De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Het wordt nu menens voor de koning

De nieuwe staatsieportretten van de koning zijn in de maak en de euromunten en postzegels met zijn beeltenis komen in omloop. Er breken voor de nieuwe koning jaren van routine aan. Die bestaat – kort gezegd – uit linten doorknippen, handtekeningen zetten onder door anderen genomen besluiten en uit ‘samenbinden, vertegenwoordigen en aanmoedigen’.

Ondanks alle uiterlijk vertoon van (slechts symbolische) macht is dat niet echt spectaculair. Het komt er voor de koning vooral op aan nauwkeurig binnen de lijnen van de constitutionele monarchie te opereren en populair te blijven. Bovenal dient hij er zich voor te hoeden onderdeel te worden van schandalen en schandaaltjes. Hoe saaier hoe beter. Het koningschap voor Willem-Alexander, dat normaal gesproken nog zo’n 25 jaar duren zal, is echt begonnen. Het wordt nu menens.

Week van Beatrix

Zo soepel en probleemloos als het koningschap van Willem-Alexander is gestart, zo lastig verliep dat voor koningin Beatrix. Haar huwelijk met de Duitser Claus von Amsberg viel niet goed en de dag van haar inhuldiging in Amsterdam werd ontsierd door hevige krakersrellen.

In het begin van haar 33-jarige ambstperiode was ze niet populair. Ze gold als te afstandelijk en te elitair. Pas toen haar consistente en staatsrechtelijk zuivere taakopvatting duidelijk werd, maar vooral toen ze getroffen werd door persoonlijk leed – de ziekte en dood van haar ouders, man en zoon – kantelde dat beeld.

Het zal deze week in een door de NOS uit te zenden geactualiseerd portret van de ex-koningin opnieuw gememoreerd worden, want dit wordt een ‘week van Beatrix’. Dinsdag een jaar geleden kondigde ze haar aftreden aan, vrijdag wordt ze 76 jaar en zaterdagavond is ze het middelpunt van een vanwege het overlijden van prins Friso uitgestelde nationale dankbetuiging in Rotterdam. De NOS zendt die live uit.

En deze week is Beatrix, want ze wil beslist doorgaan met werken, ook nog bij de opening van het Holland Dance Festival en bij een bijeenkomst van de interconfessionele groep ‘In Vrijheid Verbonden’.

Jaren van Willem-Alexander

De week van ex-koningin Beatrix poetst niet weg dat de jaren van koning Willem-Alexander aangebroken zijn. Over de contouren van zijn ambtsopvatting heeft hij vanaf het begin duidelijkheid geschapen: dicht bij de mensen staan en zich verre houden van politieke standpunten. Nu al echter blijkt dat het leven sterker is dan de leer.

Dat de koning naar de Olympische Winterspelen van de Russische president Poetin gaat, is hem op (verkapte) politieke verwijten komen te staan. Dat premier Rutte door zelf met de koning mee te gaan hem, geheel volgens de regels van het constitutionele spel, uit de wind probeert te houden, verandert daar slechts marginaal iets aan.

Nog een akkefietje; klein, maar tekenend. Bij de nieuwjaarsreceptie van de koning was de pers niet welkom, maar moest die het doen met door de RVD gemaakte foto’s en video-opnamen. Het geeft aan hoe breekbaar de scheiding is tussen de pogingen van Willem-Alexander een open en dichtbije vorst te zijn en diens behoefte om op sommige momenten buiten het bereik van de pers te blijven.

Het is voor de koning een lastig dilemma dat hij door zijn mensennabijheid enerzijds de vraag naar meer en ook meer persoonlijk getinte feiten en beelden voedt, terwijl hij daar anderzijds om privacyredenen niet altijd gehoor aan wil geven. Het is nog maar de vraag of ‘mediacodes’ hem afdoende zullen helpen de pers op het ene moment op afstand te houden waar die op het andere moment juist gewenst is. Bepalend zal de nieuwswaarde zijn en de definitie daarvan is aan de vrije pers.

Echte bedreigingen

Tegelijk kan Willem-Alexander zich gelukkig prijzen dat er geen sprake is van ernstige bedreigingen voor de monarchie. De onder zijn moeder bediscussieerde inperking van de politieke invloed van de koning speelt niet meer.

Principiële republikeinen, zoals die van het Nieuw Republikeins Genootschap, kruipen na de troonswisseling voorzichtig weer uit hun schulp, maar weten geen grote groepen aan zich te binden. En een eerder over de monarchie zeer kritische partij als de PVV van Geert Wilders is vol lof over de nieuwe koning. Zolang de vorst het nationaal besef verstevigt en zich verre houdt van multiculturaliteit en Europa zal de PVV hem steunen. Willem-Alexander beseft dat.

