‘Prachtwijk’ in Rio
Stel, je heet Lula en je bent de president van Brazilië. Maar jouw linkse Arbeiderspartij heeft niet de meerderheid in het parlement. Dan sluit je bondgenootschappen. Bijvoorbeeld met de dubieuze partij van je vice-president, die op zijn beurt weer dubieuze figuren herbergt, zoals senator Crivella: ex-militair en religieus fanaticus, verbonden aan de even machtige als corrupte evangelische sekte ‘Universele Kerk van het Rijk Gods’. Een beetje dealen en wheelen, maar verder niks aan de hand. Toch?
Burgemeester in spé
Dan komen de lokale verkiezingen van oktober eraan. De strijd tussen de kandidaten is al in alle heftigheid losgebarsten. Zoals veel anderen, wil ook de dubieuze Crivella burgemeester van Rio worden. President Lula steunt hem. Móét hem wel steunen, kwa bondgenoot.
Krotten opschilderen
Maar Crivella heeft stemmen nodig. We leven tenslotte niet meer in een dictatuur. Toch? En hoe win je die? Juist ja. Door sociale projecten in de arme wijken te doen. Crivella heeft een idee: als ik nou eens 700 krotten laat opschilderen in de oudste sloppenwijk van Rio. De favela Morro da Providência. Wordt het een ‘prachtwijk’. Staat vast hardstikke leuk, dat blauw op die hutjes. En er wonen veel mensen, dus veel stemmen.
8 miljoen Euro
Zo gezegd, zo gedaan. Crivella pingelt 8 miljoen Euro los bij Lula’s minister van Stedenbeleid. Kan hij de klus mooi uitbesteden aan een bedrijf van zijn ‘Universele Kerk van het Rijk Gods’. Verdienen die ook een centje.
Het enige probleem: de drugsbazen van de sloppenwijk. Hoe druk je die zo’n schilderproject door de strot?
Leger beschermt ‘sociaal project’
‘Het leger!’, bedenkt Crivella. Laten we de wijk gewoon door het leger bezetten. Lekker veilig. En we bieden de militaire top een deel van het geld. Tenslotte ben je niet voor niks een ex-officier.
Crivella stapt naar de minister van defensie van Lula, en laat hem tekenen. Hij dient een wetsontwerp in, dat met behulp van Lula’s meerderheid wordt aangenomen. En zie daar. Het gepenseel in de favela Providência van Rio is het eerste en enige ‘sociale project’ in Brazilië onder auspiciën van het leger.
Vriendjes met Lula
Wat geeft het dat de mensen in de sloppenwijk ertegen protesteren? En wat doet het ertoe dat het leger volgens de grondwet geen favela mag bezetten, of politietaken mag verrichten? Wie vriendjes met president Lula is, die mag alles. Toch?
Bloedend
Afgelopen zaterdag komen drie jongens uit de favela terug van een feestje. De zwaarbewapende soldaten in de favela denken: wat moeten die gozertjes? Je bent militair, of je bent het niet. Toch? Dus slaan ze de jongens in de boeien. Ze rammen hen tegen de muur -slaan en passant nog wat vrouwen neer die de jongens proberen te beschermen- en beginnen met hun geweren op het drietal in te hakken. Bloedend worden ze in een legerjeep gegooid, en afgevoerd.
Doorzeefde lichamen
Meer dan een etmaal horen of zien de bewoners van de sloppenwijk niets meer van de jongens. Hun moeders zijn wanhopig op zoek. Doen navraag bij het militaire hoofdkwartier. Niets.
Totdat tegen het eind van de volgende dag de lijken van de jongens gevonden worden op de vuilnishoop van Rio. De met kogels doorzeefde lichamen van
- David Florenço, 24 jaar. Metselaar.
- Wellington Gonzaga, 19 jaar. Student.
- Marcos Rodrigues, 17 jaar. Scholier
Gemarteld door drugsbazen
Wat er gebeurd is? De jongens zijn gemarteld door de bazen van de drugsbende van een concurrerende wijk. Aan een touw zijn ze achter een rijdende auto aangesleept, en met messen bewerkt. Van de Wellington is het onderbeen afgesneden. De anderen werden eerst in hun voeten, armen en handen geschoten. Volgens de lijkschouwer heeft het uren geduurd voordat de jongens het ‘genadeschot’ kregen.
Afgeleverd door leger
Hoe ze daar terechtkwamen? In de jeep van het leger!!! Elf zwaarbewapende militairen brachten de jongens geboeid naar de wijk van de vijandige drugsbende, en leverden ze als een pakketje aan hun beulen af. Bewoners zagen hoe één van de jongens nog probeerde te ontsnappen. Maar hij werd door de militairen gegrepen, en opnieuw aan de drugsbazen overgedragen.
‘Lesje’
Waarom het leger dat deed? ‘Om hen een lesje te leren’, zegt de luitenant die de ‘operatie’ leidde zonder blikken of blozen. De drie jongens hadden het immers gewaagd de luitenant tegen te spreken. Die David, die van 24 had gevraagd ‘waarom?’, toen de jongens bevolen werd hun hemd uit te trekken, en tegen de muur te gaan staan. De jonge Wellington en Marcos hadden de autoriteit van het leger nog verder uitgedaagd: door te jammeren, en te smeken hen ‘bij God’ vrij te laten. Dat kan een zichzelf respecterend leger van een democratisch land niet toestaan. Toch?
Gewisse dood
Op het moment dat het leger besloot de jongens aan de rivaliserende drugsbende over te dragen, wisten ze dat zouden worden vermoord. In de drugsoorlog van Rio is immers iedere sloppenwijkbewoner die onder commando van een concurrende bende staat ‘de vijand’. En een vijand vermoordt je. Was straf voor de ‘brutaliteit’ van de jongens echt het enige motief voor het leger om de jongens hun gewisse dood in te sturen?
Nee.
Het ging om geld.
Als vee verkocht
De drugsbende waaraan de jongens zijn uitgeleverd, betaalt 20.000 real (ongeveer 15.000 Euro) per aangeleverde ‘vijand’. Het leger heeft de jongens als vee aan hun slachters verkocht. De zakcent die de militairen met hun ‘handel’ verdienden is dus 45.000 Euro. Je kunt niet het hele jaar door alleen voor soldij werken. Toch?
Toen de moeder van Wellington nog op zoek was naar haar verdwenen zoon, probeerde een familielid naar de mobiel van de jongen te bellen. Hij kreeg een onbekende mannenstem aan de lijn die zei: ‘Verloren! Ze zijn al verkocht aan de wijk Mineiro.’
‘Glorieuze institutie’
En nu? Niks. Vier van de elf militairen die de jongens verkochten zitten voorlopig vast. Lula’s minister van Defensie heeft de moeders van de jongens excuus aangeboden. Maar hij weigert het leger uit de wijk weg te halen. ‘Vanwege een paar rotte appels, mag je niet een hele glorieuze institutie als het leger beschuldigen.’ Toch?
En Crivella? En Lula? Die ‘betreuren ten zeerste’, maar peinzen er niet over het krotschilderen te staken.
Hoe bedrijf je anders nog politiek, nietwaar?
Weer zo’n uiterest tendentieus bericht over Rio.
Iedere grote stad (vooral in Zuid Amerika) heeft problemen, drugs, armoede, etc. Lula wordt hiervoor aangesproken ? Gelul, hij moet roeien met de riemen, die hij heeft. Nederlanders begrijpen niets van Brasil, het is daar “business as usual”, en dat zal altijd zo blijven, wat anderen daar ook van vinden. Is niet goed, en is niet slecht, het is gewoon een feit (onveranderbaar, zit in de genen).
duidelijk verhaal. verschrikkelijk verhaal.
ben jij de enige die dit naar buiten brengt? wordt dit in brazil ook zo duidelijk in de krant gezet?
ik proef uit jouw verhaal dat brazil geen democratie (meer) is. klopt dat?
Hoe is dit mogelijk, om zo met je burgers om te gaan. Hier zijn echt geen woorden voor te vinden, zoveel wreedheid. En wie is er dan dubieus?
In mijn ogen iedereen, en niet alleen die Crivella.
Ik ben gewoon verbijsterd.
Moet het eerste voorkomen van het woord ‘jou’ in de tekst “Stel, je heet Lula en je bent de president van Brazilië. Maar jou linkse Arbeiderspartij heeft niet de meerderheid in het parlement.” niet ‘jouw’ zijn?
Helaas is het helemaal waar dat gerechtigheid vaak ver te zoeken is hier in Brazilie. En de hoge pieten zijn het ergst. Vooral de mensenrechten van mensen in de sloppenwijken wordt vaak met voeten getreden. Maar het is niet zo dat het Braziliaanse volk hier onverschillig over zou zijn. Dit verschrikkelijke incident in Rio is ook met afschuw ontvangen door de meeste Brazilianen.
Die 20.000 reais die door de drugsbende werd betaald per uitgeleverd persoon, is trouwens niet gelijk aan 15.000 euro… het zal iets van 8.000 euro zijn.
Ik ben het er absoluut niet mee eens dat dit altijd zo zal blijven ‘Lula’. Ik merk dat er steeds meer mensen, ook van de hogere sociale klassen, ontevreden worden over deze situatie en er tegen in opstand komen. Al is er nog een hele lange weg te gaan op dit gebied, ik geloof dat deze situatie kan veranderen.
Goed artikel. Bedankt Marjon! Dit is weer een een HEEL DUIDELIJK voorbeeld dat overheden NIET zijn te vertrouwen. Ook WIJ moeten in Nederland onze overheid moeten WANTROUWEN. Overheden moeten klein zijn, zich strikt aan de grondwet houden en alleen bezig zijn met de vrijheid te beschermen van het volk en zijn individuen, verder niks. Al helemaal geen krotten beschilderen, want hoe onschuldig het lijkt, het loopt altijd uit de hand..
‘t is de trieste realiteit die je hier schetst. Hard tegen hard, anders is kennelijk niet mogelijk in de haaienvijver.
In het land zit zo veel potentie, maar de situatie van de verpauperde onderklasse is zo ernstig dat het niet binnen afzienbare tijd te verbeteren valt. Heel langzaamaan, met kleine stapjes, zal de vooruitgang geboekt moeten worden, maar de drugshandel en de aanverwante rijkdom van de gangsters die zich hiermee bezighouden maakt de kans op progressie erg klein.
Als mensen in dit onderwerp geïnteresseerd zijn kan ik van harte de documentaire Leo e Zé aanbevelen.
Tot slot een kritische voetnoot t.a.v. de auteur: voor een journalist is uw taalvaardigheid aardig onder de maat. Misschien is het handig om een stuk eerst even op fouten (“jou linkse Arbeiderspartij”, “hardstikke leuk”, “En een vijand vermoordt je”) te laten controleren voor het geplaatst wordt.
Het heeft natuurlijk met de ‘overheid’ te maken, maar ik heb ook compadres werken bij de politie in Zuid-Amerika, in Lima om precies te zijn. Mijn broer heeft daar gesolliciteerd en mocht daar niet werken omdat hij te klein is 1.65. In het Nederlandse leger en bij de politie zitten Indo’s die veel kleiner zijn en toch worden aangenomen.
Wat is daar aan de hand?: ze zoeken een bepaald profiel jongen, iemand die er agressief uitziet en groot is, een echte macho! Politie en Leger werken met vriendjespolitiek, en je moet als man daar macho en agressief zijn.
Ze werken daar ook voor zichzelf, ben twee keer beroofd afgelopen zomer in Lima, één keer door een straatrovertje, de andere keer door de politie. Het probleem van de politie is dat er téveel rotte appels van individuen deel uitmaken van dit instituut. Connecties zijn belangrijker dan opleiding, en het leger in een volkswijk? Ook in NL zou dat niet kunnen! Hier is al helemaal geen respect voor autoriteit, en da’s maar goed ook, want respect moet je verdienen, en niet afdwingen.
Het is niet aan Lula te wijten, maar aan het ingewikkelde systeem waardoor hij gedwongen is allianties te sluiten die hij eigenlijk niet wil.