De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De dood van de broer van de koning

Het overlijden van prins Friso (44 jaar) is groot nieuws. Ook in het buitenland is er volop aandacht voor de dood van de broer van de Nederlandse koning. Dat illustreert opnieuw het grote verschil tussen een koning of een president als staatshoofd. Het overlijden van welke broer van welke president in welk land dan ook levert niet zo snel ‘breaking news’ op zoals dat het geval is met de dood van een broer (of ander familielid) van een regerend vorst.

Natuurlijk speelt in dit geval het tragische lot van prins Friso vanwege diens skiongeluk een rol, maar dat is hooguit een gedeeltelijke verklaring. Bij een erfelijke monarchie is in zekere zin een hele familie staatshoofd. De leden van die familie staan van kindsbeen af in de publiciteit en ‘genieten’ daardoor brede bekendheid. Het worden bekenden wier lief en leed breed gevolgd en gedeeld worden, ook als ze, zoals bij prins Friso na zijn huwelijk met Mabel Wisse Smit het geval was, geen enkele kans meer maken ooit koning of koningin te zullen worden.

Publiek verdriet en openbaar rouwbeklag over de dood van Friso bleven goeddeels uit. Er is vooral meeleven en medelijden met de familie. Zijn overlijden kwam niet écht onverwacht, was eerder het slot van een treurige kroniek van een aangekondigde dood.

Uitzichtloos

Een maand geleden (9 juli) meldde de Rijksvoorlichtingsdienst in een kort communiqué dat Friso ‘vandaag het Wellington Ziekenhuis (Londen) heeft verlaten’ en ‘deze zomer met zijn gezin zal doorbrengen op Paleis Huis ten Bosch’. Daar werd bij gezegd dat de gezondheidstoestand van de prins ‘nog steeds zorgwekkend is’, maar dat verdere behandeling in een ziekenhuis ‘echter niet noodzakelijk meer is’.

Het maakte ten overvloede nog eens duidelijk hoe uitzichtloos de situatie rond Friso was en bleef. Hoe dan ook werd er een (medisch) risico genomen, omdat verpleging, hoe compleet en professioneel ook, in een paleis nu eenmaal iets anders is dan die in een Londense topkliniek. Daar tegenover staat dat zo’n verpleging in familiekring voor alle naast betrokkenen liefdevoller en humaner is.

Het RVD-communiqué van 9 juli verwoordde dat zo: “Deze zomer zal Prins Friso met zijn gezin doorbrengen op Paleis Huis ten Bosch.” Op lange termijn zouden dan mogelijkheden voor de verzorging van de prins ‘in Nederland of in het Verenigd Koninkrijk worden bekeken’, waarvoor ‘alle opties’ in overleg met deskundigen nader onderzocht zouden worden.

Dat is allemaal niet meer nodig. Prins Friso is, omringd door zijn vrouw en kinderen, in het huis van zijn moeder overleden. Kennelijk toch nog onverwacht, want Willem-Alexander was nog met vakantie.

Gedegradeerde prins

Nederland is niet massaal in rouw gedompeld door het overlijden van prins Friso. Per slot werd zijn dood al maanden verwacht en is die daardoor al enigszins ‘verwerkt’. Bovendien is Friso nooit een publiekslieveling geweest. Hij wilde dat ook niet zijn. Hij hield zich waar hij kon afzijdig van het oranjegewoel en als hij er toch in verzeild raakte, liet hij dat met een ironische lach op zijn gezicht maar over zich heen komen.

Die ironische, rationele afstandelijkheid werd nog wel eens als arrogantie en superioriteit geduid. Prins Friso leek op zijn moeder en dweepte met zijn vader die hem stimuleerde zijn eigen weg te gaan. Hij bouwde na vlotte universitaire studies een mooie carrière op in het bankwezen en in het bedrijfsleven. Slim als hij was, besefte hij maar al te goed dat de kansen die zijn koninklijke milieu hem bood daaraan hebben bijgedragen.

Als bankier van Goldman Sachs, rijdend in een Porsche, wonend in een dure buurt van Londen en met golfen als favoriete sport word je bij een groot publiek natuurlijk niet populair. Dat hoefde ook niet, want zijn broer Willem-Alexander was voorbestemd koning te worden; hij niet. Dat koningschap verdween helemaal uit zicht door zijn huwelijk in 2004 met Mabel Wisse Smit.

