De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Van koningssloep naar koninklijke speedboot

Een beetje koning diende tot voor kort, al was het maar om mee te tellen, behalve over paleizen, koetsen, lakeien en een eigen vliegtuig ook te beschikken over een boot: een koninklijk jacht. Dat gold zeker voor een koning van een zeevarend land als het onze. Maar de voorbije jaren is op deze post bij verschillende Europese koningshuizen fors bezuinigd.

Koning Willem-Alexander lijkt op dit punt niet het onderste uit de kan te willen. In tegenstelling tot nagenoeg al zijn voorgangers heeft hij geen echt koninklijk jacht. Met wat goede wil overigens kun je het privézeiljacht De Groene Draeck van zijn moeder Beatrix wel een beetje als zodanig beschouwen. Verder kan de koning ook gebruikmaken van de net gerestaureerde koningssloep, maar een koninklijk jacht is het niet.

Willem-Alexander kwam recentelijk in het nieuws met de aanschaf van een speedboot. Deze boot voor privégebruik betaalde hij uit eigen zak. De staat heeft om veiligheidsredenen wél meebetaald aan een aanlegsteiger voor de koninklijke speedboot die de koning gebruikt in de wateren rond zijn Griekse privévakantievilla. Vandaar de grote publieke en politieke aandacht voor deze maritieme aanschaf van de koning, maar een koninklijk jacht kun je ook dit vaartuig niet noemen.

De Koningssloep

Het eerste officiële vaartuig van de Nederlandse koningen (m/v) is de zogeheten koningssloep. Deze ‘Gouden Koets te water’ is de afgelopen maanden – met steun van de Bank Giro Loterij – grondig opgeknapt en wordt, net als vóór de restauratie, weer bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam tentoongesteld.

De koningssloep, eigendom van de Nederlandse staat, blijft ‘beschikbaar voor het koningshuis als hier vraag naar is’ en geldt als ‘een icoon voor 200 jaar monarchie’ en als ‘levend, varend erfgoed’. Het vaartuig, voortbewogen door een twintigtal roeiers, werd voor het laatst gebruikt bij het zilveren huwelijksfeest van koningin Juliana en prins Bernhard in 1962. De inzet ervan bij de inhuldiging van koning Willem-Alexander lukte niet, omdat de restauratie toen nog niet was afgerond.

Koning Willem I kreeg de tussen 1816 en 1818 in Rotterdam gebouwde sloep als een soort welkomstgeschenk van het Nederlandse volk. Alle koningshuizen die ertoe deden hadden in die tijd rijkversierde sloepen voor ceremoniële gelegenheden, maar Willem I heeft er zelf nooit gebruik van gemaakt.

Voor ceremonieel maritiem gebruik schafte de koningkoopman in 1827 een heus koninklijk jacht aan: de ‘Koninklijke Raderstoomboot Leeuw’. Na 55 jaar trouwe dienst kwam daar ‘de Koninklijke Schroefstoomboot Valk’ voor in de plaats. Met name koning Willem III gebruikte dit koninklijk jacht veelvuldig. Het werd gesloopt in 1898: het jaar van de inhuldiging van koningin Wilhelmina.

De Piet Hein

Dan duurt het tot 1937 voor er weer van een echt koninklijk jacht sprake is: de Piet Hein. Dit motorjacht voor de Nederlandse binnenwateren was, naast een verbouwing van Paleis Soestdijk, het nationale huwelijksgeschenk voor koningin Juliana en prins Bernhard. Tot de oorlog werd het vaak gebruikt. De Duitse bezetter confisqueerde het schip en na de oorlog vond men het – in verwaarloosde staat – terug in Hamburg.

De Piet Hein werd prompt in oude luister hersteld en weer in de vaart genomen voor privétochten en voor de ontvangst van buitenlandse gasten. In het jaar dat Beatrix de troon besteeg (1980) deden Juliana en Bernhard hun koninklijk jacht van de hand. Het kwam – met als ligplaats Rotterdam – ‘als maritiem erfgoed’ terecht bij de speciaal daarvoor opgerichte Stichting Piet Hein.

Het motorjacht kreeg de afgelopen maanden, dankzij de steun van sponsors en vrijwilligers, een opknapbeurt en is weer te bezichtigen en te huur voor speciale vaartochten.

