De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Primeur voor monarchie en televisie

De monarchie en de televisie in Nederland stevenen op een heuse, historische primeur af. Op dinsdag 30 april 2013 tussen 10.00 en 10.30 uur zal er voor het eerst in de geschiedenis een Nederlandse koning live op tv zijn: koning Willem-Alexander.

De laatste koning van Nederland – Willem III – was tot zijn dood in november 1890 aan de macht. Ons land kreeg pas in de jaren dertig van de vorige eeuw televisie. Daarna hebben we tot nu toe (bijna 125 jaar dus) alleen koninginnen gehad. Dus van een Nederlandse koning live op televisie is nog nooit sprake geweest.

Op het moment dat koningin Beatrix op de dag van de troonswisseling in aanwezigheid van haar opvolger en onder het toeziend oog van zes televisiecamera’s haar handtekening zet onder de akte van abdicatie is Willem-Alexander koning én als eerste Nederlandse koning meteen live op televisie, ongetwijfeld gadegeslagen door miljoenen aan de buis gekluisterde ‘onderdanen’. De manier waarop deze gebeurtenis in beeld gebracht zal worden, wordt dan ook tot in de puntjes voorbereid en doordacht.

Beeldkeuze

Dat lijkt allemaal heel simpel, maar is dat niet. Als koningin Beatrix in de Mozeszaal van het Paleis op de Dam met haar handtekening Willem-Alexander tot nieuwe koning maakt, kunnen en moeten de televisiemakers kiezen uit tal van beelden. Dankzij de huidige technieken voor live televisie zijn de mogelijkheden zeer ruim.

Je kan heel close de hand van de aftredende koningin laten zien, terwijl die de akte van abdicatie tekent. Je kunt Beatrix ruimer in beeld nemen en ook haar gezichtsuitdrukking tijdens deze handeling laten zien. Natuurlijk is het eveneens aardig en relevant de reactie van Willem-Alexander goed in beeld te hebben op het exacte moment dat hij koning wordt; en/of die van zijn vrouw en kinderen. Al even mooi zou het kunnen zijn met totaalshots de omvang en aard van deze historische gebeurtenis in de huiskamers te tonen.

Maar alles tegelijk, kan niet. Of je zou op het televisiescherm (split screen) tegelijkertijd meerdere beelden moeten laten zien. Technisch geen probleem, maar het zou te druk en onoverzichtelijk kunnen worden en afbreuk kunnen doen aan de waardigheid en betekenis van de troonswisseling. Er zal dus gekozen moeten worden.

Het is wél mogelijk heel kort na elkaar het aftreden van Beatrix en het gelijktijdige aantreden van Willem-Alexander vanuit verschillende (camera)standpunten te laten zien; zo snel na elkaar zelfs dat het allemaal live lijkt. Dezelfde beeldkeuzes zullen regisseur en eindredacteur – split second en real time, maar na er vooraf goed over nagedacht te hebben – gaan maken bij die andere belangrijke gebeurtenis op de inhuldigingsdag: het afleggen van de eed op de grondwet door de nieuwe koning in de Nieuwe Kerk.

De journalistieke impact van al die beeldkeuzes kan nauwelijks overschat worden, want ze zijn letterlijk beeldbepalend voor de manier waarop televisiekijkend Nederland het allemaal zal ervaren en beoordelen.

Journalistiek

Keuzes van een andere soort zullen er tijdens de maar liefst 18 uur durende live televisie-uitzending op 30 april aanstaande (over de 27 uur radio en het twee dagen lange verslag op nos.nl hebben we het dan niet eens) ook volop gemaakt moeten worden. Zo’n 160 camera’s en snelle verbindingen maken veel mogelijk, maar het gebruik ervan zal in dienst moeten staan van een adequaat en journalistiek verantwoord verslag van de gebeurtenissen die dag.

Door de voortgeschreden techniek zijn de mogelijkheden nu veel ruimer dan bij de inhuldiging van koningin Beatrix in 1980. Tijdens de plechtigheid in de Nieuwe Kerk toen waren daar de geluiden van de krakersrellen in de stad hoorbaar, maar het tonen van live beelden ervan was, stel al dat men had gewild, toen niet mogelijk. Nu wél.

Op elk moment van de inhuldigingsgebeurtenissen kan er naar legio plaatsen in de stad geschakeld worden. Op stille momenten tijdens en tussen de inhuldigingsplechtigheden door kan letterlijk een beeld gegeven worden van de sfeer in het ongetwijfeld overvolle Amsterdam. Dat vergt telkens afgewogen journalistieke keuzes en bestaat eigenlijk uit een vorm van live redigeren en monteren.

