De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Prinsjesdagprimeurs voor Willem-Alexander

Prinsjesdag dit jaar wordt enerzijds een hele bijzondere en anderzijds, als de voortekenen ons niet bedriegen, eindelijk weer eens een ‘normale’ Prinsjesdag.

Bijzonder is uiteraard dat we de eerste Prinsjesdag met Willem-Alexander als koning gaan beleven. Het voorlezen door hem van de Troonrede – met koningin Máxima aan zijn zijde? – en de rijtour met de gouden koets door Den Haag zal in elk geval speciale aandacht trekken. Bijzonder is ook dat het de Prinsjesdag met de eerste miljoenennota van het kabinet-Rutte II (VVD/PvdA) wordt.

Nieuwswaardig

Dat het eindelijk weer eens een normale Prinsjesdag kan worden, komt doordat de Prinsjesdagen van 2010, 2011 en 2012 onder abnormale (politieke) omstandigheden plaats vonden. Vorig jaar waren er net vervroegde verkiezingen achter de rug en was de formatie van het huidige kabinet nog in volle gang. In 2011 lekte op de donderdag voor Prinsjesdag de complete miljoenennota van het kabinet-Rutte I (VVD, CDA met gedoogsteun van PVV) uit door een ICT-fout van de Rijksvoorlichtingsdienst.

De koningin had toen – pijnlijk voor haar – enkel nog oud nieuws in de aanbieding. In 2010 tenslotte had Beatrix, net als vorig jaar, opnieuw te maken met een demissionair kabinet – na de val dit keer van het kabinet Balkenende IV (CDA, PvdA, ChristenUnie) – en een lopende kabinetsformatie. Behoudens calamiteiten en forse lekken naar de pers wordt de komende Prinsjesdag een politiek nieuwswaardige; met plannen die niet achterhaald of al bekend zijn.

Journalistiek nieuwswaardig is de komende Prinsjesdag, zoals gezegd, sowieso vanwege het optreden van de nieuwe koning. Het is zonder meer bijzonder dat we dit keer een Prinsjesdag met een koning in de hoofdrol hebben. Een primeur in meer algemene zin kan je dat overigens niet noemen, want koningen/koninginnen lezen normaliter sinds jaar en dag al de Troonrede voor op Prinsjesdag.

Dat het nu een koning in plaats van een koningin betreft, is in onze geschiedenis niet nieuw en dus ook geen primeur. Lang geleden is het wél. Koning Willem III was het laatste mannelijke staatshoofd dat een Troonrede voorlas. Dat was in 1887: 126 jaar geleden dus.

Primeurs

Niettemin kan koning Willem-Alexander op dinsdag 17 september minimaal een vijftal primeurs op zijn conto bijschrijven. Primeur 1: het is nog nooit eerder gebeurd dat een koning de Troonrede op een dinsdag uitspreekt. Vroeger was Prinsjesdag op maandag. Pas in 1888 – koningin Emma was toen regentes voor de zieke Willem III – werd dat op dinsdag.

Primeur 2: het is nog nooit eerder gebeurd dat een koning de Troonrede uitspreekt in de Ridderzaal. Pas sinds 1904 onder koningin Wilhelmina gebeurt dat in de, toen net gerestaureerde, Ridderzaal.

Primeur 3: het is nog nooit eerder gebeurd dat een koning in de gouden koets naar het uitspreken van de Troonrede gaat.  De eerste keer dat de gouden koets op Prinsjesdag gebruikt werd, was in 1903. Wilhelmina kreeg de gouden koets in 1898 als inhuldigingsgeschenk van de Amsterdamse bevolking, maar gebruikte die pas op Prinsjesdag 1903 voor het eerst.

Primeur 4: het is voor de eerste keer dat een koning bij het voorlezen van de Troonrede wordt vergezeld door zijn vrouw. De koningen Willem I, II en III lieten ‘hun koninginnen’ thuis. De officiële site van de Staten Generaal legt uit: “Dat hing samen met de positie van de vrouw in de negentiende eeuw.”

Primeur 5: nog nooit heeft na het uitspreken van de Troonrede de uitroep ‘Leve de Koning’ geklonken. Dat gebruik vond pas ingang onder koningin-regentes Emma in 1897. Het lijstje primeurs voor Willem-Alexander valt overigens veel langer uit als we de meer politieke veranderingen rond Prinsjesdag en Troonrede sinds koning Willem III mee zouden tellen.

