. Zeker als ze (vanwege hun hoge positie) door hun omgeving onvoldoende tegengesproken en gecorrigeerd worden. Precies deze situatie kan koningin Beatrix, toch al geen toonbeeld van impulsiviteit, ervan weerhouden af te treden.

Ze zal steeds aarzelen over het meest geschikt moment, zit überhaupt niet te springen om voor haar oncontroleerbare veranderingen en zal al helemaal niet de indruk willen wekken dat ze er de brui aan geeft. Vaandelvlucht of alles wat daarop lijkt, komen in haar vocabulaire niet voor. Een control freak met ook nog eens veel ervaring en een goeddeels vlekkeloze conduitestaat houdt het liefst zo lang mogelijk zelf de touwtjes in handen.

Redenen genoegen voor iemand met het karakter en de werkinstelling van de Nederlandse koningin om aan te blijven totdat het echt niet meer kan. Niemand ook kan haar dwingen af te treden. In veel Europese monarchieën is het zelfs gebruikelijk in het koninklijk harnas te sterven.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


25 reacties op “De ‘faalangst’ van koningin Beatrix”

  1. bas zegt: 17-01-13 om 11:40

    Als verkllaard voorstander van en republiek is het wellicht goed als Beatrix nog enkele decennia op de troon blijft zitten

    Immers, ze heeft haar beste jaren achter zich, en zal – dus – steeds minder invloed op het landsbestuur hebben, doordat ze sneller vermoeid raakt.

    Principieel ben ik tegen benoemingen op grond van geboorte, dus ook tegen een ceremonieel koningschap, maar het is vele beter dan een invloedrijk koningschap zoals we, helaas, de afgelopen decennia hebben moeten ondergaan.

    Wanneer WA koning wordt, mag je verwachten dat hij zich wilt bewijzen – en dat is precies waar ik niet op uit ben

  2. Prof. dr. P. Buitelaar zegt: 17-01-13 om 12:09

    Graag wil ik mede namens mijn echtgenote Hare Majesteit van harte gelukwensen met haar 75e verjaardag. Ik bewonder haar kennis van zaken en haar hele werkinstelling en wens haar Gods zegen toe.

  3. Sam Koeman zegt: 17-01-13 om 14:23

    De Margarita affaire ging wel wat verder dan relationele problemen. Het Kabinet der Koningin had onderzoek gedaan naar De Roy van Zuydenwijn. Dit stonk naar machtsmisbruik van Beatrix. Ik ben het met Van Asseldonk eens dat Beatrix tot het gaatje zal gaan om koningin te blijven. Een door God gegeven taak leg je immers niet zomaar naast je neer, tenzij het écht niet meer gaat. Of misschien is ze er wel gewoon te trots voor.

  4. Klaas zegt: 17-01-13 om 14:47

    Het is blijkbaar een hele verantwoordelijk om een bepaalde last op je te dragen. Het kan ook niet anders dat wanneer we zien welke kosten ermee gemoed zijn, en je daarin te verantwoorden zoals ik zojuist heb mogen lezen.

    De Nederlandse Staat betaalt jaarlijks ruim 2 miljoen euro voor het rijtuigenpark van de Oranjes

    De zin is compleet misgeslagen, gezien dat de zin behoord te zijn.

    De Nederlandse burger betaalt jaarlijks ruim 2 miljoen euro voor het rijtuigenpark van de Oranjes

    1,6 miljoen vliegkosten van de Oranjes.

    1,6 miljoen vliegkosten van de burgers aan belasting geld van Nederland.

    Wat mij ongelooflijk stoort is een feit dat de Nederlandse burger al die kosten van 2 miljoen euro voor het rijtuigenpark van de Oranjes moet betalen. Kom op nou mensen een rijtuigenpark, om die koets te laten rijden 1 keer per jaar.

    Ik zie steeds meer mensen in de problemen komen en of de afgrond ingaan door alle bezuinigingen die ons wordt opgelegd. Nu weet ik wel al van te voren dat er tegenspraak zal zijn wat ik schrijf.

    Een inkomsten van 7,277 miljoen per jaar voor het koningshuis, en dat is dan absoluut alleen de inkomsten uit het verrichten van werk, maar uit onze belasting gelden.

    Vrijgesteld van belastingen
    Waarom is de regering niet doorgegaan met de belastingschaal en of het verhogen van de belastingschaal voor hogere inkomsten. Nou het lijkt mij nu wel duidelijk dat met een inkomsten 7,277 miljoen per jaar voor het koningshuis.

