De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Koning van een natie in rouw

Nog geen vijftien maanden koning en Willem-Alexander heeft te maken met een nationale ramp van historische omvang. Die heeft heel ons land in diepe rouw gedompeld. Een ramp die je vanwege de politieke complicaties ervan beter een nationale crisis kunt noemen. De vele politieke haken en ogen en het feit dat de plaats van de ramp oorlogsgebied is, maakt het er allemaal niet eenvoudiger op voor de koning die als meelevend staatshoofd niettemin een diep rouwende natie troostend en bemoedigend bij de hand moet nemen. Tegelijk moet hij er daarbij voor waken uitspraken te doen en gebaren te maken die het werk van de naar oplossingen zoekende premier en ministers kunnen bemoeilijken. Het optreden van de koning rond de MH17-ramp is in het begin wat terughoudend en zelfs, zo oogt het in elk geval, nogal formeel. Van indruk makende ‘grote gebaren’ of van emoties is aanvankelijk geen sprake. Vanaf maandag, als Willem-Alexander het Nederlandse volk via radio en TV toespreekt, is dat anders. Op de dag van nationale rouw is de koning er opnieuw, zij het gepast niet echt op de voorgrond, nadrukkelijk bij als de eerste slachtoffers van de vliegtuigramp vanuit Oekraïne in ons land aankomen en onder grote publieke belangstelling in een stoet lijkwagens over vrijgemaakte wegen ter identificatie vanuit Eindhoven naar Hilversum gaan.

Eerste dagen

Koning Willem-Alexander is op de dag van de ramp in het Limburgse Born doende met de opening van de autofabriek VDL Nedcar, maar komt prompt met een schriftelijke verklaring waarin hij ‘diep getroffen’ verklaart ‘het vreselijke nieuws’ op de voet te volgen. “Wij leven intens mee met familie, vrienden, collega’s en bekenden van de slachtoffers en met hen die nog in onzekerheid zijn of hun geliefden aan boord van het toestel waren.”, aldus de koning. Hij laat een rouwwimpel aan de koninklijke standaard op zijn paleis aanbrengen. Meteen ook meldt de Rijksvoorlichtingsdienst dat de voor de dag na de ramp geplande fotosessie, gebruikelijk aan de vooravond van de vakantie, met het gezin van de koning niet doorgaat. In plaats daarvan tekenen de koning en koningin onder toeziend oog van de camera’s in de hal van het ministerie van Veiligheid en Justitie het condoleanceregister voor de omgekomen bij de ramp. In zijn condoleanceboodschap benadrukt de koning zeer mee te leven met alle getroffenen en schrijft hij ‘in onze gedachten’ bij hen te zijn. Intussen ontvangt Willem-Alexander blijken van medeleven van andere staatshoofden waarna hij met zijn gezin in het regeringsvliegtuig afreist naar zijn vakantievilla in Griekenland. De rol van trooster die koningin Beatrix met name in de latere jaren van haar koningschap op zich neemt, is voor Willem-Alexander als man moeilijker. Hij en zijn adviseurs zoeken daarom naar nieuwe passende vormen om een rouwend land bij de hand te nemen. Daarbij kan koningin Máxima, steeds aan zijn zijde, de koning slechts beperkt van dienst zijn, want hij is het staatshoofd, zij niet.

Grote gebaar

Met het optreden van de koning in de eerste vier dagen na de vliegtuigramp is niets mis. Het is adequaat en professioneel. Geheel in lijn ook met wat Willem-Alexander in zijn toespraak bij zijn aantreden zei: “Ik wil verbindingen leggen, verbanden signaleren en uitdragen wat, ons Nederlanders, verenigt, ook in tijden van grote vreugde en bij diep verdriet.” Intussen wordt de ramp in omvang (193 Nederlandse slachtoffers) en impact (het gesleep met lichamen rampplek) groter en groter. Een gebaar van de koning dat geladen is met emotionaliteit en spontaniteit en waarvan de beelden zich vastzetten in het nationale geheugen van een rouwend en verontwaardigd volk is er dan nog niet. Dat laat zich vanwege de onbereikbaarheid van de plaats van de ramp ook niet simpel regisseren. Zo’n dramatisch gebaar zou wél de beelden van Willem-Alexanders publicitair omstreden, maar politiek door het kabinet geheel afgedekte ontmoeting met de Russische president Poetin begin dit jaar naar de achtergrond kunnen dringen. De koning dronk toen in de marge van de Olympische Winterspelen in Sotsji , zonder daar overigens zelf op uit geweest te zijn, in het Holland Heineken House heel ontspannen en spontaan een biertje met de Russische president. Die beelden gaan de wereld rond.

