De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De koning als nationale sales manager

Vroeger, toen ze nog politieke macht bezaten, waren koningen geregeld op oorlogspad of vredespad. Nu zijn ze vooral nog op handelspad. Dat is goed te zien aan de aard en inhoud van de huidige staatsbezoeken waarbij staatshoofden elkaar luisterrijk ontmoeten.

Die bezoeken zijn politiek en diplomatiek niet meer zo relevant, maar hebben economisch een steeds grotere betekenis gekregen. Zeker voor landen met een koning en een koningin. Hun publicitaire attractiviteit zou een handelsbevorderende meerwaarde hebben. Koning Willem-Alexander in elk geval ontpopt zich nadrukkelijk als een koning koopman of – beter gezegd – als een koning verkoopman, als een nationale salesmanager.

Economische staatsmissies

De staatsbezoeken die hij aflegt zijn steeds meer (verkapte) economische missies. De grenzen tussen klassieke staatsbezoeken en de daaraan gekoppelde economische missies van het bedrijfsleven vervagen in hoog tempo. Je kunt zo langzamerhand bijna beter spreken van economische staatsmissies dan van staatsbezoeken.

Van het begin af aan heeft Willem-Alexander dat ook voor ogen gehad. In het televisie-interview aan de vooravond van zijn aantreden zei hij: “Het is in ieder geval wel onze bedoeling om ook het instrument van staatsbezoeken, zeker buiten Europa, meer in te gaan zetten voor economische betrekkingen.” Duidelijker kan niet.

En de koning heeft woord gehouden. Het bleek al bij zijn eerste staatsbezoek aan Polen afgelopen mei en zal zo mogelijk nog duidelijker te zien zijn bij zijn staatsbezoeken aan Japan en Zuid-Korea deze en volgende week. Dat de staatsbezoeken gestaag verder van kleur verschieten in de richting van handelsbevordering zou wel eens hun redding kunnen zijn.

Beleefdheidsbezoeken

Traditionele staatsbezoeken, ontstaan in met name de 19e eeuw, lijken een echo uit vervlogen tijden. Hoewel met veel protocol en plechtigheid omgeven werden het gaandeweg ietwat zinledige beleefdheidsbezoeken van staatshoofden ter illustratie en versteviging van de goede betrekkingen tussen bevriende staten. Politieke zaken spelen bij staatsbezoeken niet of nauwelijks nog een rol.

Koningen en veel presidenten hebben tegenwoordig veelal een slechts ceremoniële rol en de politici die echt aan de touwtjes trekken, treffen elkaar – met dank aan vliegtuig, telefoon en internet – elders en anders. De sluipende devaluatie van staatsbezoeken is ook af te lezen aan de relatief geringe aandacht die ze van pers, publiek en politiek trekken.

Als een louter ceremonieel staatshoofd (koning of president) op staatsbezoek gaat bij een president die nog volop politieke bevoegdheden en een overvolle agenda heeft, zoals in Amerika en Frankrijk, is de aard van zo’n bezoek door die machtsverschillen ook nog eens verwarrend en daardoor vaak zelfs ongemakkelijk.

Wat voor een bezoekend staatshoofd met slechts ceremoniële bevoegdheden een zaak van gewicht is, zal voor een ontvangend staatshoofd met uitvoerende macht veelal niet veel meer zijn dan een lastige, marginale agendaverplichting.

Geschenk uit de hemel

Voor de aanhangers en liefhebbers van staatsbezoeken komt de opwaardering ervan door ze vergaand te transformeren tot een instrument van internationale handelsbevordering natuurlijk als een geschenk uit de hemel.

Tegelijk klinken er stemmen die zeggen dat je hier beter van een afwaardering dan van een opwaardering kunt spreken, omdat een rol als handelsreiziger de autoriteit en waardigheid van een staatshoofd – en zeker van een koning – in diskrediet brengt. Daar lijken koning Willem-Alexander en het Nederlandse kabinet in elk geval niet wakker van te liggen.

De officiële aankondigingen van de staatsbezoeken aan Japan en Zuid-Korea memoreert bijna plichtmatig ‘de bestendiging van de goede betrekkingen’ met beide landen, maar laat er geen misverstand over bestaan dat het echte doel is gelegen in de ‘meereizende economische missie’. Over het bezoek aan Japan meldt de Rijksvoorlichtingsdienst : “Het staatsbezoek richt zich op kennisuitwisseling en nieuwe samenwerkingsverbanden op het gebied van energie en land- en tuinbouw.”

