Het gelijk van de Amerikaanse achtertuin
Nergens is het ‘lekker puh’-gevoel over de Amerikaanse crisis zo groot als in zijn voormalige achtertuin. ‘Kameraad Bush toch’, sneerde president Chávez van Venezuela donderdag over zijn doodsvijand. ‘U heeft me links ingehaald!’
Zijn vriend Daniel Ortega van Nicaragua wist: ‘De financiële crisis in de VS is de straf van God’. De wraak ‘van boven’ voor al die jaren dat ze hun neoliberale beleid aan de armen oplegden.
En de schadenfreude komt niet alleen van de radicale leiders in Latijns Amerika.
‘Crisis? Welke crisis?’ grapte de gematigde arbeiderspresident Lula van Brazilië. ‘Vraag dat maar aan Bush’.
Achtertuin geëmancipeerd
Nog weinigen hebben begrepen hoe de voormalige achtertuin van de VS zich de laatste tien jaar heeft geëmancipeerd. Zowel economisch als politiek.
Bijna geruisloos sloeg Zuid Amerika politiek om naar links. Van Venezuela met zijn krachtpatsende Chávez, tot Chili met de zachtmoedige Michelle Bachelet. Elk land op zijn eigen manier.
Maar hoe verschillend de programma’s van de nieuwe presidenten ook zijn. Eén gezamenlijke noemer leidde tot hun massale verkiezing: het diepgewortelde verzet tegen het vrijemarkt-fundamentalisme van Washington.
Mes op de keel
Tijdens de schuldencrises in de jaren tachtig en negentig kreeg hier land voor land het mes op de keel: Privatiseren moesten ze. Tot de laatste waterkraan. En bezuinigen. Sociale voorzieningen moesten tot op het bot weggesneden. Leve de vrije markt, en weg met overheidsbemoeienis, zongen de VS, het IMF en de Wereldbank in strak geregisseerd koor. Want alleen zo zou er ruimte komen voor een nieuwe middenklasse om zich te ontwikkelen.
Latijns Amerika verzet
Dat was, zo beschrijft ook dit NRC-stuk, de ‘Washington-concensus’ waar geen weldenkend econoom in de wereld zich meer tegen verzette.
Behalve Latijns Amerika. Daar zagen de armen zichzelf nog armer worden. De kloof tussen arm en rijk nam alleen maar toe, en de middenklasse werd niet groter.
En toen, terwijl Amerika niet meer oplette, zich in Iraakse avonturen stortte, en ook de rest wereld over de schouder van Uncle Sam naar het Oosten staarde, ontstond in het Zuiden de omwenteling.
Chili proeftuin
Niemand was hier vergeten hoe de Amerikanen dictatuur na dictatuur in het zadel hadden geholpen. Hoe het Chili van Pinochet de gepantserde proeftuin werd van de Chicago boys en hun agressieve marktfundamentalisme. Hoe ook daarna de wilde uitverkoop van overheidsbedrijven en het primaat van de buitenlandse banken, hele landen op de fles dreven. (De tequila-crisis van 1994 in Mexico, de tango-crisis van 2002 in Argenitinië)
‘Lula-meter’
Hier in Brazilië weet iedereen nog precies hoe de (toenmalige) Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs de ‘Lula-meter’ instelde voor de verkiezingen in 2002: Hoe hoger de linkse kandidaat in peilingen kwam, hoe hoger het investeringsrisico.
Buitenlandse banken die nu met injecties en overheidszorg op de been moeten worden gehouden, speculeerden toen de Braziliaanse economie bijna stuk. Met als enig argument: ‘Lula gevaar voor de vrije markt’
Los van economische doodskus VS
De Braziliaanse kiezers lieten zich niet intimideren. En Lula zit er nog steeds. Met een populariteit van 75%. En een economie die de schokgolven van de financiële crisis voorlopig nog goed kan opvangen.
Want net als de linkse leiders in de meeste andere andere Latijns Amerikaanse landen, heeft Lula Brazilië uit de economische doodskus Amerika gehaald. Brazilië heeft een redelijke reserve (200 miljard). Overheids- en staatstekort zijn beperkt. En andere markten dan alleen de Amerikaanse zijn weloverwogen aangeboord.
Nieuwe ordening?
Terwijl het paleis van Uncle Sam in elkaar stort, zijn in de achtertuin nieuwe bloemen tot bloei gekomen.
De wereld roept nu om een ‘nieuwe economische ordening’. EU-voorzitter Sarkozy sprak over de noodzaak van een ‘herstichting van het kapitalisme’.
Latijns Amerika heeft het al.
Tijd om daar eens serieus naar te kijken?
Zou dat onder Barack beter worden?
Beter in de zin dat hij erkent dat Zuid en Midden Amerika zijn eigen weg moet gaan, en beter in de zin dat hij wellicht beter overweg zal kunnen met de leiders van die landen?
Dat ik leiders moet schrijven, dat is eerlijk gezegd wat mij benauwt. Deze mensen (Argentinië heeft een vrouw als president, het zijn dus niet alleen maar mannen) maken in groot detail de dienst uit in hun land. Een echte onafhankelijke pers ontbreekt, maar zelfs de bedrijven zijn, zeker in bijvoorbeeld Venezuela, niet onafhankelijk
Tijd om hier serieus naar te kijken?
Zeer zeker. Ik vind dat er zonder meer veel te weining media aandacht is voor Latijns Amerika
Ik vind het prima dat Zuid Amerika links word maar dan wel zonder een persoon als Chavez die toen die aan de macht kwam behoorlijk veel wapens kocht toen hij president werd en ik ben er altijd van uitgegaan
dat linksvoor de Vrede is. En als je bekijkt hoe een geloofs genoot het er in Eritrea vanafbrengt heb ik weinig hoop voor de toekomst
goed stuk Marjon,
De nieuws uitzendingen(NOS) worden volgens mij, door een Amerikaanse regisseur gemaakt.
ik kom al verscheidene jaren in Brasilië, en dan om specifiek te zijn in de staat Sao-Paulo. Dat is natuurlijk het welvarenste deel van Brasil.
Terugkomend op de nieuws uitzendingen, je hoort alleen maar nieuws uit Brasil als het carnaval is of dat de drugs bendes in opstand komen in de gevangenissen, of rellen in de “favelas” van Rio. In dit land is zoveel nieuws te verkrijgen, het is kwa grote groter dan Europa.
Dan is er toch positief nieuws te brengen, voorbeeld de aardgas winning voor de kust van Santos. Smit international zit er gelijk bij. De grote recycling project in sao_paulo. daar kunnen ze in Europa laat staan in Nederland nog wat van leren.
Marjon ga zo door, je heb mooie reportages als ze uitgezonden worden.
Mijn oog is wel op latijns Amerika gericht.