Burgerslachtoffers bij militaire operaties, het is een heikel onderwerp in Afghanistan. Dit onderwerp leidt vaak tot onrust en de Afghaanse president laat geen mogelijkheid onbenut om de buitenlandse troepen te bekritiseren. Bij het laatste bezoek van president Karzai aan de VS heeft president Obama toegezegd meer te zullen doen om burgers bij militaire operaties te ontzien. Dat is een goed voornemen, maar er speelt veel meer en het is niet makkelijk om onderscheid te maken tussen burgers en de Taliban.

Een aantal weken geleden gingen Amerikanen, op zoek naar Taliban en Al-Qaeda strijders, een huis binnen in een dorpje in de oostelijke provincie Nangarhar. Hier werd een jonge man van vierentwintig vermoord, omdat hij op het dak van het huis was gegaan om polshoogte te nemen wat er aan de hand was. Later bleek dat dit het huis was van een vrouwelijk parlementslid. De Amerikanen hadden van twee informanten een tip gekregen over de verblijfsplaats van een Talibankopstuk in dit huis. De informanten hadden in ruil voor de tip elk 10.000 Amerikaanse dollars gekregen. De informanten bleken inwoners van hetzelfde dorp te zijn en na de ontvangst van het tipgeld zijn zij gevlucht naar Pakistan. Ik heb dit verhaal gehoord van de broer van het parlementslid.

In het boek Expeditie Ururzgan, schrijft Bette Dam over hoe de voormalige gouverneur van Uruzgan met behulp van de Amerikanen stamvetes en politieke conflicten in zijn voordeel beslechtte door zijn tegenstanders aan te wijzen als Talibankopstukken. Het verhaal van de aanval op het huis van het parlementslid is nagenoeg een kopie van wat er ook in Uruzgan gebeurde. Afghanistan bestaat uit honderden stammen en substammen (zie  hier een kaart van de Afghaanse stammen) met conflicten die tientallen- en soms honderden jaren woeden tussen de stammen. Zolang de in Afghanistan aanwezige buitenlandse troepen geen kennis hebben van de lokale aangelegenheden zullen zij gebruikt worden door de lokale bevolking om onderlinge conflicten en vetes te beslechten.

Een ander probleem voor de buitenlandse troepen is het maken van onderscheid tussen burgers en Talibanstrijders. Een Talib is op geen enkele manier te onderscheiden van de lokale bevolking. Dit geldt voornamelijk voor het zuiden en oosten van Afghanistan. Taliban dragen geen uniform. Het enige waarmee ze kunnen worden onderscheiden is hun wapen. Maar vaak leggen de Taliban hun wapens neer als er buitenlandse troepen aankomen. Dan gaan ze op in de massa en zijn zij onherkenbaar. De lokale bevolking weet precies wie de Taliban zijn, maar uit angst voor vergelding houden zij dikwijls hun mond.

Het terugbrengen van het aantal burgerslachtoffers staat hoog op de agenda van de Amerikaanse generaal Stanly McChrystal. Sinds zijn benoeming is er een duidelijke verandering te zien, maar er is nog een lange weg te gaan.