Bij het recente bezoek van de Franse president Hollande prees de koning de samenwerking in Europa, maar voegde daar in één adem aan toe dat het daarbij wél moet gaan om een ‘Europa met een menselijk en voor burgers herkenbaar gezicht’.

Koninklijke routine

Zolang Willem-Alexander politiek onbesproken en persoonlijk populair blijft, kan hem vooralsnog dus weinig gebeuren. Pakt het – door wiens toedoen dan ook – anders uit, dan zal er snel een stevige tegenwind opsteken.

Burgers kennen geen autoriteitenvrees meer. En Haagse politici – afhankelijk van electoraal gewin en dus opportunistisch als ze zijn -koesteren zich graag in het Oranjezonnetje, maar zodra daar donkere wolken voor schuiven, kan dat als bij toverslag veranderen. Het opbouwen van een degelijke koninklijke routine, hoe saai ook, kan de nieuwe koning daar tegen wapenen.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


18 reacties op “Het wordt nu menens voor de koning”

  1. Bas van Stapelberg zegt: 27-01-14 om 10:20

    Nou Piet het is absoluut niet zo dat republikein na de troonwisseling weer uit hun schulp zijn getrokken,we zaten er nooit in. Er is ook geen doorkomen aan met een media die voor 100 procent pro monarchie is.En betreft politieke partijen is er totaal geen verwachting van een kritische blik naar de monarchie.Een de donkere wolken zie ik ook niet komen. Zolang de elite zich mag beveiligingen met 13.000 politie- agenten, ja u leest het goed 13.000, dan heb je voor een pracht samenleving gezorgd. En dat dit bericht rechtstreeks wordt afgetapt en opgeslagen in de computers van de veiligheidsdiensten, ja dan doe je het goed.

  2. ben risus zegt: 27-01-14 om 15:31

    Zeker waar wat Van Asseldonk beweert. Maar wanneer de koning té saai gaat worden kan dat op den duur wrevel doen ontstaan. En een intellectualistische inslag zoals zijn moeder had, is voor hem niet weggelegd. Hij zal zich toch met enige regelmaat moeten laten zien bij en soms tussen het volk. Maxima blijft voor hem daarbij een onmisbare ‘pion’ in het verkennen hoe de gemoedsrust is bij het volk. Het NRG is gelijk politici even opportunistisch: openlijke revolte heeft geen zin als de aanhang voor de monarchie bestendigt. Dus voorlopig goede vooruitzichten voor het koningspaar.

  3. Frederik zegt: 27-01-14 om 17:01

    Het klopt dat Beatrix bij haar inhuldiging niet populair was. Maar dat veranderde vrijwel onmiddellijk en binnen een paar jaar was haar populariteit 80% en maakten andere staatshoofden haar openlijk complimenten voor die prestatie. Het is gewoon helemaal niet waar dat er pas verandering in kwam bij de dood van haar man en zoon. Deze columnist schrijft wel vaker barre nonsens als het om de monarchie gaat. Dus ik heb de rest van het artikel maar gelaten voor wat het is. Maar het is wel armoede bij de NOS op dit punt hoor! Echt zonde.

  4. Marcel zegt: 27-01-14 om 19:50

    Ik heb het al vaker aangestipt, de zogenaamde populariteit van het koningshuis is niet relevant.

    Wat relevant is dat het een systeem van discriminatie op grond van afkomst betreft. En discriminatie is nooit legitiem. Iedere Nederlander zou in theorie een kans moeten hebben eventueel staatshoofd te worden. En dus niet enkel en alleen de leden van één familie puur enkel en alleen op grond van afkomst.

    En wat wordt nu eigenlijk menens? Meneer gaat een jaar lang met de andere hand zwaaien? Men kan mij nog meer sprookjes vertellen over hoe hard WA zogenaamd werkt, maar de realiteit is dat wat hij doet in de verste verte niet als ‘werk’ valt te classificeren.

    Asseldonk probeert feitelijk te suggereren dat discriminatie legitiem is als de meerderheid er ‘voorstander’ van is? Of zie ik dat verkeerd?

  5. Bert van Polderen zegt: 28-01-14 om 11:15

    Wat een geneuzel weer over een toneelspelletje. Was het niet Bea zelf al die aangaf dat het een toneelspel is. (Bij de beëdiging van het kabinet, moest de beëdiging over van de RVD)
    Het is dat bijna niemand in Nederland echt durft te zeggen dat we net zo goed zonder deze poppenkast kunnen. Niet voor niets zat Nederland in de jaren voor de oorlog helemaal niet te wachten op het koningshuis. Toen was er nu eenmaal ook veel minder media aandacht dan nu, waardoor duidelijk was dat er geen belang is in een koningshuis. Helaas hebben we nu een media die alles zo ontzettend uitvergroot waardoor iedereen denkt dat ze zo goed zijn en zo hard werken….duh.