De Groene Draeck

Je kan erover twisten of het in de strikte zin van het woord een koninklijk jacht is, maar het privézeiljacht van Beatrix heeft gaandeweg wel die status en benaming gekregen. De voormalige vorstin kreeg deze Friese Lemsteraak van het Nederlandse volk cadeau toen ze 18 jaar werd. Hij kwam in 1957 in de vaart.

Leden van de koninklijke familie – Beatrix voorop – zeilden veelvuldig voor hun plezier met het schip in met name Friesland, maar het had op gezette tijden ook een representatieve taak. In 2010 bijvoorbeeld nam Willem-Alexander tijdens Sail Amsterdam vanaf De Groene Draeck de vlootschouw af.

Het zeiljacht met als thuishaven Muiden is echter vooral bekend vanwege de steeds weer terugkerende discussies over de onderhoudskosten die, zoals indertijd afgesproken, door de staat gedragen worden. Wanneer en hoe deze verplichting eindigt, kan niemand zeggen. Elk jaar, ook dit jaar weer, meldt de begroting een bedrag van een halve ton voor het onderhoud van de Groene Draeck. Het totaalbedrag is intussen een veelvoud van wat het schip kostte of wat een nieuw zeiljacht zou kosten.

In 2007 maakte koningin Beatrix voor even een einde aan de discussies door de eenmalige kosten van extra onderhoud (zo’n 3,5 ton) voor eigen rekening te nemen. De Groene Draeck wordt hoogstzelden officieel gebruikt. Het schip is, net als de Gouden Koets, ondergebracht in de Stichting Kroongoederen en staat daardoor formeel ter beschikking van de koning.

De Aldebaran

De kritische publieke aandacht heeft zich sinds kort verplaatst van De Groene Draeck naar de Aldebaran: de speedboot waaraan de naam van koning Willem-Alexander voorlopig nog wel verbonden zal blijven. Aldebaran is een ster in het sterrenbeeld Stier: het sterrenbeeld van zowel koning als koningin.

Of we de in Griekenland gestationeerde koninklijke (privé)speedboot, die plaats biedt aan 14 personen en een snelheid haalt van ruim 80 km per uur, ooit te zien krijgen, is de vraag. Misschien als er door de Rijksvoorlichtingsdienst een fotomoment voor georganiseerd wordt. Of als een fotograferende drone de verdedigingswal van hekken, infraroodcamera’s en radar weet te omzeilen. Anders moeten we wachten tot ook dit koninklijk vaartuig – over een halve eeuw of zo – als ‘nationaal varend erfgoed’ een museale bestemming krijgt.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


20 reacties op “Van koningssloep naar koninklijke speedboot”

  1. Bas van Stapelberg zegt: 29-09-14 om 12:43

    Het kan verkeren. Mijn ouders ook nooit begrepen dat zij veel bijgedragen hebben , financieel, aan de Piet Hein. Waarom moet het volk altijd alles betalen voor deze familie die hoort tot de rijkste op aarde.
    Koop een boot en werk je dood wordt weleens beweerd.

  2. Johanfrederik zegt: 29-09-14 om 15:21

    En nogmaals een enigszins bitter smakend artikel van Hr. van Asseldonk. Alwéér rakelings langs de feiten.
    Inderdaad was ‘De groene Draeck’ een geschenk aan Prinses Beatrix met duidelijke afspraken over de onderhoudskosten, evenals de Piet Hein, overigens. De koninklijke sloep is een museumstuk en kan door iedereen bewondert worden. De nieuwe boot van Z.M. de Koning is een privé-aanwinst en dient niet te worden gekommenteerd. Het is een belangrijk uithangbord voor de beroemde nederlandse bootbouwers en die zijn er heel erg blij mee, dat de Koning er één heeft gekocht en dus ruimschoots promotie maakt voor deze oer-nederlandse branche. Er zijn overigens een aantal Nederlanders,
    die er duidelijk duurdere yachten op na houden. Kommentaar overbodig – punt uit.

  3. Herb zegt: 29-09-14 om 16:47

    Wat een zure reactie van Bas Stapelberg. Vertel mij eens Bas, wat krijg jij zoal van de staat waarvoor ik ook betaal? Doorwrocht van onbegrip, kleinzieligheid, onwetendheid. Deze familie brengt het veelvuldige van wat het kost terug in de BV Nederland. Hun status in het buitenland wordt schromelijk onderschat.