Toespraak tot het volk

Afgelopen zondag dient zich voor de koning een goede kans aan om te laten zien hoezeer hij betrokken is bij het verdrietige lot van de slachtoffers van de vliegtuigramp. Het besluit valt dat hij op maandag aanwezig zal zijn bij een besloten informatiebijeenkomst voor nabestaanden in Nieuwegein. De koning en koningin komen spoorslags terug van vakantie. De korte (drie minuten) boodschap van de koning maandagmiddag – op TV en radio uitgezonden, zij het niet live, want kort daarvoor in Nieuwegein opgenomen – na afloop van die bijeenkomst wordt goed ontvangen. De koning zegt dat het verdriet, de onmacht en de wanhoop van al die mensen ‘wier leven in scherven ligt’ hem en zijn vrouw door de ziel snijden en roept op tot ‘innerlijke kracht, compassie en onderlinge verbondenheid’. Opvallend punt in de toespraak van de koning is dat hij onder de groepen mensen die steun kunnen bieden aan slachtoffers zoals families, scholen, sportverenigingen e.d. de kerken niet noemt. Premier Rutte doet dat steeds wel. Het geeft nog eens aan dat we in Willem-Alexander een strikt seculiere koning hebben. Sommigen vergelijken de speech van de koning met de toespraak in de Veiligheidsraad waarmee minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans kort daarna wereldwijd indruk maakt. Een niet helemaal terecht vergelijking. De minister moet emoties en daarmee politieke steun mobiliseren. De koning heeft emoties en (politieke) verontwaardiging te kanaliseren.

Vakantieramp

Na zijn toespraak tot het volk vanuit Nieuwegein reist de koning terug naar zijn vakantieadres, maar woensdag op de dag van nationale rouw is hij al weer in Eindhoven om aanwezig te zijn bij de verdrietige , maar tegelijk indrukwekkende thuiskomst van de eerste slachtoffers van de vliegtuigramp. Alles wijst erop dat de koning deze zomer nog wel vaker van vakantie zal moeten terugkomen. De vliegtuigramp is nog niet voorbij. Hier en daar heet die intussen al ‘vakantieramp’. Veel slachtoffers zijn bij de aanslag op vlucht MH17 op weg naar hun vakantieadres. Doordat veel mensen vanwege de zomervakantie vrij zijn, leven ze (ook via de social media) extra intensief met de ramp mee. Autoriteiten onderbreken hun vakantie of stellen die uit. De koning voorop. Vorig jaar onderbrak hij zijn vakantie vanwege persoonlijk leed (de dood van zijn broer prins Friso), dit jaar is dat vanwege het ongekend grote nationale leed van de vliegtuigramp. Willem-Alexander is in de betrekkelijk korte tijd van zijn koningschap een rouwende koning van een natie in rouw geworden.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


26 reacties op “Koning van een natie in rouw”

  1. Frank zegt: 24-07-14 om 14:11

    Weer zo’n onderkoeld kritisch stuk waarbij je moet graven naar het criterium voor de kritiek.

    Ik vind dat onze koning het uitstekend doet. Geen tranen met tuiten, maar een duidelijke emotionele betrokkenheid. De manier waarop hij troostend de hand van zijn vrouw vasthoudt op dat stoeltje op vliegveld Eindhoven spreekt boekdelen: over de betrokkenheid van zijn vrouw, over hun betrokkenheid bij deze slachtoffers.

    Niks ‘zoeken naar zijn rol’ – Nederland is heel duidelijk goed in de manier waarop we dit soort rampen weten aan te pakken, niet voor niets zoveel saamhorigheid in binnenlandse reacties en al die lof uit het buitenland. En onze koning *en* zijn vrouw passen daar buitengewoon goed in.

    Bovenstaande auteur lijkt in een veel voorkomende valkuil te vallen; emoties hoeven niet duimendik aan de oppervlakte te liggen. Ze mogen ook niet, of subtiel, zichtbaar zijn.

    Is er dan helemaal geen kritiek te geven? Van mijn kant wel… want ondanks alle mooie woorden in de toespraak van onze koning mis ik God en de troost die van Hem uit gaat. Daardoor spreekt onze koning uiteindelijk toch niet voor mij op dat moment.

    Maar verder heb ik alle lof voor onze koning, en voor het hele optreden van onze regering bij deze ramp.

