Het mysterie van het krimpende schaap

Wild Soay-schaap (foto: Jonesor)Van smeltende poolkappen en zinderende zomers tot woeste winters en stijgende zeespiegels. De (mogelijke) gevolgen van klimaatverandering kennen de meeste mensen nu wel. Maar één had ik nog niet gehoord: die van het krimpende schaap.

Voor Britse wetenschappers was het al sinds de jaren tachtig een mysterie. De wilde Soay-schapen op het barre en verre eiland Hirta (Schotland) werden elk jaar kleiner. En niet zo’n beetje ook. Jaarlijks nam het gemiddelde gewicht van de schapen met 80 tot 100 gram af. Over een periode van een kwart eeuw krompen de dieren met 5 procent, wat snel is in evolutionaire termen.

Volgens de evolutieleer zouden de Soay-schapen juist groter moeten worden. Dat gaat ongeveer zo. De schapen eten in de zomer zo veel mogelijk gras om een vetlaag op te bouwen. Alleen zo kunnen ze de koude winters op Hirta, wanneer voedsel schaars is, doorbrengen. De grootste schapen slagen erin het meeste vet op te slaan en hebben de grootste kans te winter te overleven. Als elk jaar de grootste schapen overleven zou de diersoort ook geleidelijk groter moeten worden. Grote dieren krijgen immers grote kinderen.

Wetenschappers van de Imperial College London denken nu het raadsel te hebben opgelost. Als gevolg van klimaatverandering begint de lente steeds vroeger op het Schotse eiland waardoor ook de kleinere dieren overleven. Betekent dat we in de toekomst kabouterschapen op Hirta zullen zien rondlopen? Professor Coulson, die het onderzoek leidde, is voorzichtig. “Het is nog een beetje te vroeg om te voorspellen of we over een paar honderd jaar Chihuahua’s nodig hebben als herdershonden voor een kudde pygmeeschapen.”

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


8 reacties op “Het mysterie van het krimpende schaap”

  1. Marco zegt: 06-07-09 om 19:27

    De Shetland-eilanden, nog iets noorderlijker dan Schotland, hebben dan vast nog VEEL meer te lijden onder de global warming. Van pony’s tot herdershondjes, alles krimpt er dat het een lieve lust is, en allemaal dankzij de opwaring van de aarde. Ja hoor…

  2. bas zegt: 06-07-09 om 20:08

    De meeste zoogdieren krimpen op eilanden. Er zijn al mini mensen, mini olifianten en mini nijlpaarden op eilanden aangetroffen

    Waarom dat zo is weet ik niet, maar het effect is bekend. En dus zal je op die eilanden mini schapen krijgen

    De Shetland eilanden, ook Brits, zijn bijvoorbeeld bekend om hun mini pony’s

    Een komkommer, dus

  3. Dan zegt: 06-07-09 om 20:19

    Volgens mij geloven alleen mensen met krimpende hersenen in de officiele broeikastheorie.

  4. Arjen van der Horst zegt: 06-07-09 om 20:35

    @ Bas
    Dit is absoluut geen komkommer, maar serieus wetenschappelijk onderzoek. Daarover later meer.

    Allereerst klopt het ook niet wat je zegt over dat de meeste zoogdieren krimpen op eilanden. Het is bekend dat geisoleerde diersoorten op eilanden op een bijzonder manier kunnen evolueren, maar dat kan ook tot absurd grote dieren leiden. Zie hierover eebn handzaam stukje dat laatst in The Independent verscheen. Ik citeer:

    “When animals and plants get trapped on an island, weird things begin to happen. They sometimes evolve over many thousands of years into smaller versions. Sometimes they get bigger – such as the giant extinct rats of Indonesia that grew to the size of a small dog, or the tall dandelion trees of Madeira.

    On the Galapagos Islands, Charles Darwin was amazed by the sight of giant tortoises. With an absence of predators, the long-living reptiles could evolve into forms larger than their mainland ancestors.

    Fossils of pygmy mammoths have been found on Wrangel Island off northern Siberia. They had become trapped on the island for many centuries before dying out, and may have been the last mammoths on Earth.

