De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Herdenking prins Friso op Allerzielen

De officiële, maar besloten, herdenkingsbijeenkomst voor prins Friso is op zaterdag 2 november te Delft. Deze dag valt – opmerkelijk en pikant – samen met Allerzielen. Dat is de wereldwijde dodengedenkdag van de katholieke kerk. De protestanten hebben van oudsher zo hun theologische bedenkingen tegen Allerzielen. Des te opvallender dat de Oranjes, die hun posities in ons land in de zestiende en zeventiende eeuw hebben bereikt op de draaggolven van het toen opkomend protestantisme, juist deze dag  – bewust of onbewust – hebben uitgekozen om stil te staan bij de dood van Friso.

Eerder al botste de kerkelijke kalender met de koninklijke agenda. Dat was rond de ‘nationale en feestelijke dankbetuiging aan prinses Beatrix’, georganiseerd door het Nationaal Comité Inhuldiging. Die stond gepland voor 14 september. Deze dag bleek samen te vallen met het joodse feest Jom Kipoer, wat tot gemor en wrevel in joodse kring leidde. Door de dood van prins Friso op 12 augustus jongstleden werd het ‘dankfeest’ voor prinses Beatrix echter afgelast en verplaatst naar begin volgend jaar.

Protestants ongemak

Het geloof in hemel, hel en vagevuur is zeker in katholiek Nederland de laatste decennia meer spiritueel en symbolisch geworden. Toch gaan op Allerzielen, 2 november, ook veel Nederlandse katholieken nog naar kerk en kerkhof om hun geliefde doden te gedenken. In de protestantse kerk wordt Allerzielen niet gevierd, al kent ook die kerk rituelen om doden te gedenken.

Hoe dan ook spoort een herdenkingsbijeenkomst voor de Nederlands Hervormd gedoopte en getrouwde prins Friso op Allerzielen niet met het in het protestantisme overheersende gevoelens en opvattingen. De traditioneel sterk met het Oranjehuis verbonden protestanten hebben een katholieke koningin (Máxima) geaccepteerd in de wetenschap dat koning Willem-Alexander, hoewel geen fervent kerkganger, net als zijn voorgangers protestant is en diens kinderen Nederlands Hervormd zijn gedoopt en worden opgevoed.

Toch heerst er in die kring enig ongemak over de kerkelijke betrokkenheid van de Oranjes. Even tolerant en voorzichtig als nadrukkelijk werd dat een goede maand geleden verwoord in het Reformatorisch Dagblad. Volgens de krant hebben de christenen in ons land tijdens de eerste honderd dagen van het koningschap van Willem-Alexander wel erg weinig aandacht gekregen.

Volgens de krant zou de koning er goed aan doen ‘ter kennismaking met dit deel van de maatschappij eens een synode te bezoeken’.  ”En mocht dat niet lukken: honderden kerkelijke gemeenten zullen de koning, zijn vrouw en de kinderen hartelijk welkom heten tijdens een van hun openbare erediensten op zondag. Veel voorbereiding is niet nodig, een kaartje gereserveerd is snel neergelegd op de voorste bank.”, aldus de krant.

Doop

Een herdenkingsbijeenkomst voor Friso op Allerzielen past overigens wel een klein beetje bij hem. De kerkelijke betrokkenheid van de prins was niet groot en zeker niet exclusief protestants. Geheel in lijn van de Oranjetraditie werd hij in de Utrechtse Domkerk Nederlands Hervormd gedoopt door de toenmalige hofpredikant dominee Kater.

Maar bij gelegenheid daarvan schreef de ex-jezuiet en vanwege zijn huwelijk uit het priesterambt en de katholieke kerk gezette dichter Huub Oosterhuis al een dooplied met als titel ‘Niemand weet wat leven is, alleen dat het gegeven is.’

Het huwelijk van Friso met Mabel Wisse Smit werd in de Oude Kerk te Delft ingezegend door de (liberale) Nederlands Hervormde hofpredikant Carel ter Linden. Des te opmerkelijker is het dat Friso en Mabel hun twee dochters – gravin Luana en gravin Zaria – buiten elk officieel kerkelijk verband en in besloten kring op Paleis Huis ten Bosch door Huub Oosterhuis, vertrouweling van met name prins Claus, lieten dopen.

Katholieke zowel als protestantse kerkleiders spraken daar toen, zacht gezegd, hun bevreemding over uit. Luana en Zaria zijn ook niet bij een kerkgenootschap ingeschreven. De Rijksvoorlichtingsdienst legde uit dat Friso en Mabel ‘deze belangrijke beslissing’ aan hun kinderen zelf wilden overlaten.

De begrafenisplechtigheid voor Friso was interconfessioneel. Dominee Carel ter Linde ging erin voor, maar dichter en ex-priester Huub Oosterhuis sprak een zegen en een gebed uit, waarna Friso werd begraven op het kerkhof van de Nederlands Hervormde kerk van Lage Vuursche.

Afspiegeling

De kerkelijke ontwikkeling en betrokkenheid van het eertijds bijna per definitie Nederlands Hervormde Oranjehuis is de laatste decennia wat afgezwakt en pluriformer geworden. Op dat punt vormen de Oranjes een afspiegeling van wat er de voorbije jaren op kerkelijk gebied in heel Nederland is gebeurd. Dus een herdenkingsbijeenkomst op Allerzielen zal ook wel geaccepteerd worden.

Nederland is niet langer, om met de woorden van de zelfbenoemde volksschrijver Gerard Reve te spreken, ‘een van theologisch fanatisme doordrenkte moerasdelta’. Blijft het punt van het ongemak in protestantse kring, waar ze toch iets meer belangstelling en betrokkenheid van het nieuwe koningspaar verwachten. Diepe historische wortels kunnen niet straffeloos al te rigoureus worden doorgesneden.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


6 reacties op “Herdenking prins Friso op Allerzielen”

  1. A. van Houdt zegt: 16-09-13 om 11:15

    Piet,

    Het moet maar eens gezegd; gij zijn een erudiet scribent.

    arn

  2. Staat me nog bij dat je ergens in het vagevuur uithangt met Allerzielen? Van kou naar hitte.

  3. Corry de Jong zegt: 16-09-13 om 17:45

    Wat een gezeur laat die mensen toch doen wat ze zelf goed vinden, er bestaat maar een God en laten we respecteren hoe een ieder daar mee omgaat

  4. Hub. Reumkens zegt: 16-09-13 om 20:16

    Dag Piet,

    Fijn weer eens iets van je te lezen. En zoals altijd degelijk, afgewogen en ad rem. Hartelijke groet en goede wensen, uit Maastricht!
    Hub.

  5. De Lambrechts Familie, Australie zegt: 18-09-13 om 02:35

    Geachte Majesteiten van het Huis van Oranje.
    Langs deze weg condoleren wy U allen met het verlies van Prins Friso.
    Sterkte gewenst!
    Hoogachtend,
    Familie W.L.H & H.H.& A.L. Lambrechts,
    Blue Haven, Australie

  6. lisa zegt: 21-09-13 om 11:44

    I de hele bijbel wordt geen geloof genoemd geen katholiek geen hervormd gereformeerd enz.Geloof alleen in Jezus Christus, God,
    En staat ,er niet in de bijbel, ga niet als de frarizeers in het openbaar U noden klagen, maar doe het in stilte in het verborgener en GOD alleen weet wat zijn kinderen vragen en vertrouwen in hem,
    Dus laten wij niet oordelen of veroordelen onze naasten

Geef een reactie