De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De penningmeester van de koning

Alsof je in een donkere kelder op zoek bent naar een lichtschakelaar die er niet is. Dat gevoel bekruipt je als je zicht probeert te krijgen op de geldstromen rond de koning en de monarchie. De man die binnenkort in dit deels ook nog eens supergeheime doolhof blindelings de weg zal weten, is de nieuwe thesaurier of penningmeester van de koning.

Zijn functie valt te vergelijken met een hoofdboekhouder of cfo (chief financial officer) van een groot familiebedrijf, maar dan opererend onder de paraplu van de overheid, met een miljoenenomzet en honderden personeelsleden.

Vanaf vorige week zijn de financiële touwtjes van het Koninklijk Huis in handen van de 48-jarige Edwin Brouwers. Hij is de nieuwe thesaurier van de koning.  Hij volgt de 67-jarige Joop Baars op. Die is nu de financieel raadsman van prinses Beatrix.

Baars trad in 1999 aan als de thesaurier van koningin Beatrix. Hij regelde dus een kleine vijftien jaar al haar geldzaken en gaat daar, ondanks zijn pensioengerechtigde leeftijd, als particulier thesaurier van de voormalige koningin mee door. Zijn belangrijkste taak zal zijn het treffen van voorbereidingen voor een ordelijke vererving van het miljoenenvermogen van Beatrix.

Thesaurier

De nieuwe thesaurier of penningmeester van koning Willem-Alexander is een door de wol geverfde financieel specialist. Edwin Brouwers, gehuwd, vader van drie kinderen en actief in de hockeywereld, studeerde bedrijfseconomie in Rotterdam en volgde de opleiding tot registeraccountant. Als thesaurier is Brouwers lid van de veertig medewerkers tellende hofhouding. Die vormt de kern van de Dienst Koninklijk Huis waar ruim driehonderd mensen werken en waar per jaar zo’n 40 miljoen euro in omgaat.

Met een staf van tien medewerkers waakt Brouwers over de financiële handel en wandel van de koning en zijn hofhouding. Brouwers werkte eerst bij de accountantreus Coopers & Lybrand en stapte in 1998 over naar de Rabobank waar hij als interim-manager bij diverse locale Rabobanken opdrachten verrichtte ‘op het gebied van particuliere, private banking en bedrijvenrelaties’, zoals een persbericht van de Rijksvoorlichtingsdienst het formuleert.

Het is precies die niet alledaagse combinatie van privé financiën en bedrijfsvoering waar hij in zijn nieuwe functie mee te maken krijgt.

Particulier financieel adviseur

Op de site van het Koninklijk Huis wordt de functie van de koninklijke penningmeester en zijn dienst als volgt omschreven: “De Thesaurie behandelt de financiën van de Koning en andere leden van het Koninklijk Huis en van de Koninklijke Familie. Daarnaast verzorgt de Thesaurie de salarisadministratie van de gehele Dienst van het Koninklijk Huis. Het hoofd van de Thesaurie is de Thesaurier. Hij is ook financieel adviseur van de Koning.”

Los van het kwistig gebruik van hoofdletters vallen hierbij twee dingen op. De thesaurier van de koning is behalve ambtelijk/financieel diensthoofd binnen de hoforganisatie ook de particuliere financieel adviseur van de koning. Willem-Alexander kan dus behalve als staatshoofd ook als (vermogend) privépersoon zijn financieel ‘hoofdambtenaar’ benutten en inzetten.

Nóg opvallender is dat de thesaurier behalve voor de koning, de koningin en de ex-koningin ook als (gratis) private banker en financieel adviseur mag optreden voor ‘andere leden van de koninklijke familie’. Een voor de Oranjes heel profijtelijke taakinvulling van de thesaurier.

Soms leidt deze taakvermenging tot een voor het staatshoofd pijnlijke publiciteit. Zoals in 2009 toen ‘uitlekte’ dat twee zussen (Irene en Christina) van prinses Beatrix er via de thesaurier en dus met paleis Noordeinde als postadres listige, zij het legitieme, belastingconstructies op nahielden .