  4. Wouter van Damm zegt: 29-09-14 om 17:28

    Beste Piet,
    Als er geen onderwerp is om over te schrijven, doe dat dan ook niet. Je repost kan ik al raden; als je dit niet wilt kezen doe dat dan ook niet. Dat doe ik voortaan dan ook..

  5. De andere Nederlander zegt: 30-09-14 om 15:57

    De laatste twee reacties slaan de spijker op de kop. Wat een geneuzel. Get a life, get a proper job.

  6. Bas van Stapelberg zegt: 30-09-14 om 17:50

    Poeh zeg wat een zware woorden zeg Herb. Voorlopig krijg ik niks van de staat. Kleinzieligheid?? De realiteit omtrent dit onderwerp is toch een gegeven. Onwetendheid?? Neem toch aan de gegevens verstrekt door overheidsdiensten kloppen. Of weet jij meer te vertellen Herb. Waarheid is soms niet leuk.

  7. Het is een jetset familie niet meer en niet minder ,Filmsterren zijn er niets bij.

  8. Ria zegt: 30-09-14 om 23:24

    Ik ga er ook mee stoppen deze bittere, schampere, neerbuigende stukken steeds te lezen..Het levert niets op dan achterdochtige,niets-gunnende,kritiserende mensen…en daar hebben we er al genoeg van.

    En nee,ik ben niet naïef in het respect naar ons koningshuis. Geen mens verdiend om neergezet te worden zoals in deze artikelen omdat een ander je niets gunt.Zij werken iig voor hun geld…dat kan ik van deze artikelen en hun schrijver nog niet zeggen.
    Ik stop met het lezen van deze rommel.

  9. Derk de Jong zegt: 30-09-14 om 23:48

    Wat kan mij het nou schelen of W.A. een boot koopt of zijn geld gebruikt voor dure huizen in welk land dan ook. Ik vind het zielig voor het Nederlandse volk dat dit gezin als enig Nederlands gezin GEEN BELASTING BETAALD. Of zijn het toch Duitsers. In de grondwet staat dat IEDERE NEDERLANDER belasting moet betalen. Zij zijn het enige “kononigshuis” in Europa dat geen belasting betaald en dus het volk NIET uit de crisis helpt.

  10. miep dalen zegt: 01-10-14 om 12:39

    Ben het helemaal EENS met de heer Bas Stapelberg!!!
    En herb, over onwetendheid gesproken, hoeveel heeft deze familie volgens jou(op feiten en officieele cijfers gebaseerd) in de BV Nederland gebracht?? Succes met het zoeken naar de feiten en cijfers. Maar intussen mag je blijven dromen en in fantasie leven en je mag ook niet alleen die familie financieel steunen middels belastingen die je betaald, maar lever je hele salaris in bij hun als je wil, maar dat betekent niet dat ik er blij mee moet zijn, dat geld waar ik hard voor heb gewerkt besteed wordt aan onder andere een hekje van honderdduizenden €€€€€€€€€€

  11. LISSE VAART zegt: 01-10-14 om 12:44

    De andere Nederlander zegt:
    Wat een geneuzel. Get a life, get a proper job.

    uhmmmmmm hoe dan als mijn belasting gelden opgaan aan hekjes en paleizen en beveiliging en en en ga zo maar door. en dit alles ongewild want nergens voor getekend dat MIJN BELASTINGGELDEN VOOR ZULK SOORT GENEUZEL GEBRUIKT MAG WORDEN

  12. AsJonah zegt: 01-10-14 om 12:44

    @Derk de Jong

    Helemaal eens. Niets aan toe te voegen, behalve dat het een bloody shame anno 21e eeuw is.

  13. G.B. zegt: 02-10-14 om 23:00

    @Hun status in het buitenland wordt schromelijk onderschat.@
    Nee meneer Herb.
    Hun status in het buitenland wordt door U schromelijk overschat.
    Ik heb in elk geval nog nooit een van “deze familie” naast me in het vliegtuig zien zitten, op zakenreis naar waar dan ook.
    Maar voor de zekerheid: Ik zal het morgen eens aan mijn collega’s vragen.

