Celebrity porno
Afgelopen nacht is Jade Goody overleden. “Jade who?”, zult u denken. Goody was al jaren een bekendheid in Groot-Brittannië en typisch zo’n celebrity die beroemd is om het beroemd zijn. De afgelopen weken werd er ook buiten de Britse landgrenzen over haar bericht, omdat cameraploegen en fotografen haar lijdensweg op de voet volgden. Maar is haar dood werkelijk interessant nieuws voor een Nederlands publiek?
Goody kreeg in 2002 bekendheid door haar deelname aan de Britse editie van Big Brother. Sindsdien weken de camera’s nooit van haar zijde. De niet aflatende media-aandacht maakten haar een Britse beroemdheid, wat haar weer een ticket verschafte voor Celebrity Big Brother in 2007, een spin off van het originele programma. In de zomer van 2008 werd tijdens haar deelname aan Big Brother in India bekend dat ze baarmoederhalskanker had. De ziekte was al in een vergevorderd stadium en genezing was uitgesloten.
Vorige maand werd duidelijk dat ze nog maar hooguit enkele weken te leven had. Haar stervensweg werd vanaf dat moment minuut voor minuut vastgelegd. Elke dag werd haar lijden breed uitgesmeerd over de kranten, tijdschriften en tv-programma’s, inclusief de serieuze media. Ziekmakend was het.
Ik zal Goody zelf geen verwijten maken. Ze nodigde de cameraploegen en fotografen zelf uit om op die manier een bak geld binnen te halen waarmee ze haar twee kleine kinderen een onbezorgde toekomst wilde geven. Wel vind ik het bezwaarlijk hoe graag de Britse media en de consumenten zonder enige terughoudendheid ingingen op dit aanbod. Noem me een moraalridder, maar dit was je reinste celebrity porno zonder enige nieuwswaarde. Een onvervalste hype was geboren.
Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
De afgelopen weken heb ik verschillende verzoeken gekregen van mijn Nederlandse opdrachtgevers om aandacht te besteden aan Jade Goody. Uiteindelijk heb vandaag een keer in een kort gesprek op de radio het verhaal verteld, maar wel met enige tegenzin. Dit was namelijk een goed voorbeeld hoe makkelijk wij soms de nieuwsagenda van de Angelsaksische media overnemen.
Het argument dat je vaak van Nederlandse redacties over hypes hoort is het volgende. “De zaak zelf is niet interessant, maar we willen graag de hype registreren.” Dat vind ik te gemakkelijk. Als je hype registreert, dan word je er ook onderdeel van. De verdwijning van Madeleine McCann is daar een goed voorbeeld van. Als je gaat berichten over de mediahype, dan ben je gedwongen ook het verhaal af te maken, bijvoorbeeld wanneer het meisje weer gevonden wordt. Madeleine McCann heeft een nieuwswaarde van nul voor een Nederlands publiek. Elke jaar verdwijnen er over de hele wereld ontelbare kinderen. Stuk voor stuk schrijnende verhalen, maar gaan we die ook allemaal berichten? In het jaar dat de verdwijning van Madeleine McCann breed werd uitgemeten, was er een ander Brits meisje zes maanden lang vermist. Het leverde een kort bericht in de Britse media en leidde uiteraard niet tot berichtgeving in de Nederlandse media. Waarom McCann dan wel?
Ik wil niet roomser dan de paus zijn. Natuurlijk berichten we soms ook over buitenlandse hypes en andere sensationele verhalen. We hebben dit jaar al onze aardige portie gehad: de bloedbaden in Winnenden en Dendermonde, het proces rond Joseph Fritzl . Wel moeten we voortdurend ons afvragen waar de grenzen liggen en of we niet al te makkelijk meegaan in hypes. Die grens is niet eenvoudig te bepalen, journalistiek is nu eenmaal geen exacte wetenschap.