Politieke boodschap

Een wezenlijke verandering in de aard van Prinsjesdag kwam er bijvoorbeeld door een wijziging van de grondwet in 1983. Vroeger behelsde die behalve de presentatie van de regeringsplannen voor het komende jaar ook de officiële opening van een nieuwe zittingsperiode van het parlement. Nu wordt de zitting van het parlement niet meer gesloten en hoeft dus ook niet meer geopend te worden.

Het belangrijkste van Prinsjesdag was, is en blijft natuurlijk de politieke boodschap die het kabinet voor ons in petto heeft. Die bevat nagenoeg zeker ook primeurs of bevestigingen van plannen die ons als burgers wezenlijk raken. Het is navrant terug te kijken naar de eerste van de 33 Troonredes van Beatrix; die van 1980. Sleutelzin daarin: “Economische groei heeft ons land ook voor het komende jaar niet of nauwelijks te verwachten. Financiële armslag om de economie op te stuwen hebben we niet. Nederland komt klem te zitten.”

De eerste Troonrede van Willem-Alexander zal niet veel anders van toonzetting (kunnen) zijn. Net als bij de huidige troonswisseling was er bij de vorige ook sprake van een diepe economische crisis en was er politiek zwaar weer op til. Na het voorlezen van zijn eerste Troonrede door de nieuwe koning zal het snel over de politieke inhoud daarvan gaan. De koning zal en mag daarbij, althans publiekelijk, geen rol van betekenis spelen. Op dat punt zit er voor hem geen primeur in.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


19 reacties op “Prinsjesdagprimeurs voor Willem-Alexander”

  1. Bokke Postma zegt: 02-09-13 om 21:24

    Het demissionaire kabinet Balkende IV bestond uit CDA, PvdA en ChristenUnie.

  2. BasW zegt: 02-09-13 om 21:54

    Balkenende IV was niet CDA-VVD-CU (vierde alinea) maar CDA-PvdA-CU…

  3. Marcel zegt: 03-09-13 om 00:09

    Iedereen moet wat inleveren…. zegt over een paar weken de man met een waardeloze geerfde titel die nog nooit belasting betaalde.

  4. Berend zegt: 03-09-13 om 16:35

    @ Marcel: Treurig, treurig, treurig…

  5. Ja Marcel hij zal het met inlevingsvermogen zeggen.

  6. Nico zegt: 04-09-13 om 12:32

    Ach Marcel, zou jij zijn werk willen doen dan? Je bent waarschijnlijk na een maand of 2 al toe aan vakantie of je zit tegen een burn-out aan.
    Als je terug leest wat de koninklijke familie allemaal voor elkaar krijgt met hun bezoeken aan het buitenland (met zakelijk Nederland in hun kielzog) en wat ze voor veel mensen betekenen (economisch en emotioneel), dan zul je misschien iets meer waardering krijgen voor wat ze doen.
    ‘t Is zo lekker makkelijk om een oordeel te vellen zonder gehinderd te worden kennis.

  7. Steve zegt: 04-09-13 om 16:59

    Er zal in Nederland bezuinigd moten worden. Het zou misschien een goed voorbeeld kunnen zijn als de vergoedingen voor de leden van het koninklijk huis eens omlaag zouden gaan, ( zie Wikipedia voor alle leden en de hoogte van de vergoedingen) Ook zou het koningshuis gewoon belasting moeten betalen, zowel op inkomen als op vermogen en erfbelasting, etc.
    Nu er door de EU zoveel beslissingen naar Brussel zijn verhuisd, kan mijns inziens het aantal ministers en leden van de eerste en tweede kamer, incl hun ministeries en bijkomend personeel ook omlaag.

  8. Marion zegt: 05-09-13 om 08:29

    Ja meneer Marcel, maar daar kan de schat ook niets aan doen. Als hij dit had geweigerd was men net zo lang op zoek gegaan totdat ze wel iemand hadden gevonden om deze idiote taak over te nemen.
    Hij maakt er het beste van.

