De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De kleren van de keizer en de koning

Het staatsbezoek van koning Willem-Alexander aan keizer Akihito van Japan was met veel pracht en praal omgeven. Het verliep volgens strikte protocollen en met een eerbiedig op afstand gehouden pers. Zoals dat gaat met staatsbezoeken. En zeker met staatsbezoeken die ‘gekroonde hoofden’ aan elkaar brengen.

Voor Willem-Alexander is dit bezoek uniek. Het was de eerste keer dat hij als koning een keizer bezocht. Meer mogelijkheden zijn er ook niet, want de keizer van Japan is de enig nog overgebleven regerende keizer ter wereld.

Wie argeloos en onbevangen naar het schouwspel van zo’n staatsbezoek kijkt, ziet een ontmoeting tussen ‘machtigen der aarde’, tussen monarchen wier families al eeuwen op de troon zitten.

Maar van de macht die ze eens in bijna absolute mate hadden, is behalve de uiterlijke tekenen ervan vrijwel niets meer over. De Japanse keizer en Nederlandse koning zijn aan goeddeels ceremoniële banden gelegd door (grond)wetten. Ze vertegenwoordigen en symboliseren alleen nog maar politieke macht.

Sprookje

Het doet allemaal een beetje denken aan de uitdrukking: de (nieuwe) kleren van de keizer. In dit geval: de(nieuwe) kleren van de keizer en de koning.

Deze uitdrukking is ontleend aan het gelijknamige sprookje – veelzeggend in dit verband – van Hans Christian Andersen dat sinds 2012 ook in de Efteling te zien is. Het gaat over een ijdele koning, die zich laat wijsmaken dat hij kleren draagt die alleen voor slimme mensen zichtbaar zijn. Daarna gaat hij even trots als naakt de straat op. Zijn hovelingen en onderdanen bevestigen hem in zijn waan totdat iemand de ban doorbreekt en de keizer/koning ontmaskerd wordt.

Tegenwoordig staat de uitdrukking ‘kleren van de keizer’ voor een zinledige gewoonte of praktijk die iedereen uit angst tegen de stroom in te gaan en uit de toon te vallen, toch maar als zinvol en waar accepteert.

De constitutionele monarchie – veel uiterlijk ‘machtsvertoon’ en decorum zonder echte macht – heeft wel iets van een sprookje. Bij een staatsbezoek dat een koning aan een keizer brengt is dat extra zichtbaar.

Gelukkig voor aanhangers van de monarchie hebben sprookjes ook een functie die verder gaat dan verstrooiing. Ze maken iets duidelijk, kunnen illustratief en zelfs opvoedend zijn.

Bijgelegde familieruzie

Zo kun je de vanwege de Tweede Wereldoorlog lange tijd -bijna letterlijk- wreed verstoorde relaties tussen Japan en Nederland als een intussen bijgelegde koninklijke/keizerlijke familieruzie zien. De betrekkingen tussen de 80-jarige keizer Akihito en de 47- jarige koning Willem-Alexander staan ondanks het generatieverschil als voortreffelijk te boek.

Willem-Alexander en de 54-jarige Japanse kroonprins Naruhito zouden zelfs bevriend zijn. Als illustratie daarvan wordt gewezen op de nadrukkelijke aanwezigheid van de door depressies geteisterde en publiciteitsschuwe Japanse kroonprinses Masako bij het staatsbezoek van de Oranjes. Ze was tot veler verbazing trouwens vorig jaar ook al aanwezig bij de inhuldiging van Willem-Alexander.

En dan te bedenken dat de vader van keizer Akihito in de ogen van de overgrootmoeder van koning Willem-Alexander nog een baarlijke duivel was. Voor koningin Wilhelmina was keizer en ‘halfgod’ Hirohito tijdens de oorlog een gehate tegenstander. Zijn Japan bezette het toenmalig Nederlands-Indië en zijn soldaten hielden daar in en buiten de ‘Jappenkampen’ gruwelijk huis. Na de oorlog werd de macht van de keizer op ‘aandringen’ van Amerika ontmanteld.