Het probleem is dat we bovengemiddeld aandacht besteden aan Britse hypes. Volgens de televisiemaker Charlie Brooker spelen de Britse 24-uurszenders (BBC en Skynews) een belangrijke rol bij het creëren van hypes. Zijn stelling: 24-uurszenders kunnen alleen naar behoren functioneren bij bijzonder grote nieuwsgebeurtenissen zoals 11 september. Maar zulke gebeurtenissen zijn zeldzaam met als gevolg dat nieuwszenders kleinere gebeurtenissen opblazen om de tijd te vullen. Brooker heeft een paar jaar geleden een briljante uitzending gemaakt over de veranderde rol van televisiejournalistiek: Charlie Brooker’s Screen Wipe. Het is een hilarisch en cynisch programma, maar in de kern heeft hij wel gelijk. De hele aflevering is in drie delen hieronder opgehakt. Het duurt in totaal een half uur, maar is een absolute aanrader om te kijken.Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Bekende voorbeelden van Britse hypes zijn de al eerder genoemde Madeleine McCann en de vermoorde zusjes Holly Wells en Jessica Chapman. Het zijn de verhalen waarover de Britse media wekenlang, dag in, dag uit gaan tetteren. Elke wending, hoe klein ook, wordt breaking news en elke journalistieke maatstaf verdwijnt volkomen. Probleem is dat dit bombardement van één nieuwsverhaal ook zijn invloed heeft op de Nederlandse media.
De reden dat we meer dan gemiddeld aandacht besteden aan sensationele Britse zaken is simpel: op de redacties van Nederland (en waarschijnlijk ook andere landen) staan een paar buitenlandse nieuwszenders aan: Skynews, BBC World en CNN. Een klein voorbeeld illustreert perfect wat voor effect dat heeft. Afgelopen week vloog de bovenste verdieping van een kantoor in Londen in de fik. Binnen de korste keren hing de Skycopter erboven, wat indrukwekkende plaatjes opleverde waarop Skynews uiteraard in de overdrive ging. Ikzelf had de beelden nog niet gezien, maar binnen tien minuten kreeg al drie telefoontjes uit Nederland. Dankuwel Skynews. Ik vraag me af of een een brand in Madrid of Parijs ook zo snel wordt opgemerkt in Nederland.
Nog niet zo lang gelden waren dat Skynews, CNN en BBC World de enige buitenlandse 24-uurs nieuwszenders, maar tegenwoordig bestaat er een breed spectrum aan buitenlandse nieuwskanalen. Hier in Londen ontvang ik Euronews, CCTV-9 (China), NDTV (India), Russia Today, France 24 en Al Jazeera. Allemaal in het Engels, allemaal met een eigen invalshoeken en ongetwijfeld allemaal met hun eigen hypes. Maar deze zenders staan in tegenstelling tot de BBC, Sky en CNN zelden aan op de redactie, met als gevolg dat de Russische Madeleine McCann of de Chinese Jade Goody ook zelden op onze nieuwsradar verschijnen.
Dit is niet uniek voor Nederland. Ook in andere landen is de invloed van de Angelsaksische media te merken. Een mooi voorbeeld gaf mijn collega Bram Vermeulen in 2002, toen hij nog correspondent was in Zuid-Afrika. Door de overweldigende aandacht van de Britse media voor de vermissing van Jessica Chapman en Holly Wells, haalde de zaak zelfs de voorpagina’s van de Zuid-Afrikaanse kranten. Toch bizar in een land waar geen gebrek is aan gruwelijke moorden en verkrachtingen van kinderen.