Het bezoek aan Korea is van hetzelfde laken een pak. Het heeft ‘als doel de economische betrekkingen te intensiveren en de samenwerking te bevorderen in sectoren als (innovatieve) hightech ontwikkeling, windenergie en agribusiness’. Vertegenwoordigers van het bedrijfsleven – lang niet altijd de topmensen van bedrijven overigens -hapten ook nu weer massaal (negentig personen) toe en reizen met koning, koningin en de ministers van Buitenlandse Zaken en Economische Zaken mee naar het Verre Oosten.

Kosten en baten

Uit die grote belangstelling vanuit het bedrijfsleven voor handelsmissies samen met een staatsbezoek mag je concluderen dat het concept werkt. Natuurlijk gaat het bij handel per saldo om kosten en baten, om prijs en kwaliteit, om vraag en aanbod en nergens anders om.

De ondernemers wijzen er echter op dat er dankzij de ‘Holland-promotie’ van koning en koningin voor hen deuren opengaan die anders gesloten zouden blijven. Daardoor krijgen zij eerder en beter de kans hun producten onder de aandacht te brengen en (profijtelijke) deals te sluiten. Dat is moeilijk in harde cijfers te vangen.

Volgens onderzoeken van onder meer de ING-bank denkt ruim de helft van de zakenmensen die aan economische missies parallel aan een staatsbezoek deelnemen baat te hebben bij de aanwezigheid daarbij van leden van het Koninklijk Huis. Het zou hierbij volgens die, overigens omstreden, onderzoeken wel eens om een rendement van honderden miljoenen kunnen gaan.

Precies vast te stellen is dat niet. Maar als er slechts een fractie van zou kloppen, dan werpt dat een ander licht op de kosten van de monarchie. Koning Willem-Alexander zou dan een dealmaker van formaat zijn, een koopman die het predicaat ‘koninklijk’ meer dan waard is.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


20 reacties op “De koning als nationale sales manager”

  1. Verdienen ze mooi het belasting geld terug ,goede zaak.

  2. R van der Heijden zegt: 27-10-14 om 23:17

    Laat ze maar wat doen voor het geld wat ze per jaar kosten. Iedereen moet werken voor zijn geld, en hun hebben nog een vrije keus

  3. Derk de Jong zegt: 27-10-14 om 23:26

    “Een koopman van formaat” laat me niet lachen !! Voor wie is hij dan zo’n koopman ? De statiebezoeken worden door de belastingbetaler betaald, en niet door W.A. met zijn miljoenen. De staatsbanketten worden door het gewone volk betaald en niet door W.A. met zijn miljoenen. Hoe weet ik dat ? Wel W.A. betaald geen stuiver (oei bestaat niet meer) belasting van zijn miljoenen. Ik noem dat A-Sociaal. Een deel van het volk mag van W.A. naar de voedselbank, hij zal het volk verder echt niet helpen.

  4. Verkeerd Verbonden zegt: 28-10-14 om 11:55

    Yep – zoiets noemt men investeren. En nieuwe technologieen openen ook nieuwe mogelijkheden.

    Nu hoeft er alleen nog maar aandacht besteedt te worden aan de verhouding kapitalisme-duurzaamheid.

    Op naar een sharing economy?!

  5. Paul Groot zegt: 28-10-14 om 12:24

    We hadden al eens een koopman-prins. Hij was o.a. handelsvertegenwoordiger in ons land van de toenmalige Amerikaanse vliegtuigfabrikant Lockheed. Hij verkocht aan Argentinië o.a. spoorwagons van Werkspoor, de voormalige Koninklijke Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en Spoorwegmaterieel via zijn vrienden de Peróns, waarvoor hij Eva, de vrouwelijk helft van het presidentiële echtpaar, steekpenningen verstrekte in de vorm van juwelen en een renpaard. Naar verluidt waren er ook wapens in het spel, alhoewel er ook in die tijd in Argentinië geen wilde olifanten rondliepen. Alex treedt dus nu in de voetsporen van Bernhard, zijn doorluchtige opa van moeders zijde. De majesteitelijke koopmansgeest is goede zaak voor de Oranje-minnaars, want opa Bernhard verwierf er een ongunstige reputatie door. Dan heb ik het nog niet over Willem I, de eerste koopmankoning, gehad. Die maakte met zijn koopmanslusten de staat praktisch bankroet. Alex kan beter bij zijn echte metier blijven, waarin hij weinig kwaad kan: lintjes doorknippen.

