De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Koninklijke familiegeheimen

De drie wetenschappelijk onderbouwde en op grondig archiefonderzoek gebaseerde biografieën van de koningen Willem I, II en III, die eind vorige maand door koning Willem-Alexander in ontvangst werden genomen, brachten opnieuw familiegeheimen van de Oranjes in de openbaarheid. Geen van de drie koningen bleek de huwelijkstrouw erg serieus genomen te hebben.

De meest pikante onthullingen zijn dat Willem I in het geheim een tweede gezin met vier kinderen had en dat koning Willem II, die biseksueel was, vanwege homoseksueel getint gedrag werd gechanteerd. Dat zou hem er mede toe gebracht hebben om in te stemmen met de grondwetswijziging van 1848, die de macht van de koning via de introductie van de ministeriële verantwoordelijkheid principieel intoomde.

In zijn toespraak bij het in ontvangst nemen van de drie koningsbiografieën ging Willem-Alexander daar wijselijk maar niet al te expliciet op in.

Geschiedkundig monument

De koning, zelf historicus, noemde de drie biografieën – samen meer dan 2100 bladzijden – van zijn voorvaderen een ’geschiedkundig monument’, opgebouwd uit ‘portretten van mannen van vlees en bloed’.

Die portretten, waaraan vier jaar is gewerkt, zijn op initiatief van de Utrechtse universiteit geschreven bij gelegenheid van de viering van 200 jaar koninkrijk en met een flinke bijdrage uit het Prins Bernhard Cultuurfonds. Willem-Alexander hamerde erop de biografieën te lezen en te begrijpen ‘in de context van de wereld waarin de drie koningen leefden’. Hij zei er naar uit te kijken ‘ze later op mijn gemak door te nemen’.

In zijn dankwoord aan de gerenommeerde biografen Jeroen Koch, Jeroen van Zanten en Dik van der Meulen wilde de koning nog wel even dit kwijt: “U beschrijft de drie koningen met hun drijfveren en daden, hun talenten, teleurstellingen, en ja, ook hun fouten en falen. Daarmee geeft u een zo eerlijk mogelijk beeld.”

Koninklijke lof

De koningsbiografieën zijn geen schandaalkronieken, maar pikanterieën en ‘schandalen’ uit het leven van de drie Willems komen er niettemin volop, steeds nauwkeurig gedocumenteerd, in voor.

Dat lag eind 2007 met het boek ‘Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren’ van Dorine Hermans en Daniela Hooghiemstra een slag anders. Dat ging ook over de levens van de drie eerste Oranjevorsten, maar was volgens veel recensenten nogal uit de losse pols en met een al te grote en eenzijdig nadruk op koninklijke schandalen en schandaaltjes geschreven. Aan de zijde van deze critici schaarde zich indertijd – heel opmerkelijk – zelfs koningin Beatrix.

Toen koninklijke kritiek, nu koninklijke lof en waardering. Het zal ermee te maken hebben dat Koch, Van Zanten en Van der Meulen de pikanterieën en schandalen meer in de tijd en in een bredere context hebben geplaatst en de politiek, maatschappelijke relevantie van de bespreking ervan duidelijk maken. Ze lijken die schandalen, als kenners van de geschiedenis, trouwens al met al ook niet zo opmerkelijk en uitzonderlijk te vinden.

Escapades

Buitenechtelijke escapades, geheime liefdes en onechte kinderen; ze zijn van alle tijden en komen in de beste en dus ook koninklijke families voor. Jeroen van Zanten schrijft in zijn boek over Willem II: “Het leven van een prins en koning is per definitie bijzonder, van de wieg tot het graf. De macht, de rijkdom en de verleidingen zijn groot en hoog zijn de verwachtingen die men van een vorst heeft. Dynastieke plichten bepalen zijn leven.”

Dat veel vorsten niet de sterke benen hebben die al hun in de schoot geworpen weelde kunnen dragen, leert de geschiedenis. Steeds weer bezwijken zij onder de hoge (morele) verwachtingen die men van ze koestert. Met zwijggeld en kunstgrepen proberen ze hun misstappen geheim te houden, waardoor ze nog meer het gevaar lopen chantabel te worden. Recente berichten over schandalen in Europese vorstenhuizen leveren daarvoor tal van bewijzen.