Journalisten zijn meelopers want ze moeten ‘scoren’ en kijkcijfers krijgen. Vroeger was dat bij de NOS misschien minder maar ik denk dat de sociale druk op een redactie tegenwoordig zo groot is bij een ‘hype’, dat je wel gedwongen wordt om als enkele kritische journalist er over te moeten publiceren. Ik heb dan ook niet de illusie dat dit in de toekomst veranderd. Het meest ergerde ik me aan de berichtgeving over Twitter toen het vliegtuig bij Schiphol neergestord was. Het moest namelijk wel even gemeld worden dat Twitter het eerste was met deze ‘scoop’. Er zijn net een paar mensen gestorven en men maakt zich druk over wie het eerste het nieuws heeft, want we moeten ‘breaking news’ hebben.
groeten,
@ Chris
Ik denk dat dit niet met de “sociale druk” om te scoren te maken heeft. De buitenlandse nieuwszenders staan aan om de laatste nieuwsontwikkelingen te volgen en op ideeën te komen voor verhalen in de eigen uitzendingen. Het probleem met hypes is dat ze al het andere nieuws wegdrukken. Gisteren zag je dat Skynews en in iets minder mate de BBC de hele dag door verslag deden van de dood van Jade Goody, werkelijk alles werd uit de kast getrokken. Met dit aanhoudende nieuwsbombardement komt er altijd een moment dat de redacties zich afvragen of ook zij ook niet iets met dit nieuws moeten. Doordat de Britze zenders haar dood tot buiten alle proporties opblazen, verlies je het perspectief en vergeten we ons soms af te vragen of Jade Goody, die totaal onbekend is bij het Nederlandse publiek, wel een interessant nieuwsverhaal is.
Arjen, een zeer goede analyse van hoe media en hypes werken en heel terecht dat je je afvraagt of we daar niet af en toe iets te makkelijk in mee gaan. Ik vind volkomen terecht dat je moeite hebt met de berichtgeving over Jade Goody, want zoals je zegt heeft zij voor NL nieuwswaarde nul. Maar je hebt het op een gode manier gebruikt om het probleem van hypes aan de kaak te stellen.
Prima uiteenzetting. Ik zou er nog aan toe willen voegen dat zelfs als het om serieuze verslaggeving gaat er tunnel visie is. Het nieuws uit de VS word in Nederland breed uitgemeten en dan gaat het vaak ook niet om onbenulligheden. In principe prima maar een land dat voor Nederland belangrijker is als handels partner, dichterbij ons ligt en waar ontwikkelingen veel meer één op één bij ons doorwerken, Duitsland komt veel minder in de verslaggeving voor. Dat is opmerkelijk en jammer.
Daarnaast vraag ik me ook af of van een hype verslag doen niet makkelijker is dan van een serieus nieuws verhaal. Een hype heeft per definitie niet zoveel om het lijf en kan in minder dan een minuut uiteen gezet worden. Serieuze verhalen hebben achtergronden en die zijn noodzakelijk om te weten voor er een gedegen begrip kan worden gevormd over de situatie. Dat duurt langer en met het (nieuwe) beleid dat alles sneller makkelijker en meer moet zijn is daar niet altijd tijd voor.
Goh zeg,
Zijn we eindelijk aan ‘t wakker worden??
D’r is niet voor niets ‘n reden dat Powned & andere ‘omroepen’ ‘n plaats op het publieke net proberen te veroveren..
De simpele reden is: mensen zijn kuddedieren die (te) graag in hokjes denken.
Dat uit zich niet enkel & alleen in de Journalsitiek, maar overal in..
Autisme; hype, groen; hype, kredietcrisis; hype, olie; hype, Voetbal; hype, bepaalde ‘belangrijke’ mensen veel ‘in beeld’; hype, en zo kunnen we nog 7.000.000.000 pagina’s doorgaan..
Les die getrokken kan worden: ga zelf n’s op onderzoek uit & laat je niet zoveel pers-berichten aansmeren/opplakken..
gemiddeld genomen is 50~78% van alle berichten over ‘ontdekkingen’ & ‘nieuwe’ producten persberichten/marketingberichten.. (die eigenlijk meer opendeuren-nieuws bevatten dan anything else.)
Wanneer ‘n particulier ‘n tip geeft over ‘n ontwikkeling over ‘nieuwe technologie’ dan wordt dat ter zijde geschoven, maar zodra de fabrikant met ‘n – grotendeels onwaar – persbericht aankomt zetten dan is dat groot nieuws.. (macht-/geloofwaardigheids issue wellicht?)
