De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Een historisch pikant oranjenieuwtje

Het is geen groot nieuws, meer een nieuwtje. Maar het is een pikant nieuwtje. Tenminste als je het beziet in het licht van de geschiedenis. En het is bekend: van de geschiedenis kunnen we leren. Relativeren vooral. Alleen al daarom verdient dit historisch pikante Oranjenieuwtje meer aandacht dan het kreeg. Het draait allemaal om een lid van de Oranjefamilie.

Niet om de koning die eergisteren op zijn vakantieadres in Griekenland zijn koperen huwelijksjubileum vierde. Ook niet om prinses Irene, de tante van de koning, die morgen haar 75ste verjaardag viert. We komen nu wel in de buurt. Het gaat namelijk om de jongste zoon van prinses Irene, Jaime, de tweelingbroer van prinses Margarita wier even kortstondige als stormachtige huwelijk met Edwin de Roy van Zuydewijn aanleiding gaf tot wat de ‘Margarita-affaire’ is gaan heten.

Rond Jaime Bernardo echter niets van een affaire. Integendeel. Deze keurige diplomaat treedt begin oktober aan als Nederlands ambassadeur bij de Heilige Stoel in Vaticaanstad.

Historisch pikant

Dat is historisch pikant als je bedenkt dat er in 1925 (bijna negentig jaar geleden) een kabinet viel over een in het parlement aangenomen voorstel van Gereformeerden om het Nederlandse gezantschap bij Het Vaticaan te schrappen. In 1964 (vijftig jaar geleden) ontstond er grote beroering in ons land – compleet met vormen van antipapisme – vanwege de overgang van prinses Irene van het protestantse naar het katholieke geloof.

De benoeming anno 2014 door de katholieke minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans van de katholieke zoon van de katholieke prinses Irene bij de Heilige Stoel brengt echter nauwelijks een rimpeling in het nieuws teweeg. Het illustreert hoe religiein ons land in de coulissen van de politiek en het publieke domein is verdwenen. Het laat ook zien dat we met Willem-Alexander , ‘van huis uit’ Nederlands Hervormd en getrouwd met een ‘van huis uit’ katholieke vrouw, een ronduit seculiere koning hebben.

In zijn toespraken bijvoorbeeld verwijst de koning – in tegenstelling tot zijn moeder Beatrix – nooit expliciet naar God of geloof. Dat is wennen en soms zelfs even slikken voor sommige protestanten in ons land, opgegroeid als ze zijn in het besef dat de protestantse Oranjes in de Tachtigjarige Oorlog voorop gingen in de onafhankelijkheidsstrijd van Nederland tegen het katholieke Spanje.

De in protestantse kring lang geliefd gebleven leuze ‘God, Nederland en Oranje’, waarbij met ‘God’ uiteraard de God van de Reformatie werd bedoeld, klinkt dezer dagen toch wat hol en leeg. Het is de uitkomst van de snelle secularisering die ons land en koningshuis in met name de laatste decennia hebben doorgemaakt.

Kundige diplomaat

Op de vorige maand door zijn neef Willem-Alexander beëdigde nieuwe Nederlandse ambassadeur bij het Vaticaan valt niets aan te merken. Hij geldt als een keurige en kundige diplomaat. De 41-jarige Jaime Bernardo,een minuut later geboren dan zijn tweelingzus Margaritha, is de tweede zoon en het derde kind van de vier kinderen die prinses Irene en haar in 2010 overleden man Carel Hugo van Bourbon-Parma samen kregen.

De nieuwe Nederlandse ambassadeur bij de paus werd indertijd door kardinaal Alfrink gedoopt. Na de scheiding van zijn ouders in 1981 bleef hij, net als zijn oudere broer en twee zussen, bij zijn moeder prinses Irene wonen. Hij studeerde Internationale Betrekkingen in de Verenigde Staten en maakte carrière als diplomaat bij het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, even onderbroken door een staffunctie in Brussel bij Eurocommissaris Neelie Kroes.

De afgelopen jaren werkte Jaime de Bourbon de Parme op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag als ‘speciaal vertegenwoordiger voor natuurlijke hulpbronnen’. De diplomaat trouwde in 2013 – volgens de regels van de katholieke kerk – met de tien jaar jongere van oorsprong Hongaarse Viktória Cservenyák. Zij studeerde rechten aan de universiteit van Utrecht en op Nijenrode, genoot in jetsetkringen enige bekendheid en was onder andere actief als romanschrijfster, fotomodel en advocaat/bedrijfsjurist. Hun begin dit jaar geboren dochtertje heet Zita Clara.