Familiebedrijf

De kern van de financiële huishouding van de koning, zijn familie en zijn hofhouding werd blijkens een bericht in NRC-Handelsblad van 18 maart jongstleden treffend onder woorden gebracht door een rechtbank. Die wees het beroep af van een man die dezelfde belastingvrijstelling eiste als de koning geniet. In de motivatie van zijn vonnis zei de rechter dat die belastingvrijstellingen  bedoeld is om de afkalving van het vermogen van de koning te voorkomen zodat zijn onafhankelijke positie ook financieel gewaarborgd blijft.

Daarnaast wees de magistraat erop dat ‘een duidelijke scheiding tussen de functionele kosten van het koningschap en persoonlijke uitgaven niet op verantwoorde wijze kan worden gemaakt’. We kunnen de koning en de Dienst Koninklijk Huis dus zien als een (ambtelijk) familiebedrijf, waarin de belangen van bedrijf en familieleden onontwarbaar met elkaar verstrengeld zijn.

Het is eigenlijk zo dat de Oranjes op basis van de erfopvolging en met financiële overheidssteun hun familiale ‘monarchiebedrijf’ runnen. Sterker: de Oranjefamilie zelf,  met de koning als spil, is feitelijk zelfs het product dat aan de man gebracht wordt. De Oranjes maken zichzelf te gelde. In ruil voor overheidsgeld, leveren ze de staat tegen een ‘vorstelijke’ vergoeding hun grondwettelijke verankerde diensten als staatshoofd. Kortom: een koninklijk familiebedrijf in overheidsdienst.

Verknoping privé en publiek

De historisch verklaarbare, maar niettemin nogal wonderlijke verknoping van het private en publieke bij alles wat met het koningshuis te maken heeft, leidt tot dito financiële en rechtspositionele arrangementen en structuren.

Het kindermeisje van koningin Máxima is ambtenaar. De koning krijgt van het rijk paleizen om in te werken en te wonen, verkocht zijn eigen huis aan het rijk en heeft als privépersoon een luxe vakantievilla. De inkomsten van de koning, de koningin en de ex-koningin bestaan uit rijksbijdragen die weer zijn opgedeeld in belastingvrije salarissen en vergoedingen ‘voor personele en materiële uitgaven’.

Het rijk betaalt mee aan de grafkelder van de Oranjes in Delft. Op het duizenden hectares grote Kroondomein Het Loo dat koningin Wilhelmina indertijd aan de staat verkocht, mogen de Oranje gratis jagen. Er is een  reeks stichtingen waarin ontvangen geschenken, sieraden en juwelen, de gouden koets en historische verzamelingen zijn ondergebracht. Zo kun je doorgaan.

De afgelopen jaren zijn de met de monarchie verbonden geldstromen een stuk transparanter geworden. Toch bestaat er nog altijd een wirwar aan constructies die het zicht op de kosten van de monarchie en de rijkdom van de Koninklijke Familie verhullen. Aan de gewezen Rabobankier Edwin Brouwers de taak in deze wirwar zijn, uiteraard discrete, weg te vinden.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


6 reacties op “De penningmeester van de koning”

  1. C.Cohen Tervaert zegt: 24-03-14 om 17:24

    Mijnheer van Asseldonk heeft een ietwat suggestieve stijl van schrijven. Als ik een donkere kelder in ga heb ik bij ontbreken van een goed werkend licht een lampje in de hand, maar dat terzijde. Een soortgelijk lampje had o.a. voor hem de wetenschap kunnen zijn dat prinses Wilhelmina in 1959 via een schenkingsakte het eigenlijke Kroondomein (ca 6’700 ha) aan de staat heeft geschonken om het tegen uiteenvallen door vererving te beschermen. In die akte is bepaald dat de drager van de kroon het volledige gebruik inclusief jachtrecht is voorbehouden. (Geen verkoop dus!) Iets meer onderzoek voor iemand, die zich voor de NOS specialiseert in aangelegenheden betreffende het Koningshuis zou wellicht niet misplaatst zijn.