  2. De andere Nederlander zegt: 24-07-14 om 14:52

    Deze dagen toont de Koning zich in alle waardigheid een Koning van en voor het volk. Na twee koninginnen die als vrouw natuurlijk een andere rol konden spelen is zijn optreden een die van iedereen respect verdient. Zijn optreden in Sotsji was gedicteerd vanuit de politiek, hier spreekt de koning als Koning, de mens die voor Nederlanders het symbool is voor ons nationaal bewustzijn. Geweldig, onder dankzegging voor zijn warme betrokkenheid in het diep droeve gebeuren.

  3. Debbie zegt: 24-07-14 om 16:11

    Ik herken me gedeeltelijk in de analyse van de heer Van Asseldonk. Ik vind het alleen teleurstellend dat de koning vlak na de ramp alsnog besluit om op vakantie te gaan, terwijl het hele land rouwt en in rep en roer is. Natuurlijk is het een goed gebaar dat hij zijn vakantie inmiddels twee keer heeft onderbroken voor de bijeenkomst voor nabestaanden en de aankomst van de eerste lichamen, maar is het überhaupt gepast dat hij op vakantie gaat als het land waar hij de koning van is zoveel verdriet heeft en behoefte heeft aan troost? En waar zijn onderdanen, zowel volksvertegenwoordigers als politie en talloze andere mensen, zo hun best doen het juiste te doen op politiek gebied, het identificeren van mensen en nabestaanden inlichten en troosten? Ik geloof dat de koning en zijn vrouw meeleven, daar twijfel ik niet aan. Maar het signaal wat hij afgeeft door wel op vakantie te gaan in deze moeilijke tijden, maakt dat ik me voor de eerste keer echt teleurgesteld voel in onze koning. Het onderbreken van de vakantie komt daarbij ook een beetje over als ‘iets dat even tussendoor moet’: daarna gaan we weer door met waar me mee bezig waren.

    Ik vond zijn speech ook niet zoveel indruk maken. Het kwam wat onnatuurlijk over en hoewel hij erin zegt dat de bijeenkomst zeer emotioneel was en indrukwekkend, was de toespraak daarvoor al opgenomen. Dat soort dingen maakt het allemaal net wat minder oprecht.

    Bovendien is onze koning helemaal niet zo seculier als hier wordt omschreven. Hij is belijdend lid van de Protestantse Kerk Nederland, ook al noemt hij zichzelf vooral ‘gelovig’ en niet zozeer kerkelijk. Toch had hij van mij wel de kerken mogen noemen als plekken waar steun wordt geboden. Gisteravond hebben we in elk geval daar al een heel klein stukje van mogen zien in de landelijke dienst vanuit Amersfoort, die ook door niet-christenen zeer positief is ontvangen.

  4. Henk Haagsma zegt: 24-07-14 om 17:51

    Een paar dagen geleden schreef van Asseldonk over hetzelfde onderwerp een zeer tendentieus en negatief artikel over de rol van de koning na de vliegramp. Bovendien een veel te vroegtijdig geschreven commentaar.
    Terecht heeft de NOS vermoedelijk ingegrepen en hem opdracht gegeven een meer correcte beschrijving te geven van het optreden van de koning bij de vliegramp.
    In zijn bovenstaande commentaar vergeet van Asseldonk het boetekleed aan te trekken en excuus te maken voor zijn eerdere foute analyse.
    Voor mij is hij de verkeerde commentator op de verkeerde plek.
    NOS, trek svp een meer objectieve en beter functionerende scribent aan als commentator Koningshuis. Dat verdienen wij als belastingbetalers!

  5. Hr. L.H.M. Peters zegt: 24-07-14 om 19:27

    Ach, de heer Van Asseldonk heeft blijkbaar iets goed te maken.
    En daarom reis je tot drie keer toe in nog geen week tijd op en neer naar Griekenland. Er is wel eens om minder felle kritiek geweest!

  6. P Hoogeveen zegt: 24-07-14 om 20:16

    Wat ik niet helemaal begrijp is dat hij überhaupt naar zijn Griekse vakantievilla afreist, uitgerekend nu. En dan heen en weer vliegen als hij zich verplicht voelt ergens bij te moeten zijn. Het spijt mij maar zo komt het op mij over en ik denk op een heleboel Nederlanders. Voor zover ik begrijp is hij gisteren na afloop ook weer terug gegaan. Waarom blijft de koning niet in Nederland om, wanneer mogelijk, iedere dag bij terugkomst van slachtoffers en nabestaanden te zijn? Ik voel mij totaal niet gesteund door de Koning. Hoe kun je als staatshoofd van een land dat zich in zo’n diepe rouw verkeerd en in zo’n enorme crisis verkeerd in je vakantievilla in Griekenland gaan zitten? Ik ben vast niet intelligent genoeg om dit te kunnen doorgronden. De enige publieke persoon in dit land die in mijn ogen oprechte emotie toont, het beste met ons voorheeft en een enorme steun voor Nederland is, is dhr. Timmermans.