    Puur schande schande en triest voor woorden dat wij burgers van Nederland voor dit soort kosten op mogen dragen. Ook het feit dat wij burgers van Nederland voor een tweede keer de staatskas mogen bijvullen die de regering heeft leeg getrokken om banken en andere zakkenvullers van vette bonussen te voorzien.

    Een betaalde monarchie die wij als burgers van Nederland in stand willen houden tegen een prijs dat met dat geld vele banen gecreëerd kunnen worden om de economie een behoorlijke impuls te geven. Het stoot mij dan ook behoorlijk tegen mijn borst aan, dat ik steeds meer ellende zie, en mensen de afgrond in zie gaan. Voor wat? dat de regering de staatskas leeg trekt, en dat wij nogmaals die kunnen vullen door langer te werken, op alles te bezuinigen en extra betalen voor nutsbedrijven en zorgverzekeringen, mensen die langer moeten werken terwijl ze al jaren en jaren bij een baas hebben gewerkt en uitzien naar hun pensioen.

    Welk pensioen, als er straks nog een pensioen is zoals dat wordt beweerd. Jongere kunnen hun borst nat maken met de leugens die worden vertelt dat ze later alsnog van hun pensioen kunnen genieten. Nou ik kan je op een briefje aangeven, dat er in de volgende generatie absoluut geen geld meer in dat potje zit. Het gaat mij er niet om dat ik ineens tegen de monarchie ben, het gaat erom dat iedereen werkt voor zijn geld, maar overdrijven is blijkbaar ook een vak.

    Schande en triest voor woorden, dat wij burgers als slaven worden gebruikt voor dit soort onzin.

  5. Alois zegt: 17-01-13 om 14:52

    Beatrix heeft ook eens in een tv interview gezegd dat ze niet zoiets oppervlakkigs als populariteit nastreeft, maar dat ze respect veel belangrijker vindt!

    Wat mij ook altijd opvalt bij de Oranjes met markeer-data zoals jubilea, is de soberheid aan het nederlandsche hof. Waar in andere europese monarchieen, met 25 of 30 jaar op de troon of 65, 70 of 75 Verjaarsvieringen, grote meerdaagse gala’s, banketten, bals en ontvangsten georganiseerd worden, wij hier een extra tv docu hebben en wat boek lanceringen over de monarchie of het staatshoofd persoonlijk.
    Dus de royale glitter en glamour is hier altijd redelijk ingetogen. Wel zien we een Maxima in de Amsterdams plomp springen, de Koningin honden wassen op landelijke vrijwilligersdag en Alexander met wc-potten gooien op 30 april.

    Het gespeculeer rond de troonsafstand zal ook wel weer een hoogtepunt bereiken rond 31 januari, we gaan het allemaal zien!! Ik wens ze een fijne verjaardag toe.

  6. nou ja hoe het ook is ,veel respect verdient ze wel hoor ,en ook daar gebeurt wel wat ,iederhuisje heeft zijn kruisje en ook zij houd de vuile was binnenshuis .gelijk heeft ze maar als vorstin prima en mag ze blijven zo lang ze zelf wil van mij .heel fijn dat ze het beleeft haar 75 verjaardag dat is niet iedereen gegeven.hoop dat ze mag genieten van alle dingen om haar heen ,en het verdriet in haar fam kracht mag schenken.mevr v duinen uit groningen.

  7. Derk de Jong zegt: 17-01-13 om 22:07

    De grootste fout die Beatrix NOG STEEDS maakt; is dat ze geen belasting betaald zoals een goed staatsburger moet doen. Of is Beatrix geen staatsburger van Nederland ?

  8. rex bartels zegt: 18-01-13 om 15:58

    Ons koningshuis heeft de laatste 30 jaar minder in de schijnwerpers gestaan dan de Britse of Belgische koningshuizen.
    Dat is voor het allergrootste deel te danken aan Koningin Beatrix.
    Regie houden over een Koninklijke Familie is een huzarenstukje die voor veel bewondering in het buitenland zorgt. Overal ter wereld is onze Vorstin een graag geziene gaste.
    Alleen al het idee dit concept te versoberen of ja zelfs af te schaffen is mij een gruwel.
    Ik zou niet willen spreken van faalangst maar van lijfsbehoud als er gesproken zal gaan worden over de opvolging van haar.