Prins Jaime

Prins Jaime de Bourbon de Parme wordt in het dagelijks leven doorgaans kortweg ‘prins Jaime’ genoemd. Hij ís ook prins, maar ondanks zijn verwantschap met de Oranjes en de koning, geen prins van Oranje-Nassau. Omdat zijn moeder Irene in 1964 vanwege haar huwelijk – omstreden omdat Carel Hugo katholiek was en pretenties op de Spaanse troon koesterde – afzag van aanspraken op de Nederlandse troon kon zij haar adellijke ‘Oranjetitels’ niet aan haar kinderen doorgeven.

In 1996 echter zijn bij wet de kinderen van prinses Irene en haar man ‘met het predicaat Koninklijke Hoogheid als prinsen en prinsessen ingelijfd bij de Nederlandse adel’. Bij die gelegenheid is de aanduiding ‘ van Bourbon-Parma’ veranderd in ‘de Bourbon de Parme’. Daarom is Jaime de Bourbon de Parme, zoon van Carel Hugo van Bourbon-Parma een echte Nederlands prins, maar geen ‘Oranjeprins’.

Geen rol

Voor de overheid inclusief het staatshoofd speelt het geloof van een ambassadeur, ook van die bij het Vaticaan, geen rol: scheiding van kerk en staat. Met de benoeming van prins Jaime is dan ook niets mis. Maar plaats je die in historisch perspectief, dan bevestigt hij, zoals gezegd, dat het Oranjehuis nauwelijks nog als een protestants (lees: ‘Nederlands Hervormd’) koningshuis te karakteriseren valt. Dat is wel eens anders geweest.

De koning lijkt overigens niet doof te zijn voor het lichte gemopper in protestantse kring dat hij ‘zijn’ kerk met zijn belangstelling wat stiefmoederlijk bedeelt. Het koningspaar zal half september in Nijkerk prominent aanwezig zijn bij de viering van het tienjarig bestaan van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

De PKN is, zij het niet zonder een afsplitsing, op 1 mei 2004 ontstaan uit een fusie van de Nederlands Hervormde Kerk, de gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch Lutherse kerk . Ook de geschiedenis van de kerk stopt niet.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


25 reacties op “Een historisch pikant oranjenieuwtje”

  1. bas zegt: 04-08-14 om 11:44

    Zoals hierboven duidelijk is aangegeven, wie de functie van ambassadeur in het Vaticaan vervult is niet van belang – behalve wellicht voor de betrokkenen zelf

    Ik denk echter dat het een heel erg lege functie zal zijn, en benijd de man dus niet

    Alleen, het is natuurlijk wel heel raar dat een stukje Rome van een of twee vierkante kilometer een staat is. Met ambassades

    Zou Nederland een ambassade in Monaco, Liechtenstein of Andorra hebben? Ik denk het niet.

    En daarmee wordt het de vraag of de hierboven beleden scheiding tussen kerk en staat wel echt bestaat.

    Terzijde, het was historisch gezien natuurlijk veel ironischer geweest als uitgerekend een afstammelinge van Willem van Oranje koningin van Spanje was geworden. Wellicht was dat ook waarom Franco voor Juan Carlos koos

  2. Teunis zegt: 04-08-14 om 13:30

    In een tijd van forse bezuinigen zou je toch verwachten dat de ambassadeurspost bij het Vaticaan wel geschrapt kan worden. Dat kan de ambassadeur in Rome er toch wel bij doen?

  3. Boudewijn Chorus zegt: 04-08-14 om 13:54

    Interessant bericht van NOS-redacteur Piet van Asseldonk, goed geschreven ook. Dat een prins de Bourbon de Parme ambassadeur wordt, lijkt me niet meteen een punt van discussie, vooral niet als hij zich – zoals Piet stelt – eerder als een keurige diplomaat ontpopt heeft. Dat de Nederlandse staat een ambassadeur bij het kerkstaatje Vaticaanstad heeft, kan ik ook nog wel begrijpen. Stel dat een Nederlands onderdaan in de Sint Pieter, of in de pauselijke vertrekken of in het gigantische Vaticaanmuseum vol kerkelijk geroofde/gevorderde/afgetroggelde of door gelovigen ‘geschonken’ kunstschatten in problemen komt, dan mag je hopen dat de ambassade voor hem/haar opkomt. Met scheiding van kerk en staat heeft dat niets te maken. Maar dat Nederland als seculiere staat de vacature niet heeft ingevuld met een verklaarde atheïst, of ook maar een rabbijn, een dominee, een diacones – in ieder geval iemand waarmee een mooie lange neus naar dat malle kerkstaatje gemaakt had kunnen worden, is een gemiste kans. En natuurlijk ook wel zielig voor prins Jaime dat hij zich de komende jaren omringd ziet met een eindeloze reeks overwegend muffe prelaten. Ik zou niet willen ruilen.

