Dilemma’s van de wederopbouw
Door Niels de Jager Drieëneenhalf jaar zijn Nederlandse militairen actief in Uruzgan. In die tijd hebben ze geprobeerd de provincie veilig te maken en te zorgen voor de wederopbouw. Maar bij het bouwen van die waterputten en scholen staan de Provinciale Reconstructieteams (PRT’s) voor een dilemma. Want veel van wat zij opbouwen, staat haaks op de westerse normen van democratie en vrouwenrechten.Tijdens mijn verblijf in Uruzgan heb ik een paar dagen meegelopen met het PRT van Chora. Dat is een district dat ongeveer twintig kilometer ten noorden van Kamp Holland ligt. Na hevige gevechten met de Taliban in 2007 is het hier inmiddels redelijk rustig. En dus komt er steeds meer terecht van de wederopbouw.
Amper democratie
De militairen van het PRT leggen mij uit dat wederopbouw meer is dan alleen het bouwen van schooltjes en moskeeën. Ze proberen ook lokaal een politiek systeem op te zetten dat die wederopbouw regelt. Dus het PRT bepaalt steeds minder zelf waar de volgende waterpomp komt te staat, maar laat die keuze over aan de ‘lokale politiek’.
Dat zet ik niet voor niets tussen aanhalingstekens. Want bij lokale politiek moet je niet denken aan gemeenteraadsverkiezingen zoals wij die op 3 maart hebben. Hier is dat een verzameling dorpsoudsten en stamleiders. Die komen niet bij verkiezingen op die positie, maar worden naar voren geschoven door een andere verzameling wijze mannen. Niet echt ons democratisch ideaal dus.
Maar ja, wat is het alternatief? Vrije verkiezingen zijn de Afghanen niet echt gewend. Bij de laatste landelijke verkiezingen bleek ook dat het er niet echt eerlijk aan toe ging. En als de Nederlandse PRT’s zelf een soort burgemeestertje gaan spelen, blijft lokale bevolking hier afhankelijk van het buitenland. Dat is nou net niet de bedoeling. Om de Afghanen zo selfsupporting mogelijk te maken, moeten de wederopbouwteams soms hun democratische idealen even in de ijskast zetten.
Vrouwen
Al die stamleiders en dorpsoudsten zijn trouwens mannen. Maar ook op straat kom je bijna alleen maar mannen tegen. En die enkele keer dat je toch een vrouw tegenkomt, is ze van top tot teen bedekt door een boerka. Om nog minder op te vallen duiken ze helemaal in elkaar als er een militaire patrouille langskomt. Je merkt hier al snel dat vrouwen het niet makkelijk hebben.
Hierover heb ik majoor Jos geïnterviewd. Hij is voor alle NAVO-troepen in Zuid-Afghanistan de adviseur vrouwenzaken. Volgens hem hebben veel Afghaanse vrouwen het zwaar.
De Nederlandse militairen proberen hier dus een systeem op te bouwen, waarin vrouwen amper rechten hebben. En als de PRT’s op vrouwenonderdrukking stuiten, moeten ze zich er dus bij neerleggen dat daar op korte termijn weinig tegen te doen is.
Militairen vertellen me dat Afghanistan op sommige vlakken eeuwen achterloopt. En honderden jaren geleden hadden Nederlandse vrouwen het ook zwaar. Volgens de wederopbouwteams is het daarom onrealistisch om van Afghanen te verwachten dat ze in een paar jaar bereiken waar Nederland eeuwen over heeft gedaan.
Toch blijft het een duivels dilemma. Kiezen tussen twee kwaden. Of je zet de prille vertrouwensband met de Afghanen op het spel door ze keer op keer te wijzen op hun ondemocratische en vrouwonvriendelijke werkwijze. Of je probeert de Afghanen stapje voor stapje toch aan vooruitgang te helpen en slikt die kritiek zoveel mogelijk in. De Provinciale Reconstructieteams gaan meestal voor dat laatste. Maar ik ben blij dat ik zelf die keuze niet hoef te maken.