Kortom, nieuwskanalen berichten te vaak over onwaarheden..
Je wereld-visie is immers net zo beperkt als karakter &/of aanwezig gevoel & de interpretatie die dat (onbewust) tot gevolg kan hebben.
Risico nemen is zo moeilijk; ‘veilig nieuws’ is immers vaak genoeg naderhand/op voorhand al onwaar/incorrect…
Als veel idioten roepen het is ‘goed’ en ik ben ‘belangrijk’ dan wordt het al snel vanzelf waar, enorm goed en uiterst belangrijk zo niet levensbelangrijk. Hoe meer inwoners in een land op een kluitje hoe sterker het effect, idem voor mobiliteit en ‘roddeldrang’. Oeps bijna vergeten te zeggen dat mensen natuurlijk een aangeboren ‘papegaaigedrag’ hebben.
@Arjen
Dank voor het verhaal en aandacht voor dit in mijn ogen onwenselijk gedrag.
Mooi woord, celebrity porno. Ik had er ook al enige malen over gelogd, en las in reacties dat het in NL ook goed in de pers was. Ik snap die Engelsen al niet, maar de Nederlanders soms nog minder… Mooi voorbeeld haal je aan van Bram Vermeulen. Nieuws blijft een raar iets.
De kabel aanbieders zouden ook wat prominenter niet- angelsaxische nieuws zenders kunnen programmeren . Zo is Euronews alleen in de ochtend en nacht te zien maar CNN,BBC de godganse dag. (Ik heb Ziggo als aanbieder).
Ik zie eerlijk gezegd niet zo wat het probleem is met hypes. Het is een verschijnsel van deze tijd en daardoor een realiteit op zich. Ik begrijp dat mensen het onwenselijk vinden dat door hypes de berichtgeving sterk een richting in wordt geduwd en ik lees hierboven dat mensen dat vaak beschouwen als een marketingmiddel van de één of andere belanghebbende. Dat zou op zich best zo kunnen zijn, maar is dat niet gewoon de manier waarop de wereld waarin wij leven in elkaar steekt? Ik vind het bijvoorbeeld erg tekenend dat ‘Rouke’ hierboven Powned noemt als een voorbeeld van een omroep die allang doorheeft dat het zo werkt en toegang wil tot het publiek bestel om door Rouke verder niet uitgewerkte redenen. Powned (en GeenStijl in bredere zin) is nou juist een medium dat zijn bestaansrecht aan hypes heeft te danken! We hebben het over de omroep die voor aandacht de banden van een Telegraaf-vrachtwagen laat leeglopen, naaktfoto’s van Manon Thomas logt (of linkt, daar wil ik vanaf blijven…), zinloos blijft doorzeuren bij ex-minister Vogelaar om vervolgens haar reactie met veel misbaar op te blazen tot proporties die ik alleen als hype kan bestempelen en ga zo maar door…
Ikzelf realiseer me dat het zo gewoon werkt in deze maatschappij. Je krijgt aandacht door aandacht te genereren. En een hype betekent aandacht in het kwadraat. Prima toch? Ik weet zelf namelijk dat er meer gebeurt in de wereld dan hypes. Ik neem er kennis van en beoordeel of ik het interessant vind. Zo nee? Dan kijk ik verder naar ander nieuws. Op zowel nos.nl en nu.nl staan dagelijks tientallen feeds met groot en klein nieuws. Daar pak ik de zaken uit die mij interesseren en zonodig zoek ik zelf achetrgronden bij elkaar. Dat gaat prima via het prachtige medium internet. Weinig aan de hand.
Ik vergelijk het een beetje met muziek. Je hebt een grote popindustrie, die hypes en populaire overgeproduceerde (naar mijn mening) bagger produceren. Daaronder zit een hele laag met geïnspireerde bands en artiesten. Soms worden ze overgenomen door de massa en worden ze een ‘hype’. Soms moet je gewoon ouderwets hard zoeken naar kwaliteit. Ik hou ervan!