Het begon met een 112-noodoproep van een paniekerige dame in het Noord-Ierse plaatsje Craigavon. Haar ruit was maandagavond ingeslagen, waarop meteen twee politieauto’s uitrukten. Toen de agenten arriveerden werden ze meteen onder vuur genomen. Een van de agenten was op slag dood.

De aanslag is opgeëist door de Continuity IRA (CIRA), een radicale splintergroep van het Ierse Republikeinse Leger. Net zoals de Real IRA, de groep die de aanslag op de Britse legerbasis van afgelopen zaterdag heeft opgeëist, verzet de CIRA zich tegen het huidige vredesproces. Hun strijd voor een verenigd Ierland willen ze met militaire middelen voortzetten.

De aanslag komt niet als een complete verrassing. Het afgelopen anderhalf jaar is de Noord-Ierse politie in toenemende mate geworden het doelwit van aanslagen. Craigavon zelf was vorig jaar het toneel van ernstige rellen waarbij de (overwegend protestantse) politie werd bestookt met brandbommen en onder vuur werd genomen door sluipschutters. Wel was het voor het eerst in meer dan tien jaar dat een agent van de Noord-Ierse politie om het leven kwam. Hier beelden van de rellen van afgelopen zomer. Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.

Zal het recente geweld tot een terugval in het vredesporces leiden? Het eerste antwoord is: nee. “Ze zijn marginaal, maar wel gevaarlijk”, stelt professor Rick Wilford, hoogleraar politicologie van Queen’s University in Belfast. “Ze krijgen absoluut geen steun van de bevolking, iedereen spreekt zijn afkeur uit. Ook de republikeinse partij Sinn Féin, dat voorheen de politieke tak was van de IRA, heeft de aanslagen met afkeer veroordeeld.”  

De brede reactie op het geweld laat meteen zien hoe Noord-Ierland veranderd is. De afgelopen dagen bezochten grote aantallen katholieken de legerbasis om hun laatste eer te bewijzen aan de twee omgekomen Britse soldaten. Dat zou vijftien jaar geleden onmogelijk zijn geweest. Katholieken die de laatste eer bewijzen aan een vermoorde soldaat, konden toen rekenen op represailles van de IRA. Dat de katholieken nu wel komen opdagen, toont alleen maar aan dat ze hun angst hebben verloren voor de dissidente IRA-groepen.

Wilford: “De Britse militairen zijn uit het straatbeeld verdwenen en die moeten er ook niet meer komen. Niemand in Noord-Ierland heeft trek in de oude situatie, daarom is het zo belangrijk dat de politiek niet doorschiet met haar reactie en rustig blijft. We trekken ons de aanslagen aan, maar we nemen de groeperingen niet serieus. We moeten uitkijken dat dit geen propaganda-overwinning wordt voor de radicale splintergroepen.”

De Noord-Ieren maken zich op dan ook dit moment zorgen om de verkeerde redenen, stelt Michael Doherty. Hij is de directeur van de Peace and Reconciliation Group, een beweging die de dialoog tussen protestanten en katholieken op gang probeert het krijgen. Volgens hem verkeert Noord-Ierland in een fase van vrijwillige apartheid. “We bevinden ons eigenlijk in een permanente identiteitscrisis. Noord-Ieren bestaan niet. De katholieke nationalisten zijn meer Iers dan de Ieren in de Republiek, net zoals de protestanten meer Brits zijn dan de Schotten of Engelsen. Waar je woont en wat je geloof is, definieert eigenlijk wie je niet bent. Dat is een negatieve kracht die toenadering erg moeilijk maakt.”

En daarin schuilt het gevaar voor Noord-Ierland. Zolang de ene groep de andere als een bedreiging ziet, zal er nooit sprake zijn van echte vrede. En daarin ligt de ware taak voor de politieke partijen in Noord-Ierland.