    Similar fossils of dwarf elephants have been found on Malta, as well as the remains of pygmy hippos in Madagascar. It is believed that such large animals evolved into dwarf forms in response to the limited food resources that could support such large herbivores on an island.”

    Dan over het onderzoek van professor Coulson. Zijn onderzoek is verschenen in het gerenommeerde wetenschapstijdschrift Science, niet bepaalde een blaadje dat losse flodders publiceert. Bovendien doet Coulson c.s. al bijna een kwart eeuw onderzoek naar de schapen.

    Wat zij ontdekken is ook in tegenspraak wat jij schrijft (dat de meeste zoogdieren op eilanden kleiner worden). Het krimpen van de Soay-schapen is een namelijk zeer recent verschijnsel en als we het onderzoek van prof Coulson goed lezen is dit een reactie op de veranderende omgeving (in dit geval het klimaat). Wellicht zouden we zijn bevindingen iets serieuzer moeten nemen.

  5. Roel zegt: 06-07-09 om 21:49

    Leuk om over te berichten Arjen. Ik heb echter wat overdenkingen.

    Grote schapen hebben relatief kleiner oppervlak dan kleinere schapen. Denk als een schaap als kubus, een oppervlakte zal met macht 2 afnemen terwijl een inhoud met macht 3 afneemt. Des te kleiner een relatief oppervlak des te kleiner het warmteverlies is. Het heeft dus niet alleen met een vetlaag te maken, maar ook met een mechanisch effect.

    Ik heb echter een beetje moeite over het feit dat de klassieke evolutieleer zegt dat de schapen groter zouden moeten worden. De evolutieleer stelt slechts dat diegene overleeft die het beste vertoeft in de gegeven omstandigheden. Dezelfde leer stelt dus evengoed dat de schapen kleiner kunnen worden.

    De echte interessante vraag is nu nog steeds niet opgelost: Waarom worden de schapen kleiner? Dus, wat is het voordeel van kleine schapen ten opzichte van grote schapen. Coulson voert hier de ecologische omstandigheden voor aan. Ik begrijp dit echter niet. Kleine schapen zouden weer een kans maken om te overleven. Er wordt nergens gesteld dat grote schapen minder kans zouden maken. Hieruit zou je moeten concluderen dat de schapen dus evengroot zouden blijven.

    In hetzelfde persbericht staat het volgende:

    “In addition, the research team also discovered that the age at which a female sheep gives birth affects the size of her offspring. They realised that young Soay ewes are physically unable to produce offspring that are as big as they themselves were at birth. This ‘young-mum’ effect had not been incorporated into previous analyses of natural selection, which explains in part why the sheep of Hirta are defying biologists’ expectations.”

    Juist dit zou ik wel verwachten als de reden voor het kleiner worden van de schapen. Het persbericht stelt echter precies het tegenovergestelde. Het werpt ook weer een nieuwe vraag op: waarom worden schapen jonger moeder? Indien de argumentatie in het artikel zelf niet beter is onderbouwd dan het persbericht, dan verwacht ik nog een interessante discussie. Het is dus wachten tot het daadwerkelijk in geprinte vorm te verkrijgen is en openbaar wordt gemaakt voor het publiek.

  6. bas zegt: 07-07-09 om 09:24

    Ik schreef ‘de meeste zoogdieren’ terwijl ik goed weet dat voor knaagdieren – zoals ratten – dit niet het geval is. Schildpadden zijn echter geen zoogdieren

    Waarom vele soorten zoogdieren kleiner worden, dat blijft de vraag.

    Ik vind de opmerking van Roel interessant

    Het zou best eens kunnen zijn dat doordat het groeisiezoen voor de lammeren langer wordt – warmer klimaat effect – ze groter de winter in gaan. Een gevolg kan zijn dat ze daardoor wel vruchtbaar zijn in het eerste dekseizoen, in tegenstelling tot vroeger.

    Dat zou dus betekenen dat in dit geval de makkelijkere omstandigheden in elk geval in eerste instantie leiden tot kleinere dieren – maar of dit doorzet is dan ook de vraag.

    Immers, genetisch zal er waarschijnlijk niet veel veranderd zijn, waardoor, bijvoorbeeld, de groeisnelheid – bij