De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Koning onder publicitair vergrootglas

Willem-Alexander kreeg lof voor zijn eerste Prinsjesdag als koning. De commentaren toonden aan dat de nieuwe koning vijf maanden na zijn aantreden nog steeds onder een publicitair vergrootglas ligt. Algemeen was het compliment dat hij de Troonrede in ‘verzorgd Algemeen Beschaafd Nederlands’ uitsprak. Moet je daar als koning blij mee zijn? Het lijkt een beetje op een ouderlijke aai over de bol van een kleuter die op zijn eerste schooldag niet in huilen uitbarst.

We hebben het echter wél over een volwassen, academisch geschoolde man met een langjarige ervaring als spreker in het openbaar.

De Volkskrant, die maar liefst twee reporters inzette voor een recensie van de manier waarop Willem-Alexander de Troonrede voorlas, loofde de techniek waarmee hij de tekstbladen omsloeg: “In de techniek is hij behendig: als hij een blad omslaat, pakt hij meteen het volgende met zijn vinger en duim.” Moet je als koning en staatshoofd blij zijn met dit type verrast en opgelucht klinkende loftuitingen?

In De Telegraaf jubelde een ‘taalprofessor’ – Jaap de Jong van de Universiteit van Leiden – over de ‘snelle voordracht’ van Willem Alexander. Hij had geturfd dat Beatrix in haar Troonrede van vorig jaar 1555 woorden in 18 minuten uitsprak, terwijl Willem-Alexander maar 17 minuten en 5 seconden nodig had voor 2227 woorden. In een hoofdredactioneel commentaar stelde de Telegraaf vast: “In de lichte vibratie in zijn stem klonk het besef door dat hier een nieuwe horde in zijn korte regeerperiode werd genomen.”

Kersttoespraak

Opvallend in de eerste Troonrede van de nieuwe koning is, los van de politieke boodschap over het oprukken van de participatiesamenleving, vooral de persoonlijk getinte beginpassage. Daarin prijst Willem-Alexander zijn moeder voor haar werk als staatshoofd. Dat is niet het opvallende. Omdat de Troonrede een politiek stuk is, blijft het echter wél opmerkelijk dat de koning daarin, licht geëmotioneerd, het Nederlandse volk bedankt ‘voor de gevoelens van verbondenheid die mijn familie en ik hebben ervaren na het overlijden van mijn broer Friso’.

Hoe tragisch en verdrietig het lot van de broer van het staatshoofd ook is, Friso speelde sinds zijn huwelijk met Mabel Wisse Smit geen enkele rol meer in het staatsbestel van ons land. Aandacht voor de dood van zijn broer zou meer op zijn plaats zijn in de kersttoespraak van de koning. Die is traditiegetrouw persoonlijker van aard.

Helemaal zwijgen over Friso in zijn eerste kersttoespraak zal de nieuwe koning vermoedelijk kunnen noch willen. Het is aan de speechschrijver en persoonlijk communicatieadviseur van de koning – een nieuwe functie aan het hof per 1 oktober – hier iets op de te vinden. Hij zal een sleutelrol gaan spelen bij het profileren van de nieuwe koning.

Overladen agenda

De staf van Willem-Alexander en Máxima hoeft überhaupt niet stil te zitten. Het koningspaar gaat, gezien zijn overladen agenda, de komende tijd gewoon door in het straffe tempo van de eerste maanden na de inhuldiging. Om een idee te krijgen: naast de gebruikelijke bezoeken en ontvangsten brengen koning en koningin in oktober kennismakingsbezoeken aan koning Harald V van Noorwegen en koning Carl Gustaf van Zweden.

Op 2 november zijn ze vanzelfsprekend bij de herdenkingsbijeenkomst voor prins Friso in Delft en van 12 tot 21 november bezoeken koning en koningin het Caribisch deel van het Koninkrijk. Goed en wel weer thuis, wacht hen dan de start van de viering 200 jaar koninkrijk.