In het Oranjehuis vormen de drie Willems met hun escapades ook geen uitzondering. De echtgenoten van Wilhelmina (prins Hendrik) en van Juliana (prins Bernhard) hebben immers ook een spoor aan schandalen getrokken.

Serieuze biografieën

In monarchieën zijn vanwege de erfopvolging familie en politiek nauw met elkaar verbonden. Omdat de geloofwaardigheid van een vorst, onverbrekelijk verbonden met ‘ voorbeeldig’ gedrag, zijn belangrijkste kapitaal vormt, hebben familieperikelen voor hem al snel politieke gevolgen. Ze kunnen zelfs zijn dynastie en ambt in gevaar brengen.

Serieuze biografieën als die van Koch, Van Zanten en Van der Meulen laten dat mechanisme zien in hun context en leren ons dat voor vorstelijke personen het persoonlijke bijna altijd politiek is. Zeker als dat persoonlijke naar heersende waarden en normen het daglicht niet velen kan. De drie koningsbiografieën illustreren dat vakkundig. Het zijn geen op effectbejag gerichte schandaalkronieken, maar evenmin hagiografische geschriften vol zoetsappige oranjeliefde.

Hoogleraar geschiedenis Maria Grever had het, sprekend over de drie koningsbiografieën, maar ook over de Wilhelmina-biografie van Cees Fasseur, over een rehabilitatie van de volgens haar lange tijd niet serieus genomen vorstenbiografie.

Voor Fasseur, Koch, Van Zanten en Van der Meulen ging het Koninklijk Huisarchief open. Dat gebeurde niet voor sociologe Jolande Withuis. Die werkt aan een biografie van koningin Juliana. De Koninklijke Familie wil kennelijk de jongste familiegeheimen eerst nog van explosieve affaires tot gerijpte geschiedenis laten transformeren. Dat vergt tijd.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


18 reacties op “Koninklijke familiegeheimen”

  1. Bas van Stapelberg zegt: 16-12-13 om 11:46

    Dit zijn toch geen geheimen meer. Iedereen die de familie een klein beetje volgt wist dit allemaal al. In de adellijken kringen staat de familie trouwens niet hoog aangeschreven omdat daar de gedragingen van deze mensen als eerste bekend was.

  2. bas zegt: 16-12-13 om 12:21

    De koningen waren, kortom, gewoon mensen van vlees en bloed.

    En precies daarom lukt het mij niet te begrijpen waarom Nederland al 200 jaar lang aanvaard dat die Oranjes hier de positie kunnen houden die ze hebben.

    Zijn ze beter als ons? Nope, ze zijn gewoon mensen van vlees en bloed

    Waarom geldt dan die uitzondering op art 1 van de Grondwet, dat alle Nederlanders voor de wet gelijk zijn?

    Klopt niet
    deugt niet

    en is onbegrijpelijk

  3. sonja zegt: 17-12-13 om 16:42

    Bas, je redenatie loopt krom. Als een “gewone” burger een schuinsmarcheerder is of een dronkebroer, wordt hij daarom nog niet uit zijn werk ontslagen zolang hij zijn werk naar behoren kan doen. Dus waarom zou een koning dan wel uit zijn ambt ontslagen moeten worden?
    Zoals jij al zei, alle Nederlanders zijn voor de wet gelijk, tenminste op dit vlak. Leden van het koninklijk huis en ambassadeurs e.d. zijn verder voor de wet onschendbaar, kunnen bijv. geen bekeuring of boete e.o.i. krijgen. Dat vind ik veel onrechtvaardiger.

  4. erik geurtsen zegt: 17-12-13 om 18:05

    En Claus heeft geen spoor aan schandalen achtergelaten, evenmin als zijn vrouw. In tegendeel. Beiden hebben hun werk gewetensvol gedaan.
    Dat is meer dan je kunt zeggen van alle niet door het volk gekozen bestuurders van multinationals en banken die landen en volkeren beroven en als beloning er met een vette bonus van door gaan, de wereld in een diepe crises achterlatend.

  5. Marcel zegt: 18-12-13 om 01:57

    Er is wellicht nog een interessant boek te maken uit de ‘golddigger’ activiteiten van mevrouw Zorreguita in haar New Yorkse tijd? Of zo heb ik van horen zeggen?