  9. Razdo van Arbit zegt: 18-01-13 om 22:50

    Koningin Beatrix heeft nauwelijks karakter. Ze is een soort politieke robot die erfelijk belast is met landsbestuur. Haar standpunten in het waarde en normenstelsel, de consensus, laten zien dat ze tot een zeer rechts conservatief groepje hoort met een grote invloed en uitstraling in het kapitalistische financiële circuit. De Monarchie houdt de mensen van mondigheid en autonomie vandaan, omdat het aanhoudt de mens te verplichten in een hiërarchie op te nemen in welke sociale hiërarchie de ene mens meer waard is dan de ander. Gelijkwaardigheid is in dit circuit de karikatuur van zichzelf. Mijn mening is bevestigd in de laatste informatie over Beatrix in de knoop in de school van Boeke. Met haar hang naar privacy dekt ze zich in tegen kritiek op de kringen waarin ze zich vaak bevindt. Hoe kan de neo fascistische familie Zorreguieta in hun kringen opgenomen zijn en kan een telg Koningin worden. Is het niet geraffineerd zoals het Koninklijk Huis met charme offensieven inspeelt op populistische sentimenten waarvoor ze Koninginnedag heeft ingericht. Haar Monarchie brengt geen eenheid, zoals ook Mulisch beweerde, maar ze splijt juist uiteen. Indirect voedt ze het rechts conservatieve krachtveld dat op een ander politiek niveau eveneens politiek stuurt met alleen de inspraak van een groep. Praten over fatsoen, duurzaamheid en gemeenschapszin zijn uiterst politiek.
    Het netwerk van de Monarchie is met de peperdure bewaking zelfs maffia achtig. Het zijn families die de macht uitoefenen. De economie van de Monarchie valt met het handelsnetwerk samen met de economie van de staat. Dit handelsnetwerk is eeuwenoud, gevestigd in traditie, niet in progressie, en kreeg met de handelskoning Willem een politieke vorm die tot op heden ten dage dominant is.

  10. Hé hé , eindelijk ! Ik ben heel blij met deze analyse . Het speculeren over het moment waarop, en of de Koningin abdiceert komt op mij altijd al heel ondankbaar over . Net alsof we zeggen: “Wanneer gaat U nou eens “. Wij hebben met deze Koningin een Staatshoofd die inderdaad geen consitutionele misstap heeft begaan en ik ben er van overtuigd dat zij grote feeling heeft voor wat er in de bevolking leeft. Helaas komt dit het best tot recht wanner ons Land door een ramp wordt getroffen. Ik twijfel niet aan de kundigheid van haar zoon maar denk dat de Kroon op Beatrix’ hoofd net nog iets steviger staat.

  11. Stephan Paulissen zegt: 19-01-13 om 00:10

    Niks faalangst. Ze wacht gewoon tot Zorreguieta dood is of in de
    gevangenis zit.

  12. Paul Vinkenoog zegt: 19-01-13 om 01:44

    De verwijzing naar haar opmerking tijdens de openbare beëdiging is misleidend. Zoals het er nu staat, lijkt het alsof Beatrix de openbare beëdiging een toneelstukje vond. Dat is niet zo. De opmerking “dan wordt het een toneelstukje” maakte ze toen men haar ná de beëdiging vroeg om het nog eens over te doen voor de televisiecamera’s.

  13. Zielig om de Koningin faalangst toe te dichten. Wees blij dat ze in haar doen en laten iets meer nadenkt over de gevolgen van haar handelen dan de leden van het Belgische Koninklijk huis.

  14. C. van Beresteyn zegt: 19-01-13 om 14:19

    Beatrix faalangstig? Ik geloof eerder dat wij een vorstin hebben die uitermate van zichzelf overtuigd is, sterk gedreven door een pragmatische instelling. Een vorstin die wellicht zo nu en dan geplaagd wordt door onzekerheden, wie niet…? maar die toch vooral uit is op consolidering van haar invloedrijke positie als staatshoofd, de macht die dat met zich meebrengt én alle overige belangen die de Oranjes hebben, schatrijk als zij zijn. Wanneer je niet van jezelf overtuigd bent, dan draag je die taak over.
    Ik kan mij behoorlijk ergeren aan het openbare optreden van Beatrix, dat voor mij vaak afstandelijk, arrogant en verkrampt overkomt, alsof zij met grote tegenzin die kant van haar taken vervuld. Dikwijls heb ik gedacht: als je het zo moeilijk vindt, geef het stokje dan door aan een ander en ga doen waar je hart werkelijk ligt.
    Maar nee, bang voor uitglijders van de Oranjes als zij is, is dat nooit gebeurd: in haar beleving mag de positie van hen, in ieder geval die van het staatshoofd, nooit op het spel worden gezet en achtte zij anderen tot nu toe te licht voor de taak. Wij hebben dus een vorstin die zeer van zichzelf overtuigd is. Overbodig om er nog bij te vermelden: helaas.