Het bezoek van Hirohito aan Nederland onder koningin Juliana in 1971 leidde nog tot veel protesten. Via het staatsbezoek aan Japan van koningin Beatrix in 1991 – twee jaar na de dood van oorlogskeizer Hirohito – blijken de plooien vandaag goeddeels glad gestreken.

Handelspartners

Het pijnlijke oorlogsverleden is – na eerdere excuses van Japan – vergeven, maar niet vergeten. Koning Willem-Alexander herinnerde in een toespraak aan de oorlogspijn, maar had het tegelijkertijd over ‘verzoening’ en ‘nieuw vertrouwen’.

Keizer Akihito op zijn beurt verzekerde het verleden niet te zullen vergeten, maar wilde vooral toch aandacht geven ‘aan de goede wil tussen beide landen’. De verzoening werd opnieuw bevestigd en bezegeld met het op grote schaal uitwisselen van hoge onderscheidingen.

Intussen werden elders door de meereizende bewindslieden en zakenlieden zoveel mogelijk zaken gedaan. De keizerlijke en koninklijke families van Japan en Nederland willen goede vrienden van elkaar zijn, maar hun landen willen – voortbouwend op een eeuwenlange traditie – vooral profijtelijke handel met elkaar drijven.

Dat heeft veel om het lijf. Niks kleren van de keizer of de koning. Dat is de keiharde en weinig sprookjesachtige werkelijkheid. Staatsbezoeken met monarchen, volksliederen, erewachten, decoraties en banketten dienen daarbij als smeerolie.

De NOS doet vanavond verslag van het staatsbezoek aan Japan op NPO 2, van 18.55 – 19.20 uur.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


11 reacties op “De kleren van de keizer en de koning”

  1. R van der Heijden zegt: 31-10-14 om 23:59

    Is en blijft allemaal schone schrijn

  2. leen schmitz zegt: 01-11-14 om 07:04

    wat is het verschil van de oorlog,s misdaden van Hitler en die van Herohito ??

  3. Felicitaties voor de heer van Asseldonk. Hij heeft ook maar eens zijn “nette kleren” uit de kast gehaald. Zo zie je maar eens dat andere kleren ook een positiever (lees minder negatief) en informatief verhaal opleveren.

  4. Koning Willem-Alexander is goed bezig.Hij is een patrioot ,staat klaar voor Nederland en doet ook alle zijn best voor .veel respect voor hem.

  5. De andere Nederlander zegt: 01-11-14 om 12:41

    Wat een positief stukje! Valt me niet tegen gezien al het voorgaande dat ik hier gelezen heb,
    Voor velen – ik denk de meerderheid – vertegenwoordigen de koning en de keizer hun land (en dat is geen sprookje). Daardoor kunnen ze beiden een verzoenende functie vervullen. Iets dat de politici niet of nauwelijks kunnen. Er is altijd een aanzienlijke minderheid soms zelfs meerderheid die kritiek op hun politiek hebben.

  6. even nog over “smeerolie”‘ gesproken .dat vind ik helemaal niet .Ik heb in mijn werk veel japanners ontmoet .het is een nette volk .gul en gastvrij .en wat dacht je van een koning die zijn excuses over het verleden komt aanbieden ,en vraagt om een betere samenwerking in de toekomst tussen die twee landen .in die tijd van crisis zoek je hulp .en het kan niet beter dan bij de eerste ontwikkeld land ter wereld aan te kloppen .hij doet wel wat voor Nederland !!!.zorgt voor een betere toekomst .hij is geen nationale salesmanager !!!! hij is een bescheiden nederlander met een hart voor Nederland.Hij is de eerste koning die zo een goede gedrag toont .en mag wel goed ontvangen door de japansekeizer zijn en vooral omdat koningin Maxima erbij was.IK heb alles gezien en erg van genoten.Stop met elkaar te kritiseren .wens alle zegens elkaar toe .beoordeel niemand !!.daar boven is iemand die dat altijd doet en hij is de rechtvaardige God.