  6. Henk Bultman zegt: 18-12-13 om 10:47

    Ik vraag me af in reactie op het bericht van Bas van Stapelberg of de adellijke kringen moreel beter waren dan het vorstenhuis. Ook zij kenden allerlei affaires, die met veel (zwijg)geld onder het vloerkleed geveegd moesten worden

  7. Gerard zegt: 18-12-13 om 13:09

    We begrijpen misschien nu een beetje beter waarom Willem 4 in de wei staat naast Bertha 38.

  8. johan zwart zegt: 18-12-13 om 15:12

    het is mij om het een of het ander of iemand van het koningshuis buiten de pot heeft gepist, hetgeen me wel stoort is dat willem alexander een nazaat is van een buitenechtelijk kind uit 1600 en nog wat en dat die op de troon zit en ons per persoon meer dan 9 euro per jaar kost………. daar moeten ze eens een keer wat aan doen, laat hem maar gewoon net als jij en ik de handen uit de mouwen steken en niet zo leuk staan te zwaaien met het ene handje in de zak van zijn colbert, man het lijkt werkelijk nergens op, je moet je schamen dat je zo’n koningshuis hebt!

  9. Met zeer veel belangstelling heb ik de 3 rapportages van de NOS
    slippedragers gevolgd. Wat mij het meeste irriteerde was de toonsetting
    van de huisconservator van de Oranjes.
    Het overdrevene gewauwel van dit heerschap en ” wat de de drie heren
    voor Nederland betekent hadden” is een tekenend aureool voor onze
    huidige Koning.

  10. Tja, zelfs de koning en koningin moeten gewoon naar het toilet (en dan zal het vast ook wel eens stinken). Lijkt me niet meer dan normaal dat er zaken zijn die ze op dat moment liever niet in de publiciteit willen hebben, net zoals ongeveer elk mens.

    Dat dit er dan zo ruim 100 jaar later toch een keer uit komt, is natuurlijk voor die personen niet meer zo heel relevant. Dus hebben ze het prima voor elkaar zo.. :)

  11. Adrie de Jong zegt: 19-12-13 om 11:15

    Nou, nou, nou, nou, nou ! Johan Zwart, 9 euro per jaar ! Tjonge, dat zou nog eens mijn financiële problemen oplossen, maar niet heus !

    Nee, jij mag het een poppenkast vinden, maar ik vind het ‘vermaak’ ervan het meer dan waard. Ik vind dat we heel veel terugkrijgen van die 9 euro. Ik heb wel voor veel meer geld ergere miskopen gedaan !

    Inderdaad, het koningshuis bestaat uit normale mensen en dat is ook precies de kracht ervan. Zij kennen hun goede gedragingen en voorbeeldigheden, waar wij ons aan kunnen optrekken en gesterkt en bevestigd voelen. Alsmede ook het genot van de de aanblik van sprookjesachtige prachtige kledij, die mij nooit zo goed zou staan als deze dames van het hof.

    En ook hebben zij hun schaamte en pijnlijke zaken, waarbij wij ook onszelf in kunnen vinden met troost en de wetenschap dat ondanks alles het leven doorgaat en niet altijd zo gaat als je het zelf zou willen. Zo zien wij echt mensen die pijn voelen en huilen, en zich verongelijkt voelen als iets het schaamtegevoel op roept.

    That is Life, man !

    Je kan natuurlijk een boek kopen van 20 euro en een levensverslag lezen van iemand die niet uit je directe vrienden of familiekring komt, maar dan ben je dus al 11 euro duurder uit ! En als je de smaak te pakken hebt lees je al snel meerdere boeken per jaar, dus dat loopt echt de spuigaten uit en is echt onbetaalbaar ! Zeker voor mij met mijn financiële situatie, mede dankzij de crisis en politiek beleid, en zéker niet veroorzaakt door het Koningshuis !

    Nee, dan ben ik met 9 euro per jaar echt goedkoper uit en kan ik me met grote regelmaat verheugen in vaak toch voornamelijk gezellige leuke dingen te lezen via nos.nl wat er in het koningshuis gebeurd !

    Dus wat mij betreft:

    Leve de Koning en het Koningshuis !!! Driewerf Hoera !

  12. Terdad Galstaun zegt: 19-12-13 om 12:19

    Hugo zegt: 18-12-13 ….. YES! Zo is het *En Niet Anders*
    ZE hebben het alweer PRIMA VOOR ELKAAR!!