Producers, regisseurs, (eind)redacteuren, verslaggevers en presentatoren van de NOS kunnen bogen op hun ervaringen met live televisie en maken gebruik van tevoren opgestelde lijvige draaiboeken. Zodra er echter iets bijzonders gebeurt, zoals bij de aanslag op de Koninklijke familie tijdens Koninginnedag 2009 te Apeldoorn, rest er geen andere mogelijkheid dan alle draaiboeken aan de kant te gooien en te gaan improviseren.

Catharina-Amalia

Op de veelomvattende en hypermoderne televisieregistratie van de inhuldiging van koning Willem-Alexander zullen we over zeg dertig jaar, als Nederland met Catharina-Amalia weer een koningin krijgt, ongetwijfeld wat meewarig terugblikken. Tegen die tijd zullen we de troonswisseling misschien wel kunnen ‘bijwonen’ via (beeld)keuzes die we zelf op basis van eigen individuele smaak en voorkeur maken en die we bekijken op oprolbare schermpjes, Applehorloges of Googlebrillen.

De vooruitgang is niet te stuiten. De in hermelijnen mantel gehulde erfelijke monarchie (toonbeeld van ‘stabiliteit en continuïteit’ volgens de Rijksvoorlichtingsdienst) trouwens evenmin. Zo lijkt het tenminste. Maar resultaten uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst. Ook voor koningen en koninginnen geldt dat.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


19 reacties op “Primeur voor monarchie en televisie”

  1. bas zegt: 22-04-13 om 11:51

    Weet je wat we ook nog nooit op de TV gehad hebben? Een vrouwelijke NL premier, een gekleurde NL premier, een NL president, een NL presidente, een gekleurde NL president of zelfs een gekleurde NL presidente.

    Domweg omdat deze in de periode na de uitvinding van de TV niet bestaan hebben.

    En ik zou zo graag een van de genoemde vormen van een NL president op de buis willen zien. Maar, wel een echte.

    en ik bedenk me nu, ik heb ook nog nooit een stadhouder op[ TV gezien, M/V, zwart of wit. Nog nooit.

    Er wordt soms iets gezocht om een blogje te schrijven, maar dit slaat echt alles.

  2. Jizzle zegt: 22-04-13 om 13:00

    U kunt er ook nog voor kiezen om daarna herhalingen en slowmotions van de verschillende camerastandpunten te laten zien! ;)

  3. Marcel zegt: 22-04-13 om 22:51

    Ook een primeur: Willem de Laatste zal de laatste zijn. Gelukkig zijn we over 20 jaar van deze onzinnige poppenkast verlost.

  4. Nico Vreeswijk zegt: 22-04-13 om 23:37

    30 april wordt zeker in historisch en staatkundig opzicht een memorabele dag! De Nederlandse televisiekijkers zijn via het beeldscherm enkele meters van hun nieuwe koning verwijderd. Hoe anders was dat in voorgaande tijden. De koning(in) was onbereikbaar ver weg. De mythe die het koningschap nog altijd omgeeft, kon daardoor wel beter in stand gehouden worden. In 21e eeuws Nederlands televisieland vallen maskers af en wordt onbarmhartig, maar ook soms hartverwarmend de persoonlijkheid van het staatshoofd vastgelegd.

  5. Zit ik hier een artikel te lezen wat in een roddelblad heeft gestaan?

  6. Realist zegt: 23-04-13 om 09:11

    Laten we toch stoppen met de oranjepropagande. De buitenlandse media reageren met verbazing en onbegrip hoe de oranjepropaganda het Nederlandse volk tot complete gekte en waanzin aan het drijven is. Juist het Nederland dat altijd met een waarschuwend opgestoken vingertje klaarstaat als in het buitenland via politiek of media de vrije mening van een volk bewerkt wordt. Nederland werdt binnen Europa al niet serieus genomen maar nu staan we wereldwijd te kijk als een propagandagevoelig oranjevolkje met een koningslied, koningsspelen, koningsdans, koningsdag, koningsconcert enz enz. Als we in Nederland doorgaan met de Oranjes zo te bejubelen en te aanbidden, dan bouwen we internationaal een negatieve reputatie op die zeer schadelijk is voor Nederland en het Nederlandse volk.

  7. Breukel zegt: 23-04-13 om 09:32

    Flauw artikel

  8. Peter zegt: 24-04-13 om 12:58

    Het schijnt dat China en Noord-Korea waarnemers sturen om te onderzoeken hoe de Oranje-propagande is opgebouwd, waardoor het volk totaal hysterisch de Oranjes is gaan verafgoden, zonder enige vorm van protest.