  6. Johanfrederik zegt: 28-10-14 om 12:55

    Beste Hr. de Jong – U heeft blijkbaar geen enkel idee hoe dergelijke, belangrijke Staatsbezoeken worden voorbereid en welke investeringen veelvoudig worden ‘teruggehaald’ in vorm van opdrachten voor het nederlandse bedrijfsleven. Wij als zakenmensen zijn in hoge mate afhankelijk van dergelijke bezoeken op hoogst niveau, die deuren openen, die juist in het verre oosten, gesloten zouden blijven.
    Uw opmerkingen bewijzen nederlandse kortzichtigheid ten top en doen afbreuk aan het zeer hardwerkend Koningspaar, waar velen juist profijt van hebben. Lees de laatste marge van van Asseldonk.

  7. Lydia zegt: 28-10-14 om 19:04

    Are you kidding me? Kan iemand mij misschien een onderbouwing laten zien waaruit blijkt dat een koningshuis inderdaad een handelsbevorderende meerwaarde heeft? Volgens mij heeft iemand dit op een gegeven moment geroepen en wordt dit nu als een vast gegeven aangenomen, maar waar is deze constatering op gestoeld? De meeste landen op deze aarbol hebben het archaïsche instituut dat koningshuis heet allang afgeschaft en lijken ook zonder koning/koningin zeer succesvolle handelsmissies te kunnen voeren – een democratisch door het volk gekozen president of premier doet het mijn inziens net iets beter dan een het volk door de strot geduwde monarch die enkel en alleen door basis van zijn geboorterecht zit waar hij zit.

  8. coolcat zegt: 28-10-14 om 21:12

    Ben het met dhr.v.Asseldonk eens dat luisterrijke staatsiebezoken achterhaald zijn en dat de aanwezigheid van de royal salesmanager (‘n leuke benaming trouwens) positief uitpakt op het tot stand komen van extra business tijdens een economische missie.
    Met internationaal goed georienteerde Koningin Maxima zal Willem-Alexander vast en zeker de broodnodige handelsbevorderende meerwaarde bereiken.
    Uiteindelijk is Maxima de redding van de monarchie geworden want je moet er niet aan denken wat er zou gebeuren als EmilyBremer of sterker nog de dochter van MartinSchröder koningin geworden was!

  9. peter zegt: 29-10-14 om 22:19

    Groot gelijk geef ik Derk. Ze leven als god in frankrijk en hier wordt honger geleden in het land.

  10. Rik zegt: 29-10-14 om 23:06

    @Derk, heb je het bericht wel gelezen? De bezoeken leveren mogelijk honderden miljoenen op voor het bedrijfsleven. Minimaal een deel daarvan in ieder geval. En dus ook inkomsten voor de overheid. Waarmee het koningshuis dus zichzelf terugverdiend.

  11. Bas van Stapelberg zegt: 30-10-14 om 09:51

    Dat WA en zijn vrouw of überhaupt deze familie geld opbrengt is een klinkklare leugen. Denken jullie nou echt in de wereld van globalisering, het hek van d elektriciteitscentrale in Groningen wordt opengedaan door een goedkope kracht in India, een operette- gezelschap indruk maakt?
    Nou dan ben je toch een beetje dom hoor. Waarschijnlijk zijn dat ook de mensen die geloven dat als de familie gaat duiken op kosten van de Nederlandse belastingbetaler, dat wel natuurlijk, dit doen om het milieu te redden. Oh ja wij gaan straks een expeditie doen in het Caraïbische gebied om de mensen bewust te maken van het belang van de natuur, wel op kosten van de Nederlandse belastingbetaler, dat wel natuurlijk. En vergeet niet de commerciële ruimte reis die zij nog gaan maken, op kosten van de Nederlandse belastingbetaler dat wel natuurlijk,, dit gaan zij doen om de mensen bewust te maken van de schoonheid van het universum. Ook zeer belangrijk, en dat doen zij toch maar allemaal, en er zijn cognitief beperkte mensen in dit land die dit geloven. Ja slaap zacht allemaal.

  12. Gerda Rozendal zegt: 30-10-14 om 12:28

    Lees net dat de handelsmissie van minister Ploumen (Buitenlandse Handel) naar China een half miljard aan Chinese orders heeft opgeleverd.
    Verder in het nieuws deze week: The New York Times en Axel Springer SE investeren drie miljoen in Blendle.
    Allemaal dankzij onze koning-koopman?