  15. S. Feitsma zegt: 20-01-13 om 18:44

    Ik heb diepe bewondering voor Hare Majesteit de Koningin voor de manier waarop zij zich in het openbaar presenteert. (kersttoespraak, Koninginnedag, mededelingen over verdrietige persoonlijke zaken, etc.). Het lijkt me verschrikkelijk moeilijk om elk woord op een gouden schaal te moeten wegen voor mensen die in hun commentaren niet eens weten wanneer men een “d” of een “t” moet schrijven.

  16. Anton zegt: 21-01-13 om 12:23

    Ik heb groot respect voor Koningin Beatrix en wens haar een fijne verjaardag toe!

  17. Corina Vanderweerd zegt: 23-01-13 om 23:40

    Ik woon al 25 jaar in Canada, en volg nogsteeds met respect het wel en wee van het Nederlandse Koningshuis. Van het Engelse koningshuis moet ik helaas zeggen dat wij niets hebben om trots op te zijn.
    Koningin Beatrix en de meeste leden van haar fam. vertegenwoordigen het land op een goede manier( ik zeg niet dat het perfect is, dat is
    niemand, de voorstanders van een republiek moeten dat ook acepteren)
    In bijna alle omstandigheden blijft zij een Koningin, Ik ben trots op haar,
    en dan geen echtgenoot naast haar… en nu bijna een jaar lang zorgen
    om haar zoon..
    Majesteit, veel sterke toegewent in Uw komende levensjaar.C

  18. m. ruigrok zegt: 24-01-13 om 10:25

    Denk niet dat Beatrix faalangst heeft,
    Maar zich bewust is van het feit,wat een verantwoording ze draagt.
    Als alle ogen op iemand gericht zijn, denk je vanzelf dingen vaker over.

    Hoop dat Ze nog een tijdje op de troon blijft,
    en dat Ze een fijne verjaardag heeft.
    En dat de pers haar en haar familie dat ook gunnen.

  19. anna zegt: 25-01-13 om 21:32

    meneer Van Asseldonk: welke wijze les moeten wij uit uw wat vage verhaal trekken ?

  20. i.m.van bruggen zegt: 28-01-13 om 21:16

    Laat toch de Koningin na haar abdicatie niet ‘prinses Beatrix’ maar ‘Koningin Moeder Beatrix’ genoemd worden !

  21. Nu we weten dat ze aftreed denk ik dat er een last van haar schouders valt.Ikhoop dat zij een mooie verjaardag en nog vele jaren in gezondheid en geluk mag leven

  22. Henny zegt: 29-01-13 om 20:05

    Ik wens Hare Majesteit van harte geluk met haar 75e verjaardag
    en ik hoop dat ze nog vele jaren mag genieten van haar vrije tijd.
    Dank U Koningin voor alles wat U gedaan hebt voor ons land en vooral
    voor Uw betrokkenheid.
    Met Willem Alexander krijgen wij een waardige opvolger,ik wens hem
    wijsheid en kracht bij zijn zware taak.
    Lang leve ons Koningshuis.

  23. Van harte gefeliciteerd MAJESTEIT met uw 75e verjaardag. Is toch echt wel een mijlpaal. Ik hoop dat u als prinses een mooie tijd tegemoet gaat en wens u nog vele jaren in goede gezondheid.
    Ik vond MIJN koningin geweldig goed in haar optreden als staatshoofd. Het is een loodzware taak die ik niet zou wensen te moeten vervullen. Hulde is hier op z’n plaats.
    Ook wens ik onze nieuwe staatshoofd en zijn ega heel veel sterkte toe.

  24. nolda smaak zegt: 31-01-13 om 12:02

    wij wensen onze vorstin een hele fijne verjaardag
    en voor haar pensioen alle rust en vrede in de komende jaren
    met heel veel gezondheid
    wij hopen dat wij U nog af en toe nog wel zien
    want wij zullen U missen
    ONZE VORSTIN

  25. gerrit timmerman zegt: 01-02-13 om 16:20

    als nederlander in het buitenland ben ik altijd trots geweest op het oranjehuis ,en heb nooit een andere natsonalitiet aan genomen ik ben een hollander en ga dood een hollander, ik vind het echter jammer dat de nederlandse regering steets aan het proberen is om onse passporten af te nemen. wij als nederlanders vertegenwordigen nederland,er word altijd aan ons gevraagt over holland, de p.r dat door ons word gegeven is een trots tot onze koninghuis en nederland, ik hoop dat prins (koning) willem alexander ook de nederland in het buitenlanderd niet vergeet en altijd ons als nederlandse onderdanen zal zien met de zelfde rechten. voor koningin beatrix een lang leven en een gezonde toekomst , lang leve de koning en gods genade

Geef een reactie