Intussen is de koning betrokken bij beslissingen over nieuwe staatsieportretten en nieuwe euromunten en postzegels met zijn beeltenis. Die gaan vanaf volgend jaar het beeld (letterlijk) van zijn koningschap mede bepalen en inkleuren. Het publicitaire vergrootglas zal daarbij nooit ver weg zijn. Uiteindelijk zullen al die over elkaar heen buitelende gebeurtenissen en meningen het imago van de koning bepalen.

Vorst en Volk

Willem-Alexander had als koning een goede start, maar niets zo vluchtig en vergankelijk als populariteit en volksgunst. Dat wordt nog eens benadrukt in het ‘inspiratiedocument’ van de maand van de geschiedenis 2013 (oktober) dat ‘Vorst en volk’ als thema heeft. Daarin schrijft de historicus Pepijn Reeser: “Het blijft vooralsnog de vraag welke invulling de nieuwe vorst aan zijn functie zal geven, maar het zal een vorm zijn die past bij de veranderingen die Nederland de komende tijd doormaakt én bij de traditie.”

Die traditie is volgens Reeser, dat Nederlanders ‘in wezen republikeins’ zijn’, maar met de monarchie ‘kunnen leven zolang de vorst zich tenminste niet al te monarchaal opstelt’. Anderzijds moet ‘de vorst op afstand staan’ van de rest van de bevolking, omdat hij geen gewone burger is.

In die door protocol in stand gehouden afstand, zo betoogt Reeser, ‘ligt de fascinatie die er al eeuwenlang voor vorsten bestaat’. Willem-Alexander zal dus een comfortabele mix van distantie en nabijheid en van traditie en vernieuwing moeten vinden.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


11 reacties op “Koning onder publicitair vergrootglas”

  1. Hans van Sleuwen zegt: 23-09-13 om 14:21

    Rust, stabiliteit en enige afstandelijkheid zullen de belangrijkste toegevoegde waarden blijken, die onze koning aan het politiek al lang chaotische Nederland kan geven. Niet voor niets heeft Angela Merkel al weer gewonnen en niet voor niets doet Duitsland het economisch al lang weer goed en Nederland niet !

  2. Willem-Alexander werkt wel hard zeg, hoop dat hij en zijn vrouw het wat rustiger gaan doen voordat je het weet zit je in een burn-out. En op een opgebrande Koning zit niemand te wachten.

  3. Louisa zegt: 23-09-13 om 17:48

    Iedere keer opnieuw moet ik weer verschrikkelijk lachen:Als ik hier reageer wordt dit niet gepubliceerd.
    Voor mij een bewijs dat de NOS de Staatsomroep is die hen ongewelvallige berichten niet weergeeft.
    Heel erg zielig.
    En een inhoudelijke reactie: Ach Willumpje… sterkte.
    Je hoeft je bepaald niet te schamen:Het gehalte van de Nederlandse politici is dermate beschamend laag dat je er niet veel moeite voor hoeft te doen er boven uit te komen..
    NOS: MIsschien tocj eens mijn advocaat raadplegen over het feit dat ik hier wordt geweerd >?

  4. Derk de Jong zegt: 24-09-13 om 00:10

    W.A. koning v.w.b. okay. Hij vertelt in de troonrede dat we in een CRISIS zitten, maar zelf doet hij er niets aan omdat hij over zijn GIGANTISCHE vermogen geen belasting betaald, en dat vind ik A-SOCIAAL. Voor de rest “chapeau” voor de voorlees kunst.

  5. W.A. academisch geschoold? Volgens mij heeft de beste man hoogstens een pré-universitaire opleiding genoten, en daarna is rondom het benodigde behalen van een bul enige “mist” ontstaan….
    Voorts vind ik uw citaat van Reeser, een mij uit het hart gegrepen citaat.

    Ben overigens wel benieuwd waarin WA zelf gaat participeren?

  6. Bert zegt: 27-09-13 om 15:37

    Kroonprins Willem (zoon van koning Willem III) had een dochter en daarvan leven nog steeds nazaten. Dat zijn de echte rechthebbende van de huidige troon.
    Daarnaast zal de huidige Willem toch eens moeten aantonen dat hij daadwerkelijk afstamt van Koning Willem I. Bij zijn aantreden had er volgens de grondwet een onderzoek moeten plaatsvinden, maar dat is dus niet gebeurd.

