De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Máxima en Amalia worden allebei regentes

Het is niet het eerste waar je bij een net aangetreden 46-jarige koning en een 42-jarige koningin aan denkt, maar regeren is regelend vooruitzien. Daarom wordt er achter de parlementaire schermen al gesleuteld aan een wet die de vervanging van de koning regelt in geval die door overlijden, ziekte of gebleken ongeschiktheid tijdelijk of definitief zou wegvallen.

De koning is als staatshoofd onontbeerlijk voor het bestuur van ons land. Zonder diens handtekening kunnen wetten, veel besluiten en tal van sleutelbenoemingen niet van kracht worden. Daarom moet voor het geval van nood een ‘reservestaatshoofd’ in de coulissen staan. Bij een erfelijke monarchie als de onze is dat grondwettelijk keurig geregeld.

De eerstgeborene van de zittende monarch, Willem-Alexanders oudste dochter, Prinses van Oranje Catharina-Amalia, is haar vaders opvolger en, indien nodig, zijn tijdelijke plaatsvervangster. Tenminste zodra ze de leeftijd van 18 jaar bereikt heeft. Dat is pas vanaf  7 december 2021 het geval. Voor de tussentijd wordt er een regent/regentes benoemd om de koninklijke honneurs waar te nemen als dat nodig zou zijn.

Het ligt voor de hand dat koningin Máxima tot regentes van de Prinses van Oranje wordt benoemd. Dat regentschap stopt als Amalia 18 jaar  wordt. Vanaf dat moment is zij automatisch koningin zodra haar vader overlijdt. Mocht Willem-Alexander gedurende zijn leven niet in staat zijn het koningschap te vervullen, dan zal Catharina-Amalia, eenmaal 18,  dat als regentes doen. Máxima en Amalia worden – normaal gesproken -  dus allebei regentes.

Koningin-regentes Máxima

Naar verwachting zal volgend jaar de Verenigde Vergadering van Eerste en Tweede Kamer door het aannemen van een nieuwe Regentschapswet koningin Máxima tot regentes benoemen. Dat dient met een meerderheid van tweederde van de stemmen te gebeuren. Voordat die stap feitelijk gezet wordt, zal er via overleg achter de schermen de zekerheid bestaan dat zo’n wet zonder problemen en geruisloos de eindstreep zal halen.

Na het aantreden van koningin Beatrix in april 1980 duurde het tot juni 1981 voordat prins Claus bij wet tot regent werd benoemd; met prinses Margriet als ‘eerste reserve’. Iedereen gaat er voetstoots vanuit dat het nu Máxima zal zijn die regentes wordt, al is prins Constantijn ook een optie. Zelfs prinses Beatrix zou het kunnen worden. In theorie vooral, want in eerdere en vergelijkbare gevallen werden meestal de echtgenoten van de zittende vorst tot regent benoemd.

Zo werd prins Bernhard na de troonsbestijging van Juliana regent (‘reservekoning’) totdat prinses Beatrix 18 jaar werd. Als koningin Máxima onverhoopt het koninklijk gezag zou moeten gaan waarnemen, dan dient zij daartoe, net als  onlangs Willem-Alexander, maar ongetwijfeld veel soberder, beëdigd te worden in de Verenigde Vergadering van de Staten Generaal.

De door een regent (m/v) af te leggen eed is vrijwel hetzelfde als de eed die een aantredend koning aflegt. Alleen wordt daarin met de zinsnede ‘zolang de Koning de leeftijd van achttien jaar niet heeft bereikt’ nadrukkelijk de beperkte duur van de uitoefening van het koninklijk gezag gemeld. Dit is geregeld in de ‘Wet beëdiging van de regent’ uit 1994. Die toegevoegde zinsnede kan natuurlijk aan de situatie van dat moment worden aangepast.

Prinses-regentes Amalia

Het te verwachten regentschap van koningin Máxima eindigt, zoals gezegd, hoe dan ook op 7 december 2021. De Prinses van Oranje, Catharina-Amalia, wordt dan meerderjarig en daardoor ‘van rechtswege’ regentes.

Artikel 37 van de Grondwet omschrijft nauwkeurig de twee mogelijkheden waarin de Prinses van Oranje, eenmaal van rechtswege regent, het koninklijk gezag namens haar vader zou moeten gaan uitoefenen. Dat is ‘indien de Koning buiten staat is verklaard het koninklijk gezag uit te oefenen’ en ‘indien de Koning de uitoefening van het koninklijk gezag tijdelijk heeft neergelegd’.

Dit soort situaties kunnen intreden als de zittende koning om welke reden dan ook tijdelijk niet kan/wil functioneren en ook niet kan/wil aftreden ter wille van zijn beoogd opvolger. Dat klinkt allemaal nogal theoretisch, maar het tragische skiongeluk van prins Friso bewijst dat zoiets wel degelijk mogelijk is. Het benoemen van een regent of regentes is op een ongestoorde en continue uitoefening van het koninklijk gezag gericht.