  14. Derk de Jong zegt: 03-10-14 om 00:31

    En waar moet die “ARME” Koning nou werken (wat doet hij eigenlijk voor de kost ?) In de achtertuin van zijn riante door ons betaalde woning. Dat optrekje in de achtertuin gaat de belastingbetaler (dus niet W.A.) enkele tonnen kosten. Wordt eens wakker Nederlanders, met je foute volkslied. alleen W.A ios van “Duitse bloed”ik niet.

  15. Pieter zegt: 04-10-14 om 12:55

    De meerderheid van het Nederlandse volk kiest voor de Koning.
    daarin ligt dus geborgen dat men de +en en -en neemt zoals ze zijn.
    Ik ga geen voorbeelden geven wat het presidentschap kost.
    De Koning kan zo ver gaat als dat de controlerende partij dit toelaat.
    Dit hoeft helemaal niet breed uitgelegd te worden. de pers moet zijn waarde niet overdrijven als corrigerende factor in de samenleving. ze maken meer kapot dan lief is.
    “Onze”Belastingcentjes is altijd een goedkoop smoesje om weer medestanders te krijgen Ten laatste is het minderwaardig iemand te beschuldigen die geen enkele mogelijkheid heeft zich te verweren, zelfs niet als het een zeer gekleurd nieuws is.
    Ik zou zeggen, maak je vooral druk om IS en de opwarming van de aarde want dat gaat ons veel meer kosten dan onze Koning.

  16. Harm zegt: 05-10-14 om 00:52

    Het is waarschijnlijk zo dat de koninklijke familie, indirect geld in het laatje brengt door goed gebruik van aanzien en contacten. Kost de familie de belastingbetaler geld? Netto netto, waarschijnlijk niet… Maar betekent dit dat hij maar kan doen wat hij wil? Nee, natuurlijk niet! Kopen wat hij wil van zijn eigen geld? Hoezo, eigen geld?! Waar komt “zijn eigen geld” vandaan? De belastingbetaler heeft alle recht de uitgaven van de koning te bekritiseren. 35 miljoen voor een renovatie van een paleis, lees: het naar de zin maken van de koning en nog eens miljoenen aan andere paleizen, stijgers, vakantieverblijven, bootjes en al wat niet meer. Het is buiten proportie! Een monarchie kent een asntal voordelen maar ook nadelen. Bovenal is het achterhaald en ouderwets. Dit koningskoppel baant de weg vrij naar de Republiek der Nederlanden duuder, ook niet perfect maar wel eerlijker en meer van deze tijd.

  17. Gerda Rozendal zegt: 06-10-14 om 09:35

    Als het leven voltooid is, gaan we allemaal heen met lege handen.

  18. hlm zegt: 07-10-14 om 13:45

    @pieter
    ik betaal liever veel voor een presidentschap dat democratisch is gekozen en dus ook TER VERANTWOORDING KAN WORDEN GEROPEN!!!! en trouwens niet levenlang kan blijven teren op geld van het volk, dan iemand die levenlang zijn gang kan gaan.
    BTW pieter bij punt 5 onder het kopje reageren? staat; 5) Alleen inhoudelijke reacties op het onderwerp van een blogpost worden geplaatst. Met andere woorden: blijf on-topic.
    dus wat heeft IS met het topic te maken?

  19. bas zegt: 07-10-14 om 15:37

    Ben het volstrekt eens met hlm

    Alleen, ik denk dat een president een beetje minder kost dan een koning. Niet dat het ter zake doet, maar ik denk dat de Republiek der Nederlanden lagere representatiekosten zal hebben dan het huidige Koninkrijk der Nederlanden

  20. Als kleine zelfstandige doet het me wel pijn om te zien dat er zoveel geld wordt verspild terwijl de Koninklijke Familie dit gemakkelijk allemaal zelf kan betalen.

    Ik kan erin komen dat de primaire woonbehoefte door de belastingbetaler betaald wordt, al mag er wel wat kritischer worden gekeken of de enorme kosten wel gerechtvaardigd zijn. Wat ik echter totaal niet begrijp is dat dat belastingbetaler op zou moeten draaien voor een derde of zelfs vieder pied-à-terre in bijvoorbeeld Griekenland. In deze tijden is dit mijn inziens totaal niet opportuun en ondermijnt het Koninklijk Huis zichzelf.

Geef een reactie