Een kleine kanttekening bij opmerkingen over de plaatselijke democratie. In juni 2008 vinden in Chora verkiezingen voor een nieuw districtshoofd plaats. De eerste (en voor zover mij bekend) enige districtsverkiezingen in heel Afghanistan.
De verkiezingen waren een initiatief van de gouverneur van Uruzgan, Asadullah Hamdam. De praktische voorbereidingen werden uitgevoerd door het PRT. Er waren zes kandidaten; 2600 mannen brachten hun stem uit. De winnaar (nipt) was ene Rozi Khan, wiens militie in 2007 aan Nederlandse zijde meevocht. Rozi Khan werd later per ongeluk doodgeschoten door Australische commando’s; zijn zoon Mohammed Daoud vervult nu de functie van districtschef.
Ik was er destijds als enige journalist (Afghaanse of buitenlandse) bij; en kon tot in het stemlokaal en bij het tellen van de stemmen verifiëren of de verkiezingen eerlijk waren verlopen. Dat waren ze.
Vrouwen deden niet mee aan de verkiezingen, maar je merkt al op dat de situaties in Afghanistan en Nederland niet met elkaar te vergelijken zijn.
Hans de Vreij
Wereldomroep
Ik vind het bijzonder kwalijk dat de legitimiteit van WIE DAN OOK erkend wordt, die in een systeem van gender-apartheid is gekozen.
Ze moeten imo. gewoon die regering daar voor het blok zetten: of jullie voeren vandaag nog een (in het Farsi vertaalde uiteraard) kopie van de wetgeving van Zweden of Finland (of een willekeurig ander zeer democratisch land) in, of we trekken onze troepen terug en gaan de Taliban weer bewapenen, zoals in de jaren 80.
Wat is dat nou weer voor raar artikel?
Het is opdringen van onze moraal, door eerst af te spreken en ze dan de dingen te geven die in onze cultuur van belang zijn.
U vindt zichzelf zeker ook nog multiculturist???
Gekker moet t niet worden.
@ Peter
Waarom zouden de Afghanen Zweeds moeten worden (om jouw voorbeeld even aan te halen) en de zweden niet allemaal Afhaans?
Waarom is onze manier van leven beter?
Goed, onze manier van leven vind ik comfortabeler, en ik realiseer mij heel goed dat als wij het potentieel van vrouwen niet net zo hoog waarderen als die van mannen, dat wij dan op halve kracht lopen.
Op een been kan je niet staan, en dus zouden wij dan omvallen
En ja, de Afghanen zijn ‘omgevallen’. Maar, blijkbaar, willen ze in die situatie blijven. Niet allemaal, maar veel.
Het is niet aan ons om tegen de Afghanen te zeggen hoe zij moeten leven. Dat is aan hen.
Cultureel imperialisme is een grote fout, net zo goed als feitelijk imperialisme waar Europa zich tot een halve eeuw geleden (ongeveer) aan bezondigde
Weg uit Afghanistan, en dan kunnen de Afghanen weer hun eigne lot kiezen
Raar artikel. In Irak proberen we een democratie te stichten, en dan hoor je: Het westen dringt hun systeem op aan een cultuur die dat niet aankan. In Afghanistan worden na verdrijven van de Taliban de oorspronkelijke lijnen gerespecteerd, en dan doe je het weer niet goed.
Ik denk trouwens dat we dit ook niet zo snel goed kunnen doen. Het beste lijkt mij de volks-eigen cultuur te respecteren. Het probleem is dan dat je van de regen in de drup raakt. Maar democratie kunnen ze daar helemaal niet aan, die bevolking. Dat is zelfs in Oost Europa nog een probleem, met alle corruptie die daar ook nog heerst.
af te breken….