Het einde van de hype?
Veertien maanden na de verdwijning van Madeleine McCann heeft de Portugese politie het onderzoek naar haar verdwijning stopgezet. Is hiermee een einde aan de hype gekomen? Of hebben we hiervan het laatste woord nog niet gehoord???
Voor degenen onder u die het afgelopen jaar op Mars hebben gewoond: Madeleine McCann is een Britse peuter die vorig jaar mei verdween in de Portugese badplaats Praia da Luz. Haar verdwijning was een van de megastories van het afgelopen jaar, en niet alleen in de Britse media.
Ik moet toegeven dat ik het afgelopen jaar met tegenzin heb bericht over ‘Maddy’, zoals ze hier liefkozend door de pers wordt genoemd. Op de eerste plaats omdat dit verhaal tot gigantische proporties werd opgeblazen waarbij wekenlang elk ander nieuws verbleekte. De wetten van de nieuwshype zijn soms ondoorgrondelijk, want er verdwijnen maandelijks duizenden kinderen over de hele wereld. Wat maakte de verdwijning van Madeleine McCann dan zo bijzonder?
Volgens de televisiemaker Charlie Brooker (BBC) spelen de 24-uurszenders een belangrijke rol bij het creëren van hypes. Zijn stelling: 24-uurszenders kunnen alleen naar behoren functioneren bij bijzonder grote nieuwsgebeurtenissen zoals 11 september. Maar zulke gebeurtenissen zijn zeldzaam met als gevolg dat nieuwszenders kleinere gebeurtenissen opblazen om de tijd te vullen. Zie Madeleine McCann.
Brooker heeft een briljante uitzending gemaakt over de veranderde rol van televisiejournalistiek: Charlie Brooker’s Screen Wipe. Het is een hilarisch en bijzonder cynisch programma, maar in de kern heeft hij wel gelijk. De hele aflevering is in drie delen hieronder opgehakt, zie helemaal onderin deze blog. In deel twee (vanaf 7 min 30) en deel drie komt de Madeleine-hype aan bod. In totaal duren de drie delen dertig minuten, maar het is de moeite van het kijken meer dan waard.
Wat me eigenlijk meer irriteerde waren de verzoeken van mijn Nederlandse opdrachtgevers om aandacht te besteden aan de verdwijning van Madeleine McCann. Als de Britse aandacht al overdreven is, waarom is deze ene peuter zo interessant voor een Nederlands publiek? Vaak kreeg je dan van de redactie te horen: de peuter an sich is niet interessant, maar we moeten wel de hype in Groot-Brittannië registreren.
Een slecht argument. Als je verslag gaat doen van de hype, word je automatisch onderdeel van de hype. Je kunt het dan onmogelijk bij een bericht laten. Als het meisje bijvoorbeeld in een later stadium wordt gevonden, moet je het verhaal ook afronden.
De reden dat Nederlandse redacties dit verhaal willen hebben niet zozeer te maken met het zogenaamde belang van dit verhaal, maar met de manier waarop Nederlandse media werken. Niemand was namelijk immuun voor het Madeleine-verhaal. Van Telegraaf tot NRC Handelsblad, van SBS tot NOS: allemaal hebben we (te veel) regels en minuten besteed aan Madeleine.
We kijken nu eenmaal met een Angelsaksische bril naar het nieuws. Op de buitenlandredacties kijken we allemaal naar BBC World, Skynews en CNN. We lezen de telexen van persbureaus als AP (Amerikaans) en Reuters (Brits). De abonnementen van de persbureaus als AFP (Frans) en DPA (Duits) worden door steeds meer Nederlandse media opgezegd.
Als je in Groot-Brittannië een hype ziet ontwikkelen, kun er gif op innemen dat in Nederland uiteindelijk een eindredacteur of chef wordt omver geblazen door de niet aflatende televisielawine van de (in dit geval) Britse 24-uurszenders. Als er een Duitse of Hongaarse Maddy zou zijn, gaat dit meestal ongemerkt aan ons voorbij. Niet veel buitenlandredacteuren volgen het Duitse nieuws op ZDF, laat staan het Hongaarse televisienieuws.
Mijn stekels gingen dus elke keer recht overeind staan als ik aan de andere kant van de lijn het woord Madeleine hoorde vallen. Maar is dat nu de juiste houding? Mijn weerzin sloeg om in cynisme en dat is ook niet goed. Als journalist moet je open staan voor elke suggestie zonder vooroordeel. Aan u dus de vraag: hebben de NOS en de Nederlandse media in hun algemeenheid te weinig/te veel aandacht besteed aan Madeleine McCann? Was u geïnteresseerd in het verhaal of was u -net als ik- juist geïrriteerd?
Charlie Brooker’s Screen Wipe
Deel 1: Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Deel 2: Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Deel 3: Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Geïrriteerd
Natuurlijk is het spoorloos verdwijnen van een kind een ramp voor de familie- en vriendenkring rond dat kind, maar wereldnieuws? Voor de ouders: ja. Hun hele verdere leven zal, al zou het kind nog worden gevonden, in het teken van dit persoonlijke drama staan. Voor hen is en blijft het een eeuwige verschrikking en de onzekerheid over het lot van dit kind is dodelijk, maar het is een persoonlijk drama en de wereld draait door.
Dat er van een dergelijk gebeuren, dat in onze westerse wereld gelukkig niet zó vaak voorkomt, melding wordt gemaakt: oké. Maar laat het daarbij. Een zekere dosis irritatie was ook mij niet vreemd.
Absoluut irritatie. Had het idee dat het type ouders (carriere, harde uitstraling) bijdroeg aan de manier van verslag doen. Hier in Engeland gaat het nog meer nergens over, moet het nu echt weer zo hard in het nieuws dat de case gesloten wordt? En al die andere zoekgerakate kinderen dan?
Ook ik was geirriteerd door te veel aandacht voor de verdwijning van Madeline.
En vind het jammer dat als er dan toch over wordt bericht in de media deze kans niet werd aangegrepen om meer achtergrond nieuws te brengen over al die andere kinderen die jaarlijks verdwijnen.
Tja, doet me een beetje aan Joran en Peter R. denken. En natuurlijk de reactie van Freek de Jonge hieromtrent.