  7. ben risus zegt: 01-11-14 om 18:43

    Zonder de meerwaarde van hetgeen in de laatste zin staat beschreven (….”dienen daarbij als smeerolie”) is een handelsmissie per definitie alledaags. Juist het ‘bijzondere’ element van een aanwezige monarchie doet de kassa rinkelen. Die Oranjes halen voor miljarden aan nieuwe contracten binnen. Ik moet er niet aan denken dat één of andere opgeklommen burgerlijke figuur (in de functie van president) zo’n staatsbezoek zou moeten doen. Dat maakt toch geen enkele indruk.

  8. Marcel zegt: 02-11-14 om 13:54

    Hopelijk heeft de zoon van oorlogsmisdadiger Hirohito de heer von Amsberg erop gewezen dat de Japanse cultuur gerespecteerd dient te worden en dat het westen eens moet ophouden met zeuren over dolfijnen en walvissen en dat die niet bijzonderder zijn dan kippen of koeien.

  9. Paul Groot zegt: 02-11-14 om 21:36

    Over sprookjes gesproken, eens was Alex voor Maxi de onweerstaanbare prins op het witte paard.

    Roem en geld schijnen onweerstaanbaar gelukkig te maken. Dat lijkt niet te gelden voor de Japanse keizerlijke dochter Masako, waarmee Piet van Asseldonk ons haast terloops kennis laat maken. De hoogverheven dame wordt “door depressies geteisterd” en is daarbij ook nog eens “publiciteitsschuw”. Doch ondanks (of dankzij?) dat zou zij “bevriend” zijn met ons koningspaar.

    Waarschijnlijk zijn slechts zeer weinig Nederlanders met deze ‘uiterst interessante’ informatie over Masako bekend, zoals verreweg de meeste Japanners geen idee hebben hoe de familieleden van Alex heten. Het kan hun evenmin een moer schelen wat hun aberraties zijn.

    Enkele dagen haalden ons koningskoppel de Japanse pers. Hun namen zijn echter al vergeten toen ze weer in het regeringsvliegtuig stapten. Zij waren even in Japan wereldnieuws, maar niet als personen die voor Japanners belangrijk of interessant zijn, doch als gasten van hun keizer.

    Het spreekwoord zegt: Beter een goede buur dan een verre vriend. Een verre vriend(in), die het staatshoofd en zijn eega slechts één of twee keer in hun leven in het voorbijgaan zullen ontmoeten.

  10. Lydia zegt: 04-11-14 om 23:27

    Bla, bla, bla – allemaal poppenkast op kosten van de burger. Overbodig, nutteloos, achterhaald, archaisch – en geen politieke partij die er zijn vingers aan durft te branden. Een premier of president kan minstens zoveel smeerolie bieden – daar heb je echt geen gekroond hoofd voor nodig.

  11. Louisa zegt: 06-11-14 om 10:15

    @Lydia: mee eens.
    En genoemde smeerolie kan ook geleverd worden door de bazen van grote Nederlandse bedrijven die over de hele wereld reizen om de Nederlandse producten aan te bieden en aan te prijzen. Daar krijgen zij een “vorstelijk” salaris voor.Unilever, Shell, ik noem er maar twee. De top van het Nederlandse bedrijfsleven is volgens mij uitstekend in staat zich te redden zonde de Oranjes en zij betalen in ieder geval belasting.
    Allemaal dure, door de belastingbetaler op te hoesten franje en onzin.
    Maar aangezien velen in het sprookje willen blijven geloven zal het nog wel even duren eer de politiek het koningshuis ter discussie zal stellen.

Geef een reactie