  6. ben risus zegt: 28-01-14 om 12:12

    @Marcel
    Ja, dat zie je volledig verkeerd. Asseldonk heeft het nergens over de legitimiteit van het koningshuis. Je hoeft geen universitaire studie voltooid te hebben om in te zien dat het verkrijgen van de functie van staatshoofd door erfopvolging niet een democratische grondslag bevat. Gelukkig niet, kan je ook zeggen. Ik moet er niet aan denken dat jan en alleman, één of andere sluwe figuur, zich opwerkt tot dat ambt. Om daarna, na 4 jaar, net als de burger een beetje gewend is aan het staashoofd, plaats te maken voor weer één of andere ambitieuze figuur. De voorbeelden in de republieken om ons heen van het bekende gezegde ‘niets komt tot iets’ (Berlusconi b.v.) zijn legio. Juist de garantie dat in een monarchie zoals die in Nederland niet dergelijk rapaille kan doordringen, is een geruststellende gedachte. Die ‘discriminatie’ neemt het overgrote deel van de burgers voor lief.

  7. Bas van Stapelberg zegt: 28-01-14 om 13:18

    Ben risus, je geeft waarschijnlijk geen geschiedenisles. Rapaille doordringen?? Hij heet Bernhard.

  8. Constant Thunnissen zegt: 28-01-14 om 14:36

    @van Stapelberg@Ben Risus: Als we om ons heenkijken (Frankrijk, Italie, Duitsland, Oostenrijk, Oekraine, Rusland etc.) dan is het maar de vraag of een “democratisch gekozen” staatshoofd te prefereren is boven een die op erfelijke basis, grondwettelijk onderbouwd en dus ook democratisch onderbouwd – onze grondwet is op democratische wijze tot stand gekomen – zich een half leven lang daarop voorbereid en heel goed weet wat de grenzen van het ambt zijn. Wat de media betreft, het Republikeins Genootschap slaagt er blijkbaar niet in om met een voldoende overtuigend verhaal te komen. Ook dat is democratie. En ja, de ordehandhavers zouden het recht om van mening te verschillen (bijvoorbeeld Dam-incident tijdens de inhuldiging) moeten respecteren. Ook dat is democratie. Ten laatste: elke 4 jaar een nieuw staatshoofd genereert beduidend hogere kosten, nog afgezien van de kosten van een ‘presidents’-campagne en -verkiezing.

  9. bas zegt: 28-01-14 om 16:30

    @Constant

    Het Republikeins Genootschap wordt door de media – die bladen willen verkopen – bewust genegeerd. Dat negeren heeft niets met de waarheid van hun verhaal te maken.

    De Greet Hofmans affaire was bij de pers bekend, die zichzelf censureerde. Via de buitenlandse pers moesten de Nederlanders vernemen wat voor vreemde vogels zich in Paleis Soestdijk ophielden.

    Berlusconi is overigens nooit staatshoofd geweest, het was de democratisch gekozen president Napolitano die hem naar huis stuurde.

    Gekozen mensen kunnen soms wat apart zijn, maar dat zijn altijd rechtstreeks gekozen mensen. Daarnaast, het rechtstreeks kiezen kost geld, zouden de Eerste en Tweede Kamer gezamenlijk een president kiezen, dan kost dat wellicht een paar duizend euro, niet de miljoenen van een rechtstreekse verkiezing.

    Daarnaast zou je een president hebben met weinig macht, want deze figuur is immers door de Kamers gekozen.

    geen discriminatie
    geen idiote verkiezingskosten
    maar, ook geen bewakers voor een school in Wassenaar, en straks in de collegebanken

    Tenslotte, een oud-president zou een ideale rol als ambassadeur – tussen landen of tussen burgers en overheid – kunnen spelen. Wat die mensen kosten is geen verloren geld.

    Wat de bewaking van troonopvolgers kost – dat levert geen indirecte voordelen op. Heb je dergelijke mensen, dan is bewaking onvermijdelijk, maar ik zou ze liever dus niet hebben.