  7. jaap zegt: 25-07-14 om 00:25

    mooi geschreven

  8. J.v/d Berg zegt: 25-07-14 om 07:13

    Ik vind onze koning een mens met een warmvoelend hart.
    Hij vertegenwoordig mij en het hele Nederlandse volk.
    Jan

  9. Karel M. de Bruin zegt: 25-07-14 om 08:14

    Dit is een veel betere, gebalanceerde reactie. Hier worden koning en koningin neergezet als bewogen mensen. En dat zijn ze ook.
    Bravo! Er is dus naar de reacties geluisterd.

  10. Fred zegt: 25-07-14 om 11:50

    1 woord: Hulde!

  11. John zegt: 25-07-14 om 14:19

    Na kritiek op de heer Van Asseldonk voor zijn eerdere ongenuanceerde stukje over de koning en de vliegramp, zijn nu complimenten op zijn plaats.
    En niet omdat de inhoud nu beter bevalt, nee, omdat nu wel hetgeen waarover geschreven wordt in het juiste en brede perspectief van alle relevante gebeurtenissen en omstandigheden wordt bezien.

    En juist dat is wat de bevolking van haar media en vooral de publieke omroep mag verwachten: kwalitatief hoogwaardige en vooral volledige informatie.
    Waarbij een kritische noot absoluut hoeft te worden vermeden, mits die maar solide is onderbouwd.

  12. M. Muiselaar v. Reeuwijk zegt: 25-07-14 om 17:40

    De koning en de koniging hebben het Nederlandse volk en zeer de nabestaande erg goed gesteund. Ik ben zeer onder de indruk.

  13. ben risus zegt: 25-07-14 om 18:03

    Hij doet z’n best, de koning, maar zijn speech vergelijken met die van frans Timmermans’ speech bij de V.N. gaat inderdaad te ver. Dat betreft niet zozeer de inhoud maar vooral de presentatie. Timmerman doet dat in vloeiend Engels en uit zijn hart. W.A. probeert empathie uit te beelden, maar slaagt daar niet helemaal in. Hij is zelden of nooit zichzelf, heb je ‘t idee als je hem ziet.

  14. jakob zegt: 25-07-14 om 20:31

    een dingetje nog toe te voegen.
    Dit was de man die 6 maanden gelden per se naar de os moes en zou, zijn brierdrinkende foto staat nog op het internet met P…

    Wij het volk (zijn ??/) wilden niet dat hij ging…
    Wij hebben binnen 6 maanden gelijk gekregen zou de man ooit iets van een fout toe (kunnen ) geven ??

    Geld voor Mark R. ook namelijk.., Schippers .., enz..

    Als pure kritiek toen en nu op ons (waardeloze) regeringsbeleid.

  15. Arda Dolman zegt: 26-07-14 om 09:23

    Prima stuk; ik ben trots op onze koning.

    Pijnlijk vind ik echter, dat de NOS in de balk onder het doorlopende journaal spreekt van: “Nu 193 kisten voor identificatie”. Wel, met een kist ben je snel klaar: hout, kunstzijde en schroeven. Maar het zijn verdorie wel mensen die daar in liggen! Lichamen, stoffelijke resten, slachtoffers, noem het wat je wilt maar géén kisten!

  16. Loes zegt: 26-07-14 om 19:04

    Ik zou als ik koning was al helemaal niet aan vakantie denken en alleen m’n vrouw en kinderen hebben laten gaan. En ik zou alles gedaan hebben om er schot in te krijgen dat de onderzoekers in alle veiligheid naar het gebied kunnen. Dan Rutte, die is daar wel fulltime mee bezig en zie je niet 3 keer per week heen en weer vliegen om op vakantie te gaan en dan weer in NL acte de présence te geven. Dat is pas een profesional. Zo zie je maar weer dat de Koning echt niets betekent in Nederland en weinig invloed (nut) heeft.

  17. Marianne ter Huerne zegt: 27-07-14 om 12:31

    Zo horen een koning en koningin te zijn als er zo’n verschrikkelijke ramp plaatsvind.