  9. Louisa zegt: 05-09-13 om 10:29

    @Marion, volgens mij kan de schat daar wel degelijk iets aan doen.
    Hij zou bij zijn aantreden tegen de Min.Pres. hebben kunnen zeggen dat hij belasting wil gaan betalen over zijn uitkering. Bij wijze van gebaar naar het volk. Je kunt mij niet aan het verstand peuteren dat dit niet zou hebben gekund.
    Dan zou een groot deel van de bevolking respect voor hem hebben kunnen opbrengen. In België kon het wel degelijk !
    Persoonlijk heb ik niets tegen WA, maar deze geërfde, overbetaalde macht is niet meer van deze tijd.

  10. Louisa zegt: 05-09-13 om 18:26

    Gut NOS, wat duurt het toch altijd lang voordat mijn kritische reacties worden goedgekeurd… Te weinig personeel of loopt het via de RVD ???

  11. Marcel zegt: 05-09-13 om 21:24

    @ Nico
    aangezien Duitsland geen monarchie heeft, krijgen de zakenlui daar over de grens dan niks voor elkaar?

    De correlatie tussen monarchie en handel is 0%.

    De correlatie tussen monarchie en discriminatie (op grond van afkomst) is 100%

  12. Marjolein Dohmen-Janssen zegt: 05-09-13 om 22:45

    Ik ga er toch een beetje vanuit dat het ook de eerste troonrede wordt, die voorgelezen zal worden vanaf een tablet of e-reader. Of zit dat er niet in?

  13. Willem zegt: 06-09-13 om 10:21

    Weten jullie wel hoe zwaar hij het heeft, ook hij moet bezuinigen dat betekend minder bediende, minder vakanties en ook minder uit eten met de fooi die hij van de overheid krijgt voor zijn zware taak. Eindelijk zal een vorst eens eerlijk kunnen spreken over het lot wat ons allemaal is aangedaan: de bezuinigen, 33 miljard eigen kapitaal is echt niet genoeg om iemand van zijn status prive vluchten te laten nemen en 5 sterren hotels zijn wel het minste wat deze man verdient.

  14. Bas zegt: 06-09-13 om 10:24

    @Nico, geweldig he leven in naïviteit, een niet democratisch gekozen staatshoofd hebben we helemaal niet nodig, graaien doen ze al jaren maar ik had ook niet verwacht dat er op een pro monarchistische site zoals nos vele tegenstanders van dit middeleeuws instituut zouden zijn.

  15. @Marion: voor 8,5 ton/jaar doe ik het beter!

  16. Een bijzondere Prinsjesdag dus voor Nederland. Het zou je vader maar zijn die zoveel weg moet, brrrr!! Weet je hoe we kunnen bezuinigen op het koningshuis??? Door niet meer van die waardeloze aanslagen te plegen. Door al die aanslagen komt er steeds meer beveiliging, de beveiliging wil ik ook hun geld, wij moeten meer belasting betalen. Gevolg: HET KONINKLIJK HUIS WORDT DUURDER!!!

  17. erik de boer zegt: 07-09-13 om 19:33

    dit soort schrijfsels heeft over het algemeen slechts een effect.
    Voor of tegen de monarchie stukjes, en natuurlijk over wat de monarchie ons kost. Zeer leuk en soms amusant en vaak dom.
    Als iedereen die tegen de monarchie is gewoon gaat stemmen op een politieke partij die daar tegen is, en de voorstanders op een partij die voor is, dan weten we precies hoe de stand van zaken is. Feitelijk!!!
    En verlos ons hier van mensen die alleen maar anderen willen zwart maken en niet in staat zijn om op een gezonde intellectuele wijze de discussie aan te gaan over onze staatsinrichting.

  18. thea zegt: 14-09-13 om 18:34

    vliegende hoedjes-dag…. onze prinsjesdag, hebben we nog wel wat te zeggen nu we Brussel hebben?

  19. Peter zegt: 16-09-13 om 10:50

    De bezuinigen zullen wel weer centraal staan. Daar zullen we niet aan ontkomen. Jeroen Dijsselbloem wil maar blijven bezuinigen. Hij denkt dat bezuinigen de oplossing is om ons prille economische herstel te bevorderen. Ik zie niet in waarom deze denkwijze zou werken. Als mensen minder te besteden hebben kunnen ze eenvoudigweg minder investeren. Het kabinet kan beter hervormen. Ik ben benieuw wat ze komende dinsdag te melden hebben.

Geef een reactie