  4. Mensen die denken dat de ambassadeursrol bij het Vaticaan een lege functie is hebben duidelijk weinig kaas gegeten van de diplomatieke wereld.

    Het Vaticaan speelt door haar grote netwerk van diplomatieke contacten en aanwezigheid van religieuzen in vrijwel alle landen van de wereld een grote rol in de internationale diplomatieke wereld. Juist het feit dat het zo’n kleine staat is geeft ambassadeurs onderling ook de ruimte voor veel onderling contact.

    Daarom ook dat landen blijven inzetten op de diplomatieke relaties met het Vaticaan. Een land dat ervoor zou kiezen deze diplomatieke verhoudingen op te zeggen zou zichzelf behoorlijk in de vingers snijden.

  5. Rene zegt: 04-08-14 om 18:51

    Wilhelmina zal zich omgedraaid hebben in haar graf. Zij was een echte anti-paap. Mooi dat het er nu niet meer toe doet. Vroeger vochten wij nog met de kinderen van de protestantse school in her dorp. Dat is helemaal weg. Er is geen strijd meer en de kerken lopen leeg. De NCRV gaat samen met de KRO. We hebben nog wel de SGP die is jarenlang gedoogd met haar discriminatie van vrouwen en katholieke in de statuten. Trouw zweren aan een koning. De koning had ze moeten weigeren.

  6. Louisa zegt: 04-08-14 om 20:04

    “Een historisch pikant oranjenieuwtje”, los van het feit dat het volgens mij “Oranjenieuwje” is, met een hoofdletter…dacht ik dat nu eindelijk eens zou worden bekend gemaakt wie de echte verwekker van Willemien was.Of de zoveelste onwettige nazaat van Bernhard op de proppen was gekomen… Of dat onze soeverein tijdens het dansen van de sirtaki in Griekenland was uitgegleden en zijn enkel had verzwikt. Of dat…of dat….
    Maar nee, een totaal oninteressant kletsje over iets wat de gemiddelde inwoner van ons land steenkoud laat.
    Ik zal er vannacht maar niet wakker van gaan liggen.WAnt mijn reacties worden toch niet geplaatst..

  7. Bas van Stapelberg zegt: 04-08-14 om 21:40

    Ambassadeur in Vaticaanstad? Welke informatie moet daar in godsnaam verzameld worden? Onze familie is trouwens onder protestant Nederland totaal niet geliefd, paar oude mensen die nog met een oranje vlag staan te zwaaien omdat de dominee het opdraagt. Knap gedaan trouwens van de familie om wel geliefd te worden onder katholieken.Dat protestant en katholiek elkaar vonden in het CDA was van politieke betekenis omdat anders de PvdA bij iedere verkiezing de grootste zou zijn geworden. Ja verzuiling heeft honderdduizenden levens kapot gemaakt maar het rode gevaar keren was toch belangrijker. Maar Jaime alle succes in je zware functie.

  8. Sander zegt: 05-08-14 om 08:46

    Zowel Monaco, Liechtenstein en Andorra hebben een Nederlands consulaat.

  9. Niels zegt: 05-08-14 om 10:33

    Bas, het lijkt mij redelijk duidelijk waarom Nederland een ambassadeur heeft bij de Heilige Stoel. De Paus heeft enorm veel invloed op het wereldtoneel. Stalin onderkende dit ook toen hij in 1935 zei: “De Paus? Hoeveel divisies heeft de Paus?

    Vaticaanstad is maar klein, maar de Paus staat aan het hoofd van een wereldwijde, goedgeorganiseerde organisatie en hij is officieel het hoofd van zo’n 1 miljard katholieken. Lijkt mij een ambassadeurspostje wel waard.