  7. ben risus zegt: 27-09-13 om 21:36

    De koning las m.i. de troonrede op de wijze zoals hij is: onder een laagje betrokkenheid en deskundigheid krijg je bij hem altijd het gevoel dat officieel optreden niet te lang en intellectueel te diepgaand moet plaatsvinden, want na enige tijd begint zijn mimiek en gelaat enige ongerustheid en spanning te vertonen dat vanaf dat moment niet meer verdwijnt. Om het stadium van de altijd opkomende onevenwichtigheid uit te stellen leest hij, in dit geval de troonrede, quasi ontspannen voor, in een tempo dat de suggestie moet opwekken dat hij de inhoud doorgrondt. Op zijn best begrijpt hij vermoedelijk slechts de strekking. Eenmaal verlost van de officiële beklemming, ontspant hij zich hierna in een meer informeel circuit met een goed glas in de hand. Je ziet hem a.h.w. weer landen op de grond. Als persoon komt hij overigens bijzonder sympathiek over, hij lijkt mij ook best een prettig mens te zijn maar sluimerend bewustzijn van zijn beperktheden spelen hem bij officiële gebeurtenissen, zoals de serieuze troonrede, parten. Dat is jammer.

  8. Marcel zegt: 27-09-13 om 22:18

    WA werkt wel hard? Is dat een geintje ofzo?

    Ik kan ook wel voorlezen en ik doe het voor 10% van wat hij ‘verdient’, en dan ben ik ook nog bereid inkomstenbelasting te betalen.

    Hoe eerder dit systeem van discriminatie op grond van afkomst beëindigt is, hoe beter.

  9. erik geurtsen zegt: 28-09-13 om 20:01

    @stapelberg.en niemand zit op jouw onzin te wachten.wat een gedoe.
    dat geldt trouwens ook voor het artikel en de andere reacties.gaat nergens over.
    wil je van de monarchie af? stem dan gewoon op een politieke partij die daarvoor garant staat.en als die niet de meerderheid haalt dan is dat jammer.wel de meerderheid ook goed.maar ga hier niet als hobby onzin lopen te verkopen. dat doe je maar op je slecht bezochte verjaardagsfeestjes, als er al iemand komt.

  10. Marcel zegt: 29-09-13 om 16:21

    Blijkbaar mag je bij de NOS niet feiten noemen zoals dat WA nog nooit heeft gewerkt in zijn leven.

    Voorlezen kan ik ook en voor veel minder geld.

  11. Freek zegt: 30-09-13 om 03:48

    Waar haalt Pepijn Reeser het vandaan dat Nederlanders ‘in wezen republikeins’ zijn? Ik zie daar heel weinig aanwijzingen voor. Reeser wekt de indruk dat we Willem Alexander eigenlijk een beetje tegen onze zin tolereren, maar in werkelijkheid zit hij er omdat we willen dat hij er zit. Iedere opiniepeiling die hierover wordt gehouden wijst dat weer uit. Wij Nederlanders vallen massaal voor het sprookje dat rond de monarchie hangt.

    Volgens mij verwart Reeser ‘republikeins’ met ‘democratisch’. Maar een monarchie is prima met een democratie te verenigen. In Nederland regeert de koning op basis van de Grondwet, en die Grondwet is democratisch tot stand gekomen. En als we ooit van de monarchie af zouden willen, dan kunnen we de Grondwet op democratische wijze aanpassen.

    Maar het zou natuurlijk niet erg democratisch zijn om tegen de wil van een meerderheid van de Nederlanders een republiek in te voeren, en daarom gebeurt het ook niet. Met andere woorden: Willem Alexander is nooit formeel gekozen, maar hij zit er wel omdat een meerderheid van het volk dat wil. En dat is op een bepaalde manier toch weer heel democratisch.

Geef een reactie