  9. Prat zegt: 25-04-13 om 04:17

    Hype it up ! Hoezee.

    Eindelijk helemaal los van de realiteit.
    Nu zal het volk de ogen open gaan.
    Niets aan de hand met de DDOS.
    Wel met de NOS.

  10. Herman zegt: 25-04-13 om 09:21

    Stop toch eens met al deze negatieve reacties! Ik heb vier jaar in België gewoond, en dus vier jaar Koninginnedag niet kunnen vieren, dan weet je wat je mist. Leuk en gezellig feest wat geen ander land beleeft zoals wij dat mogen beleven. Stop eens met negatief doen en ga eens wat nuttigs met je leven doen…

  11. KoenH zegt: 25-04-13 om 09:29

    @Realist In Duitsland zijn ze nog steeds jaloers op alle andere Koningshuizen. 23,5% van de staten van de wereld heeft nog steeds een monarchie. Zo vreemd wordt er helemaal niet naar Nederland gekeken.

    Goed om eens te lezen waar de regisseur allemaal rekening mee moet houden, bijzondere taak. Beelden gaan de hele wereld over uiteindelijk.. wat ze er daar ook van mogen denken.

  12. marielle schaepman zegt: 25-04-13 om 09:44

    Ja, het is ook voor de allereerste keer dat Willem-Alexander (geboren 27-04-1967) tot kroning gekroond wordt! Dit is Nog Nooit Gebeurd! Wat een ongelofelijke gebeurtenis…

  13. pam zegt: 25-04-13 om 09:53

    @Marcel
    Ja, o.k. en de poppenkast die u voorstaat heet “republiek”. Een gekozen figuur, die na 4 jaar weer wordt uitgekotst door het volk want dan heeft men genoeg van zijn kop.Alle republieken zijn stinkend jaloers op het “speciale’van een monarchie. de Duitsers komen met tientallen journalisten, tv.v.-ploegen, de Fransen komen in grote getale. Informeert u zich eens in die landen over de betekenis van een monarchie. Het is júist de onontkoombare verplichting van iemand om zich vanaf geboorte te moeten richten op een taak (die hij/zij niet heeft opgezocht) die alles zo apart maakt. Elke boerenlul kan president worden (Belusconi, Hollande, Chavez, etc.etc.) maar niet iedereen kan van hoge adel zijn. (Laat onverlet dat ook die hoge adel niets menselijks vreemd is). Ook die maken fouten.

  14. bas zegt: 25-04-13 om 11:34

    @ Herman

    Ik heb reeds 35 jaar geen enkele behoefte aan het vieren van Koninginnedag. Ik zou ook niet weten wat ik moet vieren – ik ken haar niet, ben niet blij met de monarchie, en heb een enorme hekel aan rommelmarkten.

    Maar dat is uiteraard persoonlijk.

    @ Pam,

    Je schrijft ‘niet iedereen kan van hoge adel zijn’. Natuurlijk is dit waar, maar wat bedoel je nu eigenlijk precies?

    Zijn mensen van hoge adel beter? Persoonlijk denk ik van niet. Hoge adel is hoge adel omdat hun voorouders ooit hier de baas zijn geworden. Let op, dat is gedaan door middel van oorlogen, moord, intriges en andere minderwaardige methoden. Of gedrag een erfelijke component heeft weet ik niet, maar als dat zo is, dan is dat geen pré in mijn ogen.

    Of bedoel je dat niet alle mensen edel kunnen zijn? Dat is natuurlijk waar, maar edel zijn is zeker niet erfelijk, in tegendeel. Zouden wij edele mensen als staatshoofd willen, dan zouden we juist geen koning moeten willen, maar een republiek. Alleen, dat zou dan geen politieke republiek zijn.

    Je noemt een aantal presidenten – Belusconi is overigens geen president – die allemaal gekenmerkt zijn door heel veel macht. Persoonlijk zou ik zo’n president helemaal niet willen. Ik ben een voorstander van het Duitse model, een formeel staatshoofd, opdat er een staatshoofd is dat mensen kan ontvangen, maar een staatshoofd zonder macht.

    Juist omdat hij geen macht heeft, heeft hij veel gezag.

    Een president naar Amerikaans, Frans, Russisch of Venezolaans model lijkt mij een heel erg verkeerde keuze.

    Vooral omdat dit betekent dat de macht in 1 persoon is geconcentreerd. Dit soort presidenten zijn staatsleiders voor 4 jaar. Dit zit heel dicht bij een dictator voor 4 jaar, zoals Chavez ook daadwerkelijk was.