    De scheiding tussen kerk en staat is hier dus niet aan de orde. Het is pragmatisch. Ik ben het wel met Van Asseldonk eens dat er een secularisering van de maatschappij heeft opgetreden. Dat is tenminste naar buiten toe. Misschien ziet het koningshuis dit ook en worden woorden als God en kerk daarom niet meer gebruikt in speeches, omdat het nu eenmaal minder aanspreekt. Dat wil niet zeggen dat de koning niet gelooft. Hij houdt zijn geloof en functie uit elkaar, als dat geen scheiding van kerk en staat is ;)

  10. nou dan heeft hij ook weer een baan.Hij verdiend zijn eugen brood.Er zijn prinsen en prinsessen die een toelage krijgen zoals in Belge

  11. hij verdient zijn brood,en teert niet op toelage zoals in Belgie.Hij heeft gestudeert en is katholiek.

  12. jakob zegt: 05-08-14 om 21:30

    Hij die leest zal kennis op doen .
    Mag even aandacht voor de officele bio van W1 , daar in staat dat de Oranjes het Ned -Hervormd moesten zijn !!
    Wat dus inhield dat W1 staats en kerkvorst was ., de rk werd toen een beetje dom door de oranje behandeld maar ja rente komt altijd later…

    Nog een pikant detail W2 zat in de staf van Wellington in Spanje en heeft letterlijk over het graf van flips gelopen ..
    Zie wat gescheidenis leukt maakt..

    Jammer is ook dat wa op w1 lijkt , joeg ook op geld en gaf niets om geloof en dat vind ik dan toch wel jammer, rk er had ook gemogen wat mij betreft..
    (vandaar die rot-boot denk ik ,geld over de balk , hoop geen staatsgeld)

    Als laastste ik ben een afstammeling van de mannen die Brielle in namen onder Lumey, en dat dat het altijd goed op feestjes..

  13. Tiemen van Eerde zegt: 06-08-14 om 08:00

    In dit stuk wordt gesproken over de God van de reformatie maar het is de God van de bijbel. De bijbel die door de reformatie weer de centrale plaats kreeg in de kerk.

  14. peter zegt: 06-08-14 om 22:20

    Ach, de Islam is het nieuwe katholicisme. Als de man nou de nieuwe ambassadeur van Iran was geworden, uit overtuiging Sjiiet, dan had je heel wat meer poppen laten dansen…

    Oftewel: dit is vooruitgang!

  15. johan zegt: 07-08-14 om 07:15

    Ik dacht even dat de koning weer een uitglijdertje had gemaakt. Nu weer in Griekenland en dat dan weer even gladgestreken wordt de onderdanige lakeien. Maar gelukkig heeft een prins een nieuwe job. Klinkt gewichtig maar begrijp eerlijk gezegd dat diplomaten geneuzel niet. En dat we dat dan ook nog gaan uitpluizen en onderbouwen met al of geen feitelijkheden. Dit soort mensen krijgen nou eenmaal dit soort banen of wat het zijn mag. Je kan deze prins moeilijk achter de kassa van een supermarkt zetten.

  16. het klopt wel.. de protestanten hebben iets met het koning, (vanwege zn voorouders) de koning heeft niets met protestanten.

  17. jakob zegt: 08-08-14 om 19:14

    goedenavond allen ,

    Wk geeft nu het goede antwoord , hij heeft niet met de Nh kerk alhoewel zijn voorganger het wel was…

    En ook prinsen van gevallen landen komen achter kassa,s en dergelijke ..
    Ook daar zijn voorbeelden van te vinden maar die mogen jullie googlen , anders maai ik alles weg.

    De belgische koning was een prins in london zonder land en gevlucht.
    De engelsen wilden hem kwijt en zo werd die koning..

    Vandaar de haat/liefde verhouding in het zuiden..

    Als voorbeeld

  18. ben risus zegt: 09-08-14 om 10:16

    Gelukkig was ik ermee dat het enge, stroeve, calvinistische, protestantse karakter van de Oranjes door de komst van Máxima een beetje werd doorbroken. De Oranjefamilie kreeg hierdoor zowaar enig werelds elan. Maar kijk, het bloed kruipt waar het niet gaan kan: in september is het koningspaar (ik neem aan dat Máxima wel meegaat) aanwezig bij de ‘viering’ van het 10-jarig bestaan van de PKN. Overigens was de animositeit tussen het ‘ware’ geloof en het protestantisme bij de Oranjes bijna tien jaar geleden nog tastbaar aanwezig. Koningin Beatrix liet destijds als één van de weinige staatshoofden verstek gaan bij de begrafenisplechtigheid van Johannes Paulus II. De hele wereld gaf acte de présence. Zelfs de Russen waren aanwezig in Rome en Fidel castro kondigde drie dagen van rouw af. De verontwaardiging over dit affront van de Majesteit naar het katholieke volksdeel was groot.