Door procedurele onhandigheid van de toenmalige premier Balkenende en doordat Friso niet meteen helemaal open kaart speelde over vroegere, omstreden contacten van Mabel kwam er geen parlementaire toestemming voor zijn huwelijk met haar en viel Friso, zoals dat heet, ‘uit de lijn van de troonsopvolging’. Op grond van de in 2002 van kracht geworden Wet Lidmaatschap Koninklijk Huis was hij daardoor geen lid meer van het Koninklijk Huis. Ook verloor hij daardoor zijn titel ‘Prins der Nederlanden’.

Die prinselijke degradatie werd enigermate verzacht doordat hij bij Koninklijk Besluit de erfelijke titel ‘graaf’ kreeg en op persoonlijke titel – niet erfelijk dus – ‘Prins Van Oranje-Nassau’ bleef. Mabel mag zich daarom als ‘prinses’ laten aanspreken. Hun twee dochtertjes zullen als gravinnen door het leven gaan.

Familie

De splitsing van de Oranjefamilie in ‘Koninklijk Huis’ en ‘Koninklijke Familie’ is doorgevoerd omdat het aantal troonpretendenten – met alle gevolgen voor de ministeriële verantwoordelijkheid van dien – vanwege de snelle groei van de familie te groot werd. Tot het Koninklijk Huis behoren voortaan alleen de Oranjes (en hun echtgenoten) die nog kansen op de troon hebben en de afgetreden vorst (en echtgenoot).

Dat zijn op dit moment tien personen: Willem-Alexander en zijn gezin, prinses Beatrix, prins Constantijn en zijn gezin en prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven. Tot de Koninklijke Familie horen – globaal genomen – alle Oranjes die familie van de koning zijn. Zoals nu rond de dood van de broer van de koning weer blijkt, is dit onderscheid in de praktijk nogal verwarrend.

Strikt genomen en formeel gesproken hebben kabinet en staatshoofd (koning) niets van doen met de dood en de begrafenis van prins Friso. De praktijk is – menselijkerwijs en begrijpelijkerwijs – wat diffuser en weerbarstiger. De dood van de broer van de koning is, zo leert de praktijk van vandaag, beslist meer dan een familiezaak. In de beleving van veel mensen en voor de media is het een ‘nationale zaak’. En daarnaar handelen koning en kabinet dan ook.

 

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


20 reacties op “De dood van de broer van de koning”

  1. bas zegt: 13-08-13 om 11:00

    In mijn ogen is de dood van Friso ene privé aangelegenheid.

    Als dit gedoe zie ik als illustraties van de nadelen van een monarchie.

    De man is nooit staatshoofd geweest, en stond ook niet op de nominatie om dat te worden.

    Hij heeft een ongeluk gehad, waarvan toch niet geheel uitgesloten kan worden dat hij meer risico heeft genomen dan indien hij op de piste was gebleven.

    Waarom worden dan opeens TV programma’s omgegooid? Ik snap het niet

    Ik februari kon ik nog zeggen – mensen die gaan skiën, kijk uit – en toen was zijn ongeluk een goed excuus om een boodschap door te geven.

    Maar welk doel wordt nu met deze aandacht bereikt?

    Er is een man overleden. Dat gebeurt dagelijks duizenden keren, en meer is het niet.

  2. Marilene Volino zegt: 13-08-13 om 14:22

    @bas

    Wie traurig – nicht nur der Tod von Prinz Friso, sondern auch, dass es einen Menschen gibt (bas), der diesem Prinzen die Aufmerksamkeit nicht gönnt.
    Der dem Prinzen heute noch Selbstverschulden vorwirft und kein Mitleid der Familie gegenüber empfindet.

    Mein Mitgefühl gilt der Familie von Prinz Johan Friso, es tut mir unendlich leid, dass es kein “Wunder” gegeben hat.

  3. Paul Kouijzer zegt: 13-08-13 om 19:04

    Vandaag werden in het in het 6 uur journaal alle speculaties m.b.t de uitvaart van Prins Friso hard onderuit gehaald door de werkelijkheid.
    Dit overkomt jullie de laatste tijd wel vaker.

    Waarom beperken jullie je niet meer tot het verslag doen van concreet nieuws zoals bijv. de VRT doet?