Het verleden heeft laten zien hoe regenten (m/v) meermalen ‘op de troon’ kwamen. Zo heeft prinses Juliana vlak voordat zij koningin werd twee keer een korte tijd als regentes haar oververmoeide moeder Wilhelmina vervangen.

Koningin-superregentes Emma

Alle facetten van het regentschap laten zich illustreren aan de hand van koningin Emma (1858-1934). Zij was regentes voor zowel haar man Willem III, haar dochter Wilhelmina, alsook haar kleindochter Juliana! In totaal is Emma maar liefst 32 jaar regentes geweest.

Kort voor het overlijden van haar man Willem III verving ze hem een paar dagen en na diens overlijden bekleedde ze als regentes een kleine acht jaar het koninklijk gezag namens haar nog minderjarige dochter Wilhelmina; totdat die in 1898, want 18 jaar geworden, werd ingehuldigd.

Maar dat is nog niet alles. Omdat Wilhelmina’s man prins Hendrik een te grote losbol werd gevonden mocht hij in 1909 geen regent worden van zijn en Wilhelmina’s dochter Juliana. Er werd opnieuw een beroep op Emma gedaan. De wetgever heeft de waarneming van het koningschap via een regentschap al met al tot in detail geregeld.

Het is zelfs mogelijk een ‘reserveregent’ te benoemen. Het geeft aan dat men niet gecharmeerd is van waarneming van het koningschap door de Raad van State; de andere mogelijkheid. Ook wel begrijpelijk, want de vice-president van de Raad van State (‘de onderkoning’) krijgt die positie vaak op partijpolitieke gronden, terwijl partijpolitieke onafhankelijkheid juist het handelsmerk van de monarchie is.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


13 reacties op “Máxima en Amalia worden allebei regentes”

  1. Alex Pronk zegt: 21-05-13 om 15:00

    Ik wist niet dat dit niet 100 % is / ik was al vanuit gegaan dat dit allang bekend was (zie Emma)

  2. Marcel zegt: 23-05-13 om 00:16

    Dus een golddigger kan regentes worden? Geeft nogmaals de totale onzin aan van het achterhaalde middeleeuwse systeem.

  3. bas zegt: 23-05-13 om 11:25

    Ja, Marcel

    Was WA een vrouw geweest, dan had jij de regent kunnen zijn. totale waanzin, maar helaas denk iets van 77 % van de bevolking dat we het zelf niet kunnen.

    Voorlopig zijn wij, weldenkenden, nog een minderheid

  4. Sophie Ruitenberg zegt: 23-05-13 om 12:59

    foei Marcel, wat ben jij een zwartkijker, laat je ‘ns informeren over de historie van ons koningschap en vergelijk dat dan maar eens met zo iets presidentieels in bv Rusland……… ben je daar blij mee?

  5. G.B. zegt: 23-05-13 om 15:10

    Regentes… Komt er nooit een eind aand deze poppenkast?

  6. mvandijk zegt: 23-05-13 om 15:48

    hoe bestaat het?

  7. Axel Behr zegt: 25-05-13 om 08:32

    en maxima wordt een Katholieke regente !

  8. pam zegt: 25-05-13 om 16:22

    Een prima en intelligent systeem dat continuïteit waarborgt. Gelukkig kunnen partijpolitieke elementen (onder het valse voorwendsel “democratie”) zoals lieden uit de Raad van State deze post niet bekleden.

  9. Piet Creutzberg zegt: 26-05-13 om 00:46

    Dit artikel laat zien dat de monarchie een middeleeuws instituut is.
    In een nette republiek komt zo iets niet voor.

  10. Robert zegt: 26-05-13 om 15:07

    Of je het eens of niet eens bent met het systeem doet nu even niet terzake (zie marcel). Het is een buitengewoon helder geschreven stuk en interessant om te lezen.

  11. Marcel zegt: 31-05-13 om 00:03

    @Sophie
    vergelijk met het Duitse systeem, niet het Russische.

    Daarnaast, Beatrix en voorouders hebben hun fortuin ook vergaard met roven van het volk. Geen verschil dus met Putin.

  12. hoi ik vind koning prins willem Alexander en koningin maxima echt top toch leuk om koning te worden gr abrona zorgboerderij de bossewaard

  13. joke zegt: 30-09-13 om 21:31

    Maxima heeft nooit afstand genomen van haar vader die deel uitmaakte van een misdadig regime. Wonderbaarlijk dat het parlement inderdaad heeft ingestemd met dit huwelijk van WA en hem zijn recht op de troon heeft laten behouden. Het lijkt me een blamage voor Nederland als Maxima niet alleen koningin, maar ook nog eens regentes zou worden. Kunnen we daarvoor niet Constantijn of Beatrix aanwijzen?

Geef een reactie