  10. Bas van Stapelberg zegt: 28-01-14 om 19:22

    Gekozen staatshoofd is zeker te prefereren boven een persoon die op basis van erfelijkheid boven de wet staat. We waren de eerste republiek en een stel Hagenaars en Rotterdammers besluiten in 1813 een persoon op een troon te plaatsen en de man koning te maken. Denk trouwens Constant dat je de macht van de familie (zwaar) onderschat. Zou eens gaan informeren bij leraren die hun baan verloren omdat zij RG wilde uitnodigen voor voorlichting. Niet alleen in Nederland, wereldwijd bezit zij over een hoeveelheid macht die we niet voor kunnen stellen. Denk je werkelijk dat politie agenten uit zichzelf handelen? En er heerst wel degelijk angst bij de (gevestigde) media om je tegen de familie te keren. Voor veel mensen is het onvoorstelbaar maar verricht zelf maar onderzoek.

  11. martin zegt: 28-01-14 om 20:55

    nou je weet het allemaal nog maar niet
    voor hetzelfe de geld wordt er volgende week een aanslag gepleegd op de koning maar ja het wordt tijd dat elizabeth van engeland aftreedt

  12. Ik vind het een aardig stel, leuk echtpaar, betrokken bij alles. Koning ben je 24 uur per dag en 365 dagen per jaar met een beperkt prive leven, lijkt me niet altijd makkelijk, vooral omdat een Koning (in) alles wat hij/zij doet en zegt op een goudschaalje moet wegen.

  13. ben risus zegt: 30-01-14 om 16:21

    @Bas van Stapelberg
    Ondanks misstappen en verkeerd ingeschatte competenties was Bernhard een graag geziene pleitbezorger bij het bedrijfsleven. Door zijn joviale omgang met veel internationale hoogwaardigheidsbekleders, hetzij vorsten, hetzij captains of industry, stroomden de miljarden orders hier binnen. Dat hij privé een deugniet was, moge zo zijn. Daar heeft hij vooral zijn familie en gezin mee belast. Maar dat staat in geen verhouding tot wat hij voor Nederland betekend heeft. Vooral de eenvoudige manschappen in ‘t leger, die hem meemaakten in ‘t veld, dweepten met hun hoogste meerdere.

  14. janssen zegt: 30-01-14 om 17:16

    Geweldig koningspaar,doen enzullen het goed doen.Moet niet denken aan een gekozen President,wie zou dat dan moeten zijn in ons landje,?
    Figuren met status zijn er niet(meer)!

  15. Marcel zegt: 30-01-14 om 19:24

    @ben risus

    Volgens mij is het dan ook zo dat wie WA willen aanhouden, dat die mensen ook niet mogen klagen over welke andere vorm van discriminatie dan ook.

    Over rapaille gesproken, en anderen stipten het ook al aan, kijk niet verder dan Bernhard en Maxima. Haar New Yorkse ‘golddigger’ periode zegt al genoeg over haar.

    Als uw huisarts of de bakker of de electricien komt te overlijden, neemt u dan ook automatisch het oudste kind in hun plaats?

    Ik maak overigens graag aanspraak op de functie van staatshoofd en heb niets dan diepe minachting voor mensen die menen dat hun geerfde titel hen het exclusieve alleenrecht zou moeten geven.

    Alle overerfbare titels dienen voor eens en voor altijd afgeschaft te worden.

  16. Warner van der Veer-Jehee zegt: 31-01-14 om 14:59

    Ik vind de aanwezigheid van WIllem-Alexander en Maxima (5 dagen!) bij de Spelen in Sochi zeer pijnlijk. Een klap in t gezicht van de mensenrechten en in het bijzonder die van de LGBTs.
    Sport en politiek zijn hier duidelijk niet gescheiden omdat deze Spelen vooral dienen om het imago van Hr Poetin op te vijzelen. Willem-Alexander geeft m.i. dan ook blijk van een gebrek aan politiek inzicht. Hij zou eens goed moeten nadenken of hij wel de goede adviseurs om zich heen heeft verzameld.

  17. Gerard zegt: 31-01-14 om 15:26

    Ik blijf me verbazen over zogenaamde republikeinen die zichzelf op de borst slaan met de ontdekking dat de monarchie via erfopvolging tot stand komt. En dan het geniale inzicht dat dit niet strookt met democratische uitgangspunten!
    Ik heb nog meer schokkende inzichten: de CEO’s van Philips en Unilever zijn ook niet democratisch “aan de macht gekomen!” Te wapen! Te wapen!

  18. Marcel zegt: 06-02-14 om 21:16

    Gerard, als de CEO van Philips vertrekt of komt te overlijden, wordt deze niet automatisch opgevolgd door diens oudste kind.

    Waar daarentegen bij staatshoofd (waar net als CEO van Philips in theorie iedereen naar toe zou moeten kunnen groeien dan wel in aanmerking komen bij geschiktheid en beschikbaarheid) die automatisch naar het volgende oudste kind gaat, ongeacht of die nu geschikt is of niet (in het geval van niksnut WA, duidelijk niet).

Geef een reactie