  18. Huub zegt: 28-07-14 om 09:25

    wat een zeikverhaal, in diepe rouw en toch op vakantie.
    en dan een beetje op onze kosten heen en weer vliegen
    ik wordt doodziek van het koningshuis en alles wat ermee samenhangt

  19. manouk zegt: 28-07-14 om 11:29

    Ik ben geschrokken en verontwaardigd, zoals zo vaak in verband met (wereld)rampen. Ik prijs me gelukkig dat we een regering hebben die doet wat het moet doen; de belangen van de nabestaanden behartigen. Rutte toont zichtbaar leiderschap door binnenlands de emoties te sturen; wel empathie en gerechtigheid, geen wraak. Timmermans mobiliseert internationaal op sublieme wijze steun. En ze boeken resultaat. De slachtoffers komen thuis.

    We hebben (dus) gekozen vertegenwoordigers die prima opgewassen zijn tegen hun taak, sterker nog: die boven zichzelf uit stijgen. Ik zag naast hun optreden geen enkele meerwaarde in een koning die na een leven lang voorbereiding, uitermate klungelig (spiekbriefje, autocue) en tamelijk decadent (6 vluchten met het regeringsvliegtuig heen en terug naar zijn vakantiehuis) ‘onze emoties kanaliseert’. Als hij is gegroeid in zijn rol, dan waren de verwachtingen wel erg laag. Voor mij is de overbodigheid van de monarchie pijnlijk duidelijk geworden.

  20. Terug naar vakantie adres. Spiekbriefje bij het tekenen van een register. Erg vlakke speech, erg algemeen.
    Het kan mij niet bekoren helaas.
    (De speech van dhr. Timmermans kan dan wel politiek zijn, maar het oogst alle lof. Dit kwam wel recht uit het hart en ook emotioneel.
    Wanneer kan Dhr. Timmermans op vakantie? Wanneer slaapt hij? Ziet hij z’n vrouw en kinderen?)
    Ik zie in WA nog geen echte koning, kan hem niet serieus nemen.

  21. Marcel zegt: 29-07-14 om 18:50

    @Frank

    wellicht is hij ‘jouw’ koning maar de mijne is hij niet.

    Ik erken het in Nederland illegaal ingevoerde en vooral ook discriminatoire stelsel van ‘monarchie’ namelijk niet.

    En Manouk heeft gelijk, de toegevoegde waarde van dhr. Amsberg is nul komma nul.

    Nederland kan ook best zonder staatshoofd.

  22. Bart 2 zegt: 30-07-14 om 18:17

    Jawel……..zo drinkt de Koning WA nog een biertje met meneer Poetin tijdens Sochi 2014 winterspelen, en vandaag mogen wij vernemen dat diezelfde meneer Poetin landmijnen rond het rampgebied heeft laten leggen.

    Het kan verkeren…………………..

    Zou mij niets verbazen met al dat geschreeuw over sancties , de gaskraan vanuit Rusland voor Europa de komende winter dichtgedraaid zal worden.

  23. Gerda Rozendal zegt: 04-08-14 om 19:20

    De rouwende koning van een natie in rouw kocht vandaag een speedboot voor de somma van 800.000 euro……

  24. johan zegt: 08-08-14 om 05:41

    Ach Gerda. Misschien is de koning van sommige Nederlanders erg verdrietig en ontdaan en verwerkt hij dit op zijn eigen manier. Hij koopt schaamteloos een speedboot. Want tsja, zijn vliegreisjes hoeft hij toch niet zelf te dokken. Zo houdt hij een leuk zakcentje over. Ik ben alleen wel van mening dat hij op die manier zijn eigen ramen ingooit. Ik zal er dan geen traan om laten.

  25. martha zegt: 09-08-14 om 23:03

    Ik heb geen respect voor deze koning.

    “Sorry mensen ik moet even naar Nederland, ik ben zo terug”

  26. Freek zegt: 11-08-14 om 20:44

    Nee sorry Marcel (en anderen),
    Nederland en Oranje hoort bij elkaar als klompen en kaas.
    Dit neemt niet weg dat ik vind dat de koning en de koningin zich soms beschamend gedragen.
    Hij heeft wel een voorbeeldfunctie.
    Nederland is in diepe rouw + een economische crisis, waardoor sommige huishoudens alle eindjes aan elkaar moeten knopen om alle gezinsleden van eten te voorzien; dus hij heeft zich daar ook naar te gedragen. Eenvoud! Dat hebben ze in zekere zin nodig; Laat WA zich eens toetsen aan zijn overgrootmoeder. Zij stond naast de mensen, en WA probeert het ook. Alleen moet hij zijn levenswijze ietsie veranderen.

    Maar ik blijf er bij (ik ben een groot royaltyfan), Ik hou van ons koningshuis en ik hoop en bid dat ons koningshuis nog eens ons land zal regeren naar Gods heilige wet. Want ook dat heeft de koning te beseffen, hij is een onderdaan van de Koning der Koningen!

Geef een reactie