  13. Erick zegt: 30-10-14 om 13:54

    Je moet wel lef hebben als Nederlandse staat om in Japan de misdragingen tijdens de 2e wereldoorlog aan de kaak te willen stellen terwijl je als land meer dan 300 jaar slavenhandel en slavernij blijft bagateliseren en er hoegenaamd geen aandacht aan schenkt in het Nederlandse onderwijs. Mag ik mijn president (wanneer komt vast te staan dat hij door Nederland onterecht veroordeeld is) naar de Nederlandse koning sturen en hem excuus doen voorstellen voor deze misdaad tegen de menselijkheid?

  14. Bas van Stapelberg zegt: 30-10-14 om 15:31

    Ja en als wij een PM sturen zou dat dus niet gebeuren Gerda Rozendal.

  15. ben risus zegt: 30-10-14 om 15:39

    @Bas van Stapelberg
    Ja, het is natuurlijk beter dat een waardevol iemand als Bas v. S .die reizen onderneemt. Dát zet zoden aan de dijk. Of één of ander omhoog geklommen burgerjongen die in het onverhoopte geval dat hier ooit een republiek zou komen, het presidentschap weet te versieren, tsja, die mensen zijn nog eens indrukwekkend. En er klinkt ook helemaal geen kleinzielige, benepen ‘losers’ mentaliteit uit. En allerlei niet ter zake doende veronderstellingen die ons nog te wachten zouden staan, zoals die expedities en die ruimtereizen. Ja, erg overtuigend allemaal. Wat zullen de mensen die wel een schoolopleiding hebben genoten hiervan onder de indruk zijn. Ik ben blij met dit soort oppositie tegen de monarchie. Het is de beste garantie dat de monarchie nog jaren en jaren geen enkele bedreiging kent.

  16. Mike zegt: 30-10-14 om 16:03

    Laat hem toch lekker.
    Verbeter de wereld; begin bij jezelf…
    In ieder geval beter dan hier van zulke onzinnige stukjes tekst neer te zetten. Alsof onze koning hier gaat kijken wat hij beter gaat doen.

  17. charel zegt: 30-10-14 om 16:07

    Ik ben maar een klein ondernemertje.Voor mij wordt Alex helemaal niet op kosten van de belastingbetaler de wereld over gestuurd omdat dat zogenaamd goed voor me zou zijn.Ik moet zelf zorgen dat ik klanten krijg en alle bijbehorende kosten zijn daarbij ook voor mijn eigen rekening.
    Niet dat dat Alex iets uitmaakt, hij laat liever op kosten van de belastingbetaler een hek rond zijn riante Griekse villa bouwen zodat ik niet zo dichtbij kan komen klagen……Dat heeft hij liever niet

  18. Louisa zegt: 30-10-14 om 16:46

    Ach, je hebt in ons goede vaderland van die hardnekkige mythes, een paar voorbeelden:
    Melk is gezond, omdat wij veel koeien hebben om te melken. Joris Driepinter !
    Piet Hein was een zeeheld, in plaats van een ordinaire zeerover.
    Heel Nederland zat in het verzet tijdens de Duitse bezetting, terwijl het feit dat ons land de meeste SS-ers leverde onder het tapijt heeft geveegd.
    Onze bazen uit het bedrijfsleven mogen graaien en te hoge salarissen incasseren anders vertrekken zij naar het buitenland. Nou, dan gaan zij toch ?
    Het koningspaar verdient hun belachelijk hoge belastingvrije som geld terug.Nimmer bewezen, ook dat is een verzinsel.
    @Johanfrederik: Ik begrijp dat u bedoelt dat u als zakenman niet in staat bent zonder de koning successen te behalen ?

  19. Johan zegt: 30-10-14 om 22:34

    En dat terwijl die vrouw slechts een paar ton kost. Ongelofelijk dat er mensen zijn die nog steeds het koningshuis opwaarderen tot iets wat we echt niet kunnen missen in Nederland. Er zijn in Nederland jonge mensen met veel talent die laten zien dat je met hard werken en passie tot mooie dingen in staat bent. Zij verassen de wereld en zetten Nederland op de kaart. Het koningspaar is een overgewaardeerd onzinnig en veel te duur instituut met bovendien teveel schandalen. Als de vader van Maxima braaf was geweest dan had ze nooit in de positie kunnen komen die ze nu heeft.

  20. Bas van Stapelberg zegt: 31-10-14 om 16:03

    Ben Risius. Zullen we het tijdstip in de gaten houden van de ruimtereis?. Nou ik vind eerder dat er kleinzieligheid uit de berichten van voorstanders van de monarchie klinkt. Begrijp eigenlijk niet waarom je steeds mensen met een schoolopleiding aanhaalt? En ja zolang politici te laf zijn om realistisch naar de familie te kijken zal dit door het volk gedaan moeten worden.

Geef een reactie