    Velen weten meer dan 1, en daarom ben ik een voorstander van de macht in handen van een gezelschap – parlement, regering, zoals het nu is.

    Alleen dan zonder enige bemoeienis van een niet gekozen staatshoofd. Het niet gekozene, daar zit ik dus mee.

  15. Prat zegt: 25-04-13 om 13:43

    Elke boerenlul kan president worden ?
    Zo is dat eender met een koning.
    Geld, macht, afkomst, behoed niet voor dat predikaat.
    Waren het niet altijd de ministers die vals en op macht belust de
    koning bedrogen ? Daarom had de koning spionnen en verraad werd
    gestraft. Wij hebben toch immers een president die gekozen is ?

    Als de koning zou zijn zoals christus was zouden mensen hem volgen
    uit vrije wil en democratisch. Dan zou de koning zelfs meer macht mogen hebben.
    Hij zou ons beschermen tegen corrupte ministers die met banken en bedrijven
    samenspannen. Ja zo een koning zou ik eren.

    Maar nu in deze tijd ? Nee van mij mag de koning weg. Als iemand zegt ga iets nuttigs
    met je leven doen dan zeg ik het is nuttig om tegen de monarchie te zijn.
    Als dat juk van eeuwige onderdrukking wegvalt kan ik pas echt iets met mijn leven gaan
    doen. Denk maar aan financiele slavernij.

    Christus zou dat niet steunen en deed zelf ook al zijn geld weg.

  16. Dat journalisten , Pam , in groten getale komen is niet omdat zij
    à priori aanhangers van de monarchie zouden zijn .
    Journalisten komen overal waar gebeurtenissen zijn te verslaan .
    Het is gewoon nieuwsvergaring .
    Kritisch op de monarchie zijn journalisten ook .
    Zo schrijft de Vlaamse krant ” Het Nieuwsblad “weinig complimenteus
    over Beatrix als over “een harde tante die een zachte landing maakt “.
    Volgens mij is dat geschetste beeld juist .

    Republieken krijgen evenzeer veel aandacht van journalisten , van de media , bij presidentverkiezingen .
    Zie bij voorbeeld wat een aandacht Venezuela wereldwijd kreeg .

    Overigens vieren de Fransen ieder jaar op de 14 – de Juli nog altijd
    enthousiast dat zij hun koninklijke familie ooit onthoofd hebben .
    ( quillotine ) .
    Er roept op die uitbundig gevierde nationale feestdag niemand dat hij
    of zij de monarchie weer ingevoerd zou willen hebben .

    Veel gereisd hebbende weet ik uit ervaring dat Nederland , zo dat land al gekend wordt in het buitenland , heel vaak beschouwd wordt
    als een operette – koninkrijkje van postzegelformaat .

  17. Marcel zegt: 26-04-13 om 02:01

    @pam
    Volgens mij discrimineert u erop los. Immers, u maakt onderscheid op grond van afkomst.

    En de meeste mensen komen enkel om te zuipen of om zich een kriek te lachen over al die onzin.

    En adel bestaat niet.

  18. Het is lachwekkend, onnozel hoe de Nederlandse media reageert
    op dit gebeuren en dan hebben we het nog niet over de reclame.
    Alsof iedere Nederlander aan het Koningshuis behoefte heeft.
    Goddank niet. Hoe dom moet je eigenlijk zijn om dit Instituut te steunen!

  19. Albert Borsje zegt: 04-05-13 om 17:29

    Als Nederlander woonachtig in Brazilie was ik erg te spreken over de live uitzending via youtube. Beeldkwaliteit was perfect, als of ik in Nederland zat. De publieke omroep zou eigenlijk net als in veel andere landen altijd via internet te volgen moeten zijn, eventueel via een betaalde optie voor de uitzendrechten.
    Het is vreemd dat BVN nog steeds blijft volhouden dat men met de jaarlijks 2,4 miljoen kostende satelliet verbindingen alle Nederlanders in het buitenland wel bereikt. Een internet verbinding is vrijwel overal te vinden, het plaatsen van een schotel is in veel gevallen niet mogelijk is als je woont een een stedelijk gebied of tijdelijk in een hotel verblijft.
    Het lijkt mij dat het mogelijk moet zijn om met die 2,4 miljoen die nu naar BVN gaat het heel goed mogelijk moet zijn op de publieke omroepen van Nederland en Belgie via een stream aan iedereen beschikbaar te stellen. Je kan je zelfs afvragen of BVN nog nodig is als de publieke omroep via internet te ontvangen is, er kan dus nog meer geld worden vriijgemaakt

Geef een reactie