  2. Marcel zegt: 24-03-14 om 21:12

    Maar o wat zijn ze sociaal betrokken, vraag maar aan de bijstandsmoeders.

    Als meneer Wilders iets roeptoetert heeft iedereen het over discriminatie, maar ondertussen wordt er voor de functie van staatshoofd gewoon doodleuk op afkomst gediscrimineerd en vindt de goegemeente het allemaal best.

    En zo kan het dus zo zijn dat iemand die nog nooit een dag in zijn leven gewerkt heeft, staatshoofd kan spelen. Ik maak ook graag aanspraak op deze functie, en als ik die kans niet kan krijgen enkel op grond van mijn afkomst, dan is dat discriminatie.

    Ik vind het een schande dat Asseldonk dat maar blijft goedpraten. En daarnaast vindt ik ook dat mensen die monarchie goedkeuren, niet mogen zeuren over Wilderiaans geblaat. Want immers door monarchie te steunen, ben je voorstander van discriminatie.

  3. Bas van Stapelberg zegt: 25-03-14 om 19:56

    Ik denk niet Marcel dat mensen zo diep nadenken. Als ze 1 keer per jaar kunnen zwaaien en de roddeblaadjes kunnen lezen over de nieuwe jurkjes van de prinsessen dan vinden zij het best. Gewoon wat werken aan imagebuilding over hoe gewoon ze wel niet zijn en klaar is kees.

  4. ben risus zegt: 26-03-14 om 12:49

    Uiterst simpele reactie van ene @Marcel, om maar geen andere termen te gebruiken. Die ‘iemand’ die nog nooit één dag gewerkt heeft, heeft in ieder geval zijn masters geschiedenis gehaald aan de RUL. Welke universitaire opleiding heeft @Marcel? Daarnaast heeft die ‘iemand’ ook fysiek getoond dat hij geen watje is. Zowel de marathon van New York, als de Elfstedentocht volbracht. En wat zijn uw aansprekende sportieve prestaties tot nu toe? Mensen die iets presteren en/of betekenen in de maatschappij staan meestal niet zo gauw klaar met oordelen over anderen. Ze weten n.l. wat het betekent om ergens voor te gaan. Vaak zijn het de lieden die niets, maar dan ook niets toevoegen aan de maatschappij die op alles en iedereen kritiek uiten Op zich is dat wel zo overzichtelijk. Dat is weer een voordeel.

  5. Martin zegt: 28-03-14 om 14:37

    Ik ben geen voorstander van een erfelijk staatshoofdschap. Maar de heer Van Asseldonk moet toch wat zuiverder zijn woorden kiezen als hij beweert dat ‘de Oranjes’ hun familiaire bedrijf runnen. Dat geldt namelijk alleen voor de ‘beperkte’ kring van Oranjes die tot het Koninklijk Huis behoren – alle andere Oranjes vallen daarbuiten. Zij runnen hun eigen bedrijf – voor zover bekend op basis van kennis en kunde.

  6. Emo Bruins zegt: 27-04-14 om 19:33

    Juist nu de koning zo gezien is, zou het goed zijn zijn financiele positie
    te normaliseren. Hij is van ons staatsbestel de topfunctionaris en dus moet hij als iedere andere functionaris normaal belasting betalen.
    Als koning heeft hij recht op een vorstelijk salaris. Maar hoe hoog is dat? Nog moeilijker is de vraag, wat het verband moet zijn tussen zijn salaris en dat van de minister-president. Op zichzelf zou 2 x dat salaris logisch zijn en het salaris van de koningin en prinses Beatrix midden-evenredig daartussen. Maar de ministers-salarissen zijn om politieke redenen in dit land veel te laag, de minister-president mag hier niet meer verdienen dan de directeur van een woningcorporatie!
    Conclusie: Laten we er eerst maar voor zorgen, dat de koning gewoon belasting gaat betalen. Alle onkosten krijgt hij toch al vergoed.

Geef een reactie