De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Drie nieuwe koningen

In een tijdsbestek van nog geen anderhalf jaar maakt Europa kennis met drie nieuwe koningen. Willem-Alexander beet het spits af. Hij verving vorig jaar als 46-jarige zijn toen 75-jarige moeder. Een kleine drie maanden later maakte in België de 79-jarige koning Albert plaats voor zijn 53-jarige zoon Filip. En binnenkort geeft de 76-jarige Spaanse koning Juan Carlos dus het stokje door aan zijn 46-jarige zoon Felipe.

Beatrix zat op de dag af 33 jaar op de troon, Albert haalde net de 20 jaar niet en Juan Carlos ‘blijft steken’ op een ambstermijn van 39 jaar. Maar al die cijfers verbleken natuurlijk bij de staat van dienst van de Britse koningin Elizabeth. Zij is 88 jaar en zwaait al 62 jaar de scepter.

Het meest opvallend bij de drie laatste troonswisselingen in Europa is dat het vrijwillig aftreden snel terrein wint. In Nederland zijn we daar al lang mee vertrouwd, maar bij andere koningshuizen was het tot op heden de gewoonte dat vorsten in beginsel aanbleven tot hun dood.

In België en Spanje is gebroken met die regel. Dat gebeurde niet echt uit principe of overtuiging, maar eerder uit noodzaak. In beide landen bleek de houdbaarheidsdatum van de zittende koningen ruim overschreden. Ze waren ernstig in opspraak geraakt en afgebladderd. Hun populariteit liep als een ballon leeg.

Noodstop

Vooral in Spanje kan je spreken van een noodstop. Ze gaan daar zelfs in ijltempo een wet maken om een monarchale wisseling van de wacht op korte termijn mogelijk te maken.

Koning Juan Carlos was eens gevierd vanwege de rol die hij speelde bij het democratiseren van Spanje na de dictatuur van Franco. De afgelopen jaren echter ging het snel bergafwaarts met het aanzien dat hij eens genoot. Juan Carlos raakte ernstig in opspraak door buitenechtelijke escapades en door op olifantenjacht te gaan terwijl hij erevoorzitter was van het Wereldnatuurfonds.

Maar de nekslag was toch wel de start van een strafrechtelijk onderzoek vanwege corruptie, fraude en witwassen tegen zijn dochter Christina en haar man. Het gaat daarbij om miljoenen. Redenen genoeg voor fris koninklijk bloed dus.

Temeer nog omdat – blijkens anti-monarchale demonstraties na de aankondiging van het aftreden van de koning – de populariteit van de monarchie in Spanje, los van de schandalen rond Juan Carlos, toch al tanende is. Dat hangt mede samen met het streven in sommige Spaanse provincies naar (meer) onafhankelijkheid. Dat verdraagt zich lastig met het bestaan van een monarchie die voor de eenheid van Spanje staat.

Het is nu de grote vraag of de onbesproken en degelijke Felipe, getrouwd met een gescheiden televisiepresentatrice (een ’burgermeisje’) en vader van twee dochters, de brokken weet te lijmen die zijn vader de laatste jaren gemaakt heeft.

Meevallende stoethaspel

Net als in Spanje was de officiële reden voor het aftreden van de koning in België diens slechte gezondheid, maar ook net als in Spanje was de echte reden dat koning Albert zijn krediet goeddeels verspeeld had. Bij hem ging het ook al – het lijkt wel een wetmatigheid – om buitenechtelijke escapades en om financieel duistere transacties van Alberts tweede zoon Laurent. Daar kwam nog de onthulling bij van een verzwegen dodelijk ongeluk dat de koning veroorzaakt zou hebben.

En natuurlijk – ook hier de parallel met Spanje – tuimelde Albert af en toe van het slappe koord waarop hij als koning van een land waarin landsdelen naar grotere zelfstandigheid streven moest balanceren.

Toch werd de roep om zijn aftreden een tijd lang verzacht doordat de Belgen geen hoge pet op hadden van zijn beoogde opvolger prins Filip. Die werd algemeen gezien als een gebrekkig Nederlandse sprekende, weinig communicatieve en ietwat wereldvreemde stoethaspel. Na diens aantreden is dat beeld echter in zijn voordeel veranderd.