    Op deze manier wordt het onderscheid met “hart van Nederland” wel erg klein.

  4. charlotte schweizer zegt: 13-08-13 om 19:47

    daar ik 45 jaar in Nederland heb gewoond raakt mij het nieuws dat prins Friso is overleden. Maar: aan zijn lijden is een einde gekomen. En ik geloof aan een weerzien in de andere wereld. Ik wens zijn Familie en vrienden heel veel sterkte!
    Lieve groeten vanuit Zwitserland

  5. Ieder stergeval in deze familie zou een privé aangelegenheid moeten zijn.
    Das ist normal Marilene.

  6. Een kabinet dat keer op keer verkeerde beslissingen neemt en daardoor NL in een depressie en recessie stort (Belgie is nog steeds beter af ondanks het 541 dagen durende regering-loze gtijdperk) en wat zien wij op TV? De Gewone Burger die een bloemetje brengt naar Huis ten Bosch, bijna vermakelijker dan een wolf in Luttelgeest.

    Ik ga mee met Paul en Bas: alsjeblieft zeg: geef nieuws, beperk je tot feiten, ben NOS-waardig!

  7. margit bedekovic zegt: 14-08-13 om 13:31

    breaking news
    we zijn misschien met zijn allen een beetje opgelucht dat nu een eind is gekomen aan dit tragedie.
    Ik kreeg kippenvel toen ik in juli las
    Friso heeft het Wellington Ziekenhuis verlaten en brengt deze zomer met zijn gezin door op palais Huis ten Bosch.
    Dat klonk heel raar in mijn oren
    als of hij in staat was geweest een beslissing te nemen
    helaas niet
    dat will je toch niet dat je dat overkomt
    dat je als volwassene ergens naartoe meegenomen word en je überhaupt niet weet ben in nu in een palais of een sloppenwijk en het kan je sowieso niet schelen.
    de titel vind ik leuk
    de dood van de broer van de koning
    de titel ontroert me.
    Natuurlijk sterven iedere dag vele,vele mensen
    maar we willen toch niet geloven dat dat ons ook zul overkomen
    en als de dood nu naar de broer van de koning grijpt,realiseren we ons,dat hij ook na ons zul grijpen en misschien is het daarom…breaking news..Margit

  8. Onno Weinberg zegt: 14-08-13 om 16:54

    De koninklijke familie heeft gebruik gemaakt van haar recht in de volstrekte privesfeer afscheid te nemen van Prins Friso.
    Ik kan dat goed begrijpen. Immers moeten twee jonge kinderen nu vrij vorm kunnen geven aan hun rouw buiten de camera om.
    Het geldt ook voor hun moeder en grootmoeder natuurlijk.
    Een staatsbegrafenis vraagt m.i. te veel van de kinderen nu.

    Nederland leeft mee .. via de condoleances en via het halfstok vlaggen komende vrijdag.
    Ook komt er een speciale herdenking voor de overleden prins….
    Ik had het chique gevonden als onze minister-president hierover op radio en tv had verteld en vooral warme woorden had gesproken ion deze moeilijke dagen tot de koninklijke familie.

  9. heleen huijgen-leendertse zegt: 15-08-13 om 00:54

    IWIL DE KONINKLIJKE FAMILIE CONDOLEREN MET HET VERLIES VAN PRINS FRISO.

  10. Derk de Jong zegt: 15-08-13 om 01:04

    Erg voor de kinderen om op zo’n jonge leeftijd hun vader te moeten verliezen.
    Ik weet hoe dat voelt mijn vader overleed toen ik 5 jaar was aan een ziekte, en niet aan roekeloos gedrag zoals prins Friso.
    Hij ging immers willens en wetens skiën waar het gevaarlijk was,
    daarbij niet denkend aan wat zou kunnen gebeuren.
    Hopelijk zullen zijn kinderen hem dat nooit verwijten.