  19. PeterZ zegt: 09-08-14 om 18:31

    Dit zal allemaal best wel, maar ik heb me op 4 augustus 2014 meer druk gemaakt over het gegeven dat vriend Willem-Alexander als staatshoofd het liet afweten bij de 100-jarige herdenking van de Eerste Wereldoorlog in Luik. Hij was verhinderd maar zat gewoon op zijn vakantieadres. Dan wordt er gezegd dat Nederland neutraal was tijdens WO-I. Spanje was ook neutraal maar was wel door hun staatshoofd vertegenwoordigd. Het is ook een kwestie van gevoel voor historisch besef vooral voor de actieve rol die Nederland niet mocht spelen van Engeland (te gevaarlijk vanwege de kustlijn gericht op Engeland) en Duitsland (NL’s economie moest doordraaien). Maar het was wel een Wereldoorlog waar Nederland ook deel van uitmaakte. België was aanvankelijk ook neutraal maar toen de Duitsers via België naar Frankrijk wilden, heeft het land zich verzet. In Nederland waren in de begin van WO-I veel Belgische oorlogsvluchtelingen. En ons staatshoofd schijnt geschiedenis te hebben gestudeerd, dus zou beter hebben moeten weten.

  20. Het lijkt me heel verstandig om het gebeuren in het Vaticaan nauwlettend in de gaten te laten houden door een slimme diplomaat die goed is ingevoerd in die kringen…

  21. Freek zegt: 10-08-14 om 23:25

    Een kleine historische opmerking naar aanleiding van het commentaar van Bas dat het ironisch zou zijn geweest als een afstammelinge van Willem van Oranje koningin van Spanje zou zijn geworden.

    De ironie is dat degene die Franco in 1975 tot koningin van Spanje bombardeerde net zo goed een afstammelinge van Willem van Oranje is als Prinses Irene. Koningin Sofia is een prinses van het voormalige Griekse koningshuis, waarvan de grondlegger, George I, een obscure Deense prins was. En het Deense koningsgeslacht stamt van Johan Willem Friso van Oranje af. Johan Willem Friso was (zowel van vader’s als van moeder’s kant) een achter-achterkleinzoon van Willem van Oranje.

    Johan Willem Friso was van de Friese tak van het huis van Nassau, de lijn waar de huidige Oranjes van afstammen. En bovendien is hij de meest recente voorouder van ieder ander koningshuis in Europa. Dus door Franco’s keuze kreeg Spanje niet alleen een ‘Oranje’ als koningin, maar ook één als koning. De Oranjes zijn gewoonweg niet te vermijden. Ze zitten overal!

  22. Gerard zegt: 13-08-14 om 22:53

    Ook Juan-Carlos stamt af van Willem van Oranje. Daar kan de keuze van Franco niet op zijn gebaseerd.

  23. Berthold zegt: 15-08-14 om 15:45

    Historisch beschouwd dient het Huis van Oranje protestants te zijn.
    Jammer dat de Koningin niet aansluit bij deze traditie.

  24. Louisa zegt: 17-08-14 om 19:16

    Nog een ander historisch pikant Oranjefeitje , Piet. (Geen nieuwtje, een beetje lezen in de boeken die er over haar verschenen zijn met vele historische feiten)
    Willemien, die in 1940 naar Het UK vluchtte, was er met grote moeite van te overtuigen in de zomer van 1945, de toenmalige B&W van Den Haag te ontmoeten. De heren B&W waren tijdens de oorlog niet fout geweest.Zij waren gewoon blijven zitten. Enfin, er was een ontmoeting van Willemien met B&W en W. schudde de hand van een ieder en schoffeerde hen door te vragen in welke gevangenis of concentratiekamp de heren hadden gezeten. Doodse stilte. Niemand had de moed te zeggen: “Nou Majesteit, ik ben in ieder geval in Den Haag gebleven en niet gevlucht naar Engeland.”
    Kijk Piet, dat zijn zaken waar we iets aan hebben. Niet jouw prietpraat. Uiteraard wordt deze reactie niet gepubliceerd.,Maar dat schenkt mij wel de overtuiging dat je maar een beetje neuzelt in opdracht van je baas en waar het werkelijk om gaat buiten beschouwing laat.

  25. Het is meer een verhaal uit een boek als dat het een nieuwtje is

Geef een reactie