Koning Filip heeft, met dank aan zijn charmante, adellijke echtgenote Mathilde, een goede start gemaakt. Ook bij de de lastige kabinetsformatie die België op het moment doormaakt, maakte hij tot op heden geen fouten. Ironisch genoeg raakte hij zijns ondanks slechts ( een beetje) in opspraak door zijn afgetreden vader. Die passeerde Filip bijvoorbeeld bij een (Franstalig) interview dat hij gaf en veroorzaakte slechte publiciteit door geklaag over de volgens hem te lage geldelijke toelage die hij uit de schatkist ontvangt.

Per saldo lijkt het dat het aftreden van Albert ten gunste van Filip de overigens nog altijd wankele monarchie in België eerder goed dan kwaad heeft gedaan.

Succesvolle troonswisseling

Vergelijkenderwijs kan je zeggen dat Nederland, vertrouwd met het voortijdig terugtreden van een zittende vorst, het er nog het beste vanaf heeft gebracht. Koningin Beatrix heeft ruim voor haar aftreden haar zoon over haar plannen ingelicht en de maanden tussen de aankondiging van haar aftreden en de feitelijke abdicatie schiepen ruimte voor een ordentelijke, zelfs feestelijke machtsoverdracht.

Bovendien stapte Beatrix naar eigen zeggen niet op om gezondheidsredenen en werd ze ook niet geplaagd door schandalen. Integendeel. Bij haar aftreden werd ze alom geprezen om haar onberispelijke ambtsuitoefening.

De rest is bekend: koning Willem Alexander en koningin Máxima maakten een vliegende start en de meest recente polls leren dat hun populariteit en die van de monarchie door de troonswisseling eerder groter dan kleiner geworden is.

Drie koninginnen

De drie nieuwe koningen zullen over zo’n dertig jaar op hun beurt het stokje weer overdragen; niet aan drie nieuwe koningen, maar aan drie nieuwe koninginnen. Want de oudste kinderen van zowel Willem-Alexander, Filip en Felipe zijn meisjes. Wetten die ook in Spanje en België voor het eerst vrouwen op de troon dulden zijn in de maak of al gereed.

Intussen gaat de Britse koningin Elizabeth stug door. Traditiegetrouw zal zij niet voortijdig aftreden, maar in het harnas sterven. Háár opvolger is hoe dan ook een koning. Dat zal, als hij zijn moeder overleeft, de nu 65-jarige prins Charles zijn. Voor diens opvolging loopt de populaire prins William (binnenkort 32 jaar) zich al weer warm.

Ook na hem krijgt Groot-Brittanië opnieuw een koning, want Williams oudste kind is een jongen: de bijna 1-jarige prins George. Dan zijn we menselijkerwijs gesproken minimaal een halve eeuw verder. Maar wat is een halve eeuw in een erfelijke monarchie?

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


7 reacties op “Drie nieuwe koningen”

  1. Helena zegt: 04-06-14 om 16:50

    En vergeet in het rijtje abdicerende vorst(inn)en de abdicerende kerkvorst niet….

  2. Henk Haagsma zegt: 05-06-14 om 11:06

    Correcte en evenwichtige informatie.
    Goed gepresenteerd. Hier hebben wij als lezers behoefte aan.
    Dit maal gelukkig niet ontsierd door een “azijnpissende” slotzin of tendentieuze (crypto-republikeinse-) opmerking in de tekst.
    Ik zie uit naar uw volgende commentaar!

  3. (Nederlandse Koning ) Rood -Wit- Blauw

    (Koning van Belgie) Zwart- Geel -Rood

    (Spaanse Koning ) Rood – Geel

    alle drie hebben ze Rood ,

    Blojft over voor mij :
    Wit-Blauw & Geel-Zwart
    Als Toegevoegde waarde doe ik er Groen Bij.!
    (in mijn visie en beleving is dit een heel hoog geplaatste lat , en zie het vol goede moed zitten.)

    Yours Sincerely
    Samuel Radhesjam Sewnandan

  4. Sam zegt: 06-06-14 om 08:56

    Of de drie koningen ook drie wijzen zijn, is vooralsnog afwachten.

  5. martin zegt: 06-06-14 om 19:27

    het wordt tijd dan koningin Elizabeth aftreedt want ze wordt veel te oud het koningschap moet maar gelijk naar William want Charles is al te oud

  6. wie zijn wij om te oordelen of koningin Elizabeth af moet treden?
    Zij alleen kan dit beslissen, niet wij.

  7. Ik denk dat Elizabeth het best zelf kan beoordelen, daar heeft ze ons niet voor nodig.

Geef een reactie