  11. inge prins zegt: 16-08-13 om 22:52

    Wat zijn wij nederlanders eigenlijk nare mensen, over het ski-ongeval is in februari al genoeg gezegd, om op een dag als deze weer te piepen over het wel of niet vertonen van nieuws denk ik, als het je niet bevalt er zit een uitknop op je tv en nog genoeg andere zenders om naar te kijken.
    Friso was en is een bekend man en broer van onze koning.
    Er is helemaal niets mis met een monoarchie en eigenlijk vind ik dit prima, ik heb er niets mee maar mij zitten ze niet in de weg.
    Wat mij wel enorm ergert is de wijze waarop mensen vinden dat ze moeten reageren, hij is en blijft nu eenmaal koninkljke familie KLAAR
    Waar wij eens stil zou moeten staan op deze dag is in plaats van te lopen zeiken over van alles en nog wat dat dit voor Mabel en haar kinderen een vreselijke dag is waarin zij afscheid moeten nemen van man en vader, dat is diep treurig zij zullen verder moeten. Laten we meeleven met hun verdriet en pijn ipv commemtaar te leveren hoe alles ingevuld is, hoe het nieuws gebracht wordt, vele zullen blij zijn dat ze nog iets konden meekrijgen van het hele gebeuren en anderen weer niet, in dat geval KIJK NIET.
    Ik heb intens medelijden met Mabel en haar kinderen die in deze situatie ook nog eens moeten omgaan met al dat nederlandse gemiereneuk, laat die mensen met rust, leven en laten leven
    Ik hoop dat Mabel en haar kinderen voldoende ruimte krijgen om te rouwen en hun leven weer op poten te krijgen en dat zal al bij al niet makkelijk zijn, dat is het namelijk voor niemand die zoiets meemaakt.
    Dus leef mee in plaats van lopen zeuren.
    STERKTE VOOR DE HELE FAMILIE

  12. inge prins zegt: 16-08-13 om 23:35

    Laten wij als nederlanders nu eens proberen anders te reageren op bepaalde situaties.
    Het ski ongelijk is al uit gebreid besproken, en hoe men denkt moet ieder voor zich weten
    De monarchie is een traditioneel gebeuren, ik vind dat we dat in ere moeten houden, we hebben er al zo weinig.
    Dat er aandacht geschonken wordt aan het overlijden en begraven van een lid van de koninklijke familie lijkt mij niet meer dan normaal.
    Laten we vandaag eens stilstaan wat een overlijden van een echtgenoot, vader, zoon en broer betekend.
    Het lijkt mij voor Mabel en kinderen een zeer moeilijke dag, zij zullen hun leven weer op poten moeten krijgen.Met een enorm verlies.
    Laten we eens kritiekloos meeleven.
    Kritiek kan men ook op andere momenten leveren, maar op een dag als vandaag vind ik dat een vertoon van weinig respect
    Ik wens iedereen binnen de familie heel veel sterkte toe en hoop dat ze de tijd en ruimte krijgen en hebben om dit onmetelijke verlies te verwerken

  13. inge prins zegt: 16-08-13 om 23:51

    Het valt mij op dat er veel kritiek is op de wijze van presenteren van nieuws en dergelijke, daar zijn andere momenten voor
    Is het niet belangrijker om gewoon eens stil te staan bij de pijn en het verdriet dat deze mensen moeten ervaren.het had 1 van uw familieleden kunnen zijn.
    Alles is al uitgebreid besproken, sta stil bij hun pijn, zij kunnen er ook niets aandoen dat ze meer in spotlights staan, ik vind een monarchie een unicum iets wat we in ere moeten houden, traditie is belangrijk
    Maar vandaag is het een dag om mee te leven met Mabel haar kinderen, zijn moeder en broers.Voor iedereen die blij zijn met de blik die ze toch hebben kunnen meekrijgen dat is mooi.Ik wens de hele familie veel sterkte toe voor de komende tijd die ze nodig hebben om alles een plekje te kunnen geven

  14. martin zegt: 17-08-13 om 10:39

    verschrikkelijk dat dit moet gebeuren.
    je zou denken zou hij niet beter in londen kunnen blijven.

    maar een vraag blijft branden in mijn geheugen

    waarom ging Prins Friso buiten de piste skieen?
    waarom?

    zelfs Florian moostbrugger weet hier geen antwoord op
    je kan hier ook niet bij zeggen dat het zijn eigen schuld is dat hij nu is overleden.
    maar hoe dan wel?
    dit vraag die onbeantwoord blijft.
    Maar een ding dit vergeet ik nooit
    dit is verschrikkelijk triest

    Daarom wens ik de koninklijke Famillie veel sterkte met het verlies van hun zorgzaame vader, zoon, broer en echtgenoot.

  15. Monique zegt: 18-08-13 om 00:13

    Ik vind het mooi feitelijk verwoord, zonder emotie. Prins Friso is en blijft de tweede zoon van Prinses Beatrix en dat onze voormalige minister president hem uit het koninklijk huis knalde om de reden dat die niet volledig openheid gaf in privé zaken uit verleden die niet meer speelde ergerde mij mateloos en ik vond het in het bijzonder gênant Zeker als we nu even terug kijken naar de werkwijze van meneer Balkenende zelf……. voor de goede orde er gebeurt zeker vandaag de dag erg veel in DH en als het kabinet en de leden van de staten generaal nou eens net zo streng zijn voor zichzelf als dat ze zijn over de koninklijke familie zouden heel veel mensen er nu niet meer zitten denk ik zo. Prins Friso is begraven zoals bij hem past en ik ben de koninklijke familie en speciaal Mabel en Beatrix dankbaar voor het kijkje dat ze ons toch gaven in deze nare persoonlijke situatie, tenslotte waren het onze vertegenwoordigers die hem aan de kant gooide voor iets dat ze zelf bijna dagelijks doen. De sobere ministerraad tja daar wordt Prins Friso als excuus gebruikt…want in de huidige ellende crisis en alles wat speelt zou de minister raad allang sober moeten zijn en geen feestje! Ik vind het een trieste gebeurtenis en ben erg gesteld op de monarchie en ons koningshuis en ik hoop dat Mabel lekker intrekt bij Beatrix met haar kids en ze daar samen dichtbij hun dierbare Friso kunnen wonen en elkaar kunnen steunen. Tot slot vind ik het ook normaal dat er programma’s worden omgegooid hiervoor alleen is de NOS wel dom om dan uren lang het zelfde te laten zien , doe dan elke uur extra journaal en kom met nieuws dit was gewoon een rare gang van zaken op maandag de sterfdag. gecondoleerd en Friso rust zacht en vele zullen je wel missen

  16. Gelukkig is de prins nu uit zijn lijden verlost. De rest van je leven aan een machine hangen is ook geen leven. Al begrijp ik natuurlijk dat de familie het anders had gezien, is het toch beter zo.

    Ik wens de familie heel veel sterkte en hoop dat dit hun band met elkaar alleen nog sterker maakt.

  17. Marcel zegt: 18-08-13 om 16:12

    Toen mijn oma overleed was er ook geen nationale rouw, en zij heeft haar hele leven wel hard gewerkt, iets wat we van familie von Amsberg niet kunnen zeggen. En zij betaalde wel belasting, en de familie von Amsberg niet.

    Waarom bij iemand met een waardeloze ge-erfde titel wel? Is die familie soms beter dan de mijne? Waarom kunnen wij bij voorbaat geen staatshoofd worden? Het is en blijft discriminatie.

    Niettemin condoleance aan mevrouw von Amsberg voor het verlies van haar zoon, een van de von Amsberg juniors.

  18. Marcel zegt: 18-08-13 om 16:13

    En zolang deze familie op arrogante en hautaine toon privileges blijft opeisen die het nooit zelf verdient heeft, is er geen recht op privacy.

    Eerst afstand van geerfde titels (die zijn sowieso waardeloos en dienen afgeschaft te worden) en dan privacy.

  19. Voor prins Friso was het voor zijn gevoel niet gevaarlijk.
    Wat zijn wij toch goed om met ons vingertje te wijzen.
    Gebeurd is gebeurd en dit is al erg genoeg voor zij familie.
    heeft het zin om het prins Friso dit ongeluk te verwijten?

  20. bas zegt: 19-08-13 om 09:12

    @ Joke

    je schrijft Voor prins Friso was het voor zijn gevoel niet gevaarlijk.

    Volgens mij is dat nu juist de typisch Nederlandse arrogantie – de autoriteiten ter plekke verbieden iets, of ontraden het, maar een Nederlander weet het beter

    En gaat het mis, dan mag niet gezegd worden dat het risico opgezocht is? Het spijt me voor je, maar een volgende keer zal ik me net zo uiten

    Of het iemand is met hoog geplaatste verwanten of niet

Geef een reactie