  13. Bas van Stapelberg zegt: 19-12-13 om 13:26

    Reactie op Henk Bultman. Ik had onderscheid moeten maken tussen de nieuwe adel en de adel van voor 1810. De mensen met een titel als baron, jonkheer of wat dan ook, hebben dit gekocht bij Willem. Daar zit werkelijk geen adel tussen. De adel die ik bedoel waren de families voor 1800 die trouwens nog steeds veel macht hebben. En zoals je weet is de familie Nassau niet echt geliefd bij de oude adel. En ja ook daar was en is het een enorme schimmige wereld waarin zaken gebeuren die het daglicht niet kunnen verdragen, nu nog 2013.

  14. Bas van Stapelberg zegt: 20-12-13 om 10:09

    Adrie de Jong 11.15. Het koningshuis bestaat uit normale mensen??? Op welke planeet leef jij, echt de grootste onzin die er bestaat. Heb je wel eens gehoord van image building werd al gedaan door Napoleon. Ga je daar eens meer in verdiepen.

  15. Thijs zegt: 21-12-13 om 15:11

    Beste Bas van Stapelberg,
    als je hier nu zo’ n uitgesproken mening over hebt lees je dan ook eerst goed in. Nederland kent vrijwel geen oude adel van voor de Monarchie meer, deze is vrijwel verdewenen. Zoals je weet is Nederland een aantal eeuwen een republiek geweest waarin de meeste macht bij regenten van steden en de gewesten lag, deze regenten waren niet van adelijke afkomst. Alleen was op het platteland adel die enige invloed had. De enige adelijke familie die in nederland al vanaf het begin grote invloed had was de familie van Oranje – Nassau door middel van erfenissen. Overigens hebben de prinsen van Oranje veel betekend in de rol van stadhouder verantwoordelijk voor o.a het leger.

  16. max zegt: 22-12-13 om 20:29

    hebben wij in nederland nog mensen rondlopen met echt blauw bloed?
    goh….. zal dan ook wel niets zijn immers mensen van adel keken toch vroeger neer op de gewone burgerij!!!, wat hebben deze mensen het dan moeilijk, eigenlijk horen zij dan in de gouden koets, en niet de oranjes, ik zou toch wel eens willen weten maar dan ook echt willen weten, wat zich eind 1800 heeft afgespeeld, kan met mijn verstand niet bij dat een jonge vrouw, het heeft gedaan met een oude man, om de dynastie te redden…. jaja de geschied boeken, maar de rest?….

  17. Bas van Stapelberg zegt: 23-12-13 om 19:55

    Nou beste Thijs in navolging van mijn uitgesproken mening. De familie Hoensbroeck, fam le poer Trench markies, fam Marchant et d’Ansembourg, Wassenaer, Roest van Alkemade, de lijst met dit soort is nog langer te maken, Zoals je weet Thijs liep de grens toen anders dan nu en waren steden aanzienlijk kleiner dan nu en zoals je aangaf was de macht beperkt van regenten tot de steden. De verantwoordelijk voor het leger is altijd al in handen geweest van generaals die door de familie van Nassau werden aangesteld.
    En Max de adel keek niet alleen vroeger neer op de gewone burgerij dat doen zij net als de Oranjes nu nog steeds. Alhoewel er mensen zijn die ander geloven omdat zij af en toe zwaaien met hun handje.

  18. Vicomtesse zegt: 24-12-13 om 00:55

    Nu, ik ben wel van de oude adel, wij gaan minimaal terug naar 1462 , mijn voorvader heeft Willem I, geholpen om Nederland op te zetten zoals het nu is. Verwijt mij niet dat de regeringen er een zooitje van hebben gemaakt. Ik vind het overigens wel grappig, dat alle mensen die niet adelijk zijn altijd tegen de adel aanschoppen. Wij zijn ook gewoon harwerkende mensen, betalen het hoogste tarief in belastingen en krijgen daar niets voor terug. Wij hebben geen slaven in dienst en betalen onze werknemers een goed salaris. Overigens hebben wij geen uitnodiging gekregen om deel te nemen aan de viering van het 200 jarig bestaan. Waren dat zeker vergeten, of ze hebben de geschienis niet goed geleerd.

Geef een reactie