- Home
- Standplaatsen
- Weblog Afrika
- Weblog Berlijn
- Weblog Bern
- Weblog Brussel
- Weblog Europa
- Weblog Haiti
- Weblog Istanbul
- Weblog Kabul
- Weblog Latijns-Amerika
- Weblog Londen
- Weblog Madrid
- Weblog Midden-Oosten
- Weblog Moskou
- Weblog New Delhi
- Weblog Noordpool-Zuidpool
- Weblog Parijs
- Weblog Peking
- Weblog Rome
- Weblog Washington
- Zomercolumns
- Weblog Olympische Spelen
- Nieuwe Media
- Den Haag
- Hoofdredactie
- Redacties
- Presentatoren
- Directie
- Programma's
NOS
Latijns-Amerika
19 maart 2010
Marjon van Royen
Honduras: voetbaloorlog en bananen-coup
19-7-2009 1:40
Het is vandaag op de kop af 40 jaar geleden dat Latijns Amerika een einde maakte aan de voetbaloorlog tussen Honduras en El Salvador. Een échte oorlog, naar aanleiding van verloren voetbalwedstrijden. De huidige bananen-coup in hetzelfde Honduras is vandaag precies 3 weken oud. Een échte staatsgreep, waarbij een gekozen president in zijn pyjama door het leger het land uit werd gezet. Maar het lukt Latijns Amerika nog steeds niet daar een eind aan te maken.
Hard tegen hard
De spanningen lopen steeds verder op. De verjaagde Zelaya met zijn cowboyhoed dreigt vandaag terug te keren: ‘Het is míjn land’.
Zijn vroegere vriend en partijgenoot Micheletti, die zich het presidentschap maar al te graag toeeigende zegt: ‘Alles. Behálve de terugkeer van landverrader Zelaya’.
Een bloedbad dreigt.
Alle bemiddeling-pogingen tot nu toe mislukten.
Voetbaloorlog
Aanleiding tot de voetbaloorlog van 1969, waren de kwalificatie-wedstrijden voor het WK in Mexico. Niemand ter wereld nam notitie van het duel tussen de Midden- Amerikaanse landjes.
Maar in Honduras en El Salvador was het een kwestie van leven en dood.
Stenen
De eerste wedstrijd werd gespeeld in Honduras. De hele nacht werd het Salvadoraanse elftal in zijn hotel belaagd door Honderese fans. Die schoten vuurpijlen af, beukten met stokken op blikken, en smeten stenen door de ramen. De volgende dag verloor een onuitgeslapen El Salvador met 1-0 tegen Honduras.
In El Salvador rent op dat moment de jonge Amelia Bolaños naar het kantoor van haar vader, pakt een pistool, en schiet zichzelf dood.
Ze wordt acuut een volks-heldin.
Revanche
Een week later is de revanche in El Salvador. Ook nu fans die -dit keer de Hondurése selectie uit hun slaap houden. Weer stenen, en ook dooie ratten die door de ramen van worden het hotel worden gegooid. De volgende dag verliezen elf doodsbenauwde Hondurezen met 3-0.
Even later is het oorlog. El Salvador bombardeert de hoofdstad van Honduras. Honduras vecht terug.
Resultaat: meer dan 5000 doden, 10.000 gewonden en 50.000 mensen dakloos in minder dan vier dagen.
Aanleiding staatsgreep
Zo futiel als de voetbaloorlog, lijkt nu ook de aanleiding tot de coup tegen president Zelaya. Wie ter wereld lette erop, dat de man-met-de-cowboyhoed een níét bindende volksraadpleging wilde houden, over de vraag of er in november een écht referendum gehouden moet worden… over de vraag of de Hondurese grondwet in de tóékomst veranderd mag worden?
Het presidentschap van Zelaya loopt in januari officieel af. En een procedure tot grondwet-wijzing duurt wel een jaar of wat.
Toch vonden het Hondurese parlement en hooggerechtshof het nodig het leger op Zelaya af te sturen:
‘Hij wilde die volksraadpleging houden om voor eeuwig aan de macht te blijven.’
Voetbaloorlog had ook ándere reden:
In 1969 was in Honduras de zoveelste militaire bananen-dictatuur aan de macht: operette-presidenten die de Amerikaanse bananen-belangen in het land beschermden. Maar de Hondurese boeren waren onrustig, en eisten land.
Toen bedacht het regime een manier om de kool en de geit te sparen. Niet de grote bananen-bedrijven zouden land inleveren. Maar de 300.000 keuter-boertjes uit het overbevolkte El Salvador, die zich in de loop der tijd in Honduras hadden gevestigd. Ze moesten acuut het land verlaten.
Tegen de tijd dat El Salvador aanviel, trokken er tienduizenden berooide en mishandelde Salvadoraanse boeren de grens over. Arme boeren, waar ook het Salvadoraanse regime geen zin in had.
Wat zit er dan achter de staatgreep tegen Zelaya?
De belangen van dezelfde bananen-elite als toen. Couppleger Micheletti en zijnen vreesden de nieuwe populistische houding van Zelaya-met-de-cowboyhoed.
Zelaya komt uit een goed conservatieve grootgrondbezitters-familie. Als zodanig werd hij vier jaar geleden ook verkozen.
Maar halverwege zijn termijn bekeerde hij zich plotseling tot het radicale Latijns Amerikaanse links van Chávez (Venezuela), Morales (Bolivia) en Correa (Ecuador).
‘Beter voorkomen dan genezen’,
moeten ze in de Hondurese paleizen hebben gedacht. Dus lichtten ze Zelaya van zijn bed, en stopten hem in een vliegtuig. In het parlement werd intussen een valse verklaring voorgelezen, dat Zelaya ‘vrijwillig’ afstand zou hebben gedaan van zijn presidentschap.
Dus: om te voorkomen dat de democratie in Honduras gevaar zou lopen, besloten ze hem maar vast te slopen.
Dat ‘negertje’ Obama
De wereld staat nu aan de kant van ‘de legitieme en gekozen president’ Zelaya.
Amerika accepteert geen coups meer in zijn achtertuin. Tevoren had Hillary Clinton lucht van de aanstaande staatsgreep gekregen. Maar de telefoontjes van haar ministerie werden eenvoudig niet door het Hondurese leger opgenomen.
Toen president Obama de nieuwe machthebbers veroordeelde, werd hij door hij door de coup-plegers uitgemaakt voor ‘dat negertje dat nergens van weet’.
Hoog spel
Niet al te handig in de wereld van 2009.
Maar ook Zelaya speelde hoog spel. Hij joeg het leger, het parlement én de rechtelijke macht tegen zich in het harnas. In Honduras stond hij politiek alleen.
Als zijn tegenstanders niet op het idee van de coup waren gekomen, had hij alles verloren.
‘Democratische held’
Nu is Zelaya de ‘democratische held’. Omringd door de andere radicaal-linkse leiders van het continent, speelt hij voor ‘man van het volk’.
Het rulle zand van de politiek
Het is te hopen dat datzelfde volk zich niet wéér laat afslachten voor ‘het rulle zand van de politiek in deze contreien’, zoals de Poolse journalist Ryszard Kapuscinski het ooit noemde.
En toch.
‘De kleine landen van de derde, vierde en verdere werelden trekken pas aandacht, als ze besluiten bloed te vergieten’, eindigde Kapuscinski in zijn verslag over de voetbaloorlog in 1969. ‘Een trieste waarheid, maar zo is het.’
Nog steeds.
Tags: coup, El Salvador, honduras, staatsgreep, voetbaloorlog, zelaya
Goed stuk Marjon. Ik kan er niet echt je politieke voorkeur uit halen, dus het lijkt me aardig objectief.
Nou ja, met de laatste alinea wellicht, waar je verwijst naar collega Kapuscinski, die suggereert dat iemand, een externe macht, zich zou moeten bemoeien met de binnenlandse aangelegenheden aldaar. Omdat je hem quote, neem ik aan dat je dat ook wel wenselijk acht. Hoe dan ook is die laatste alinea dan niet objectief. En ik ben het daar ook niet mee eens.
Maar los daarvan, goed stuk.
Ha Jan, dankje. Maar Kapuscinski vroeg niet op ingrijpen hoor. Hij contstateerde alleen de wetmatigheid dat dit soort landen alleen aandacht krijgen als er bloed wordt vergoten.
marjon
Inderdaad goed stuk. Je wordt hier in Nederland wel eens moe van dat eeuwige vergader, gepraat en gecompromis, maar dat toch veel liever dan de reacties daar. Verder blijft het heel triest dat we op 5 mei onze bevrijding vieren en blij zijn dat hier geen oorlog is, maar een oorlog een paar landen verder op doet ons toch weinig. Alleen wanneer er doden vallen en het liefst europeanen dan is het een item op het nieuws hier. Ik blijf het belangrijk vinden dat we ons zoveel mogelijk op de hoogte blijven stellen van andere culturen, andere oorlogen, andere gebeurtenissen, omdat het altijd mensen zoals ons treft, waarmee we meer overeenkomsten hebben dan we zelf toegeven.
Aardig stuk over de voetbaloorlog, verder dekt dit stuk niet het hele verhaal.
Ik loop sinds april dit jaar stage in Honduras en verblijf sindsdien in de tweede stad van Honduras, San Pedro Sula.
De wereldberichtgeving belicht de zaak vooral vanuit de kant dat een democratische president afgezet wordt en dat dit nooit en te nimmer moet kunnen.
Verhalen hier vertellen een ander beeld. Zelaya wilde ondanks een rechterlijk verbod een volksraadpleging opzetten die het mogelijk zou maken om eventueel langer aan de macht te blijven. De algemene opinie is dat het volk daar helemaal niet op zat te wachten, maar dat Zelaya de volksraadpleging zelf door wilde zetten.
De nieuwe regering houdt vast aan het houden van nieuwe verkiezingen in november. Daarmee lijkt me de betiteling van een echte coup ook overdreven. De nieuwe regering laat de macht bij het volk.
De huidige regering heeft er misschien niet goed aan gedaan Zelaya naar het buitenland te laten gaan. Onder de bescherming van Chavez en andere landen heeft Zelaya als nog een goede communicatiepositie verworven. Hiermee wordt de zaak soms nogal eens eenzijdig belicht. Als je hier met de gemiddelde inwoner mensen spreekt zegt 80 tot 90% dat ze helemaal niet willen dat Zelaya terug komt als president.
Ik ben benieuwd hoe dit verhaal gaat aflopen met een algemeen negatieve wereldopinie over het afzetten van Zelaya en een volk dat helemaal niet lijkt te wachten op de terugkeer van hem.
heerlijke stukjes altijd over latijns amerika. Hier wil ik graag meer over lezen. Drugswar in mexico, staatsgrepen in honduras. Geweldig
Bedankt Marjon voor je verhelderend stuk. Al met al maakt het weer eens duidelijk hoe onstabiel de politieke situatie in dit deel van de wereld is. Hoe staat het in Guatemala eigenlijk in dit verband? Is het daar al weer “rustig” na de moord op Rodrigo Rosenberg?
Goed dat hier (eindelijk) eens een stukje over geschreven is. Objectief is het allerminst, zoals Herman al terecht opmerkte, maar het voorval is in ieder geval genoemd en het zet je weer aan het denken.
Ik volg het nieuws in die regio goed en ik kan me heel goed indenken dat een groot deel van de bevolking en politiek erg bang is voor een toekomst die lijkt op het huidige Venezuela onder Chavez. Vandaar dat ze erg scherp zijn.
De rechterlijke macht is in Honduras, itt die in Venezuela, nog niet een verlengstuk van de president en heeft bevolen om de president te stoppen met zijn onwettige plannen. De regering is niet vervangen door een militair regime, maar is zelfs voor het grootste deel blijven zitten. Bovendien zijn verkiezingen nog dit jaar gepland. Een klassieke coup is het dus allerminst. De gevolgen kunnen echter wel groot zijn, zeker als Zelaya blijft aanmoedigen dat geweld gebruikt moet worden door zijn aanhangers.
Beste ‘Fries’ en ‘Herman’.
Ik begrijp niet helemaal hoe jullie kunnen zeggen dat dit niet niet om een ‘echte coup’ gaat. Voorzitter van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), de Chileen Insulza (die niet van linkse symaptieën verdacht kan worden), stelt toch heel duidelijk: ‘een gekozen president van zijn bed lichten, en het land uitzetten, is volgens elke definitie een staatsgreep’. Overigens is ook de (niet al te linkse) EU die mening toegdaan. Niet voor niets is de hulp aan Honduras stilgelegd.
Ok, over de definitie van een “echte coup” kun je blijven praten. Inderdaad is de president afgezet.
Echter dit is een cuop waar 80 tot 90% van de bevolking gewoon achter staat. Ik geloof in de jaren tachtig is er in de grondwet van Honduras opgenomen dat een president nooit langer dan 4 jaar dient, zelfs al is het een goede president. Zelaya wilde dit veranderen, tegen een verbod van het hooggerechtshof in. De rest van de regering heeft, toen Zelaya op eigen houtje de verboden volksraadpleging door wilde zetten, ingegrepen en Zelaya afgezet. Bijna iedereen hier wil dat graag zo houden.
Ik wijt het aan machtige vrienden van Zelaya, zoals Chavez, dat de wereldopinie nog steeds pro-Zelaya is. Geluiden hier in het land vertellen echter dat ze hem pertinent niet terug willen en dat ze ondangs verbroken banden met andere landen dit vol zullen houden.
@Herman en Fries:
Ik heb Marjon juist geprezen omdat zij zo objectief mogelijke journalistiek bedreef met dit bericht. Ik ben totaal niet op de hoogte van de situatie in Honduras en het boeit me ook niet bijzonder veel, al zal Kapuscinski dat wel erg vinden, dus je kunt mij moeilijk subjectiviteit verwijten dan. En ik kon niet uit het stuk halen waar Marjon stond ten aanzien van voornoemde, dus moet het wel een objectief stuk zijn.
Los daarvan geldt volgens elke definitie dat wanneer een gekozen leider door het leger van het bed wordt gelicht, dat een coupe is.
Een democraat zou alleen maar moeten toejuichen dat een grondwetswijziging door een referendum wordt beslist.
Nu ben ik geen democraat, maar jullie uiteraard wel.
Herman, als ‘80% tegen’ (de 80 is voor jouw rekening) een criterium is om iemand uit zijn functie te zetten, waarom zie je in westerse landen dan nooit een ingrijpen van militairen? Dat is dan even goed te rechtvaardigen, want de populariteit van machthebbers daalt geregeld tot dieptepunten die geenszins een pro-meerderheid van het volk duiden.
@Marjon: Ok ;]
De mens kijkt ‘graag’ naar leed. Dat is een psychologisch ding. Heeft ook wel nut om diverse redenen: Weten welk gevaar er is zodat je je erop kunt voorbereiden bv.
Toch jammer dat die Spanjaarden en Portugezen daar zo massaal op vakantie zijn gegaan toen.
Hoewel er daarvoor ook geregeld doden vielen.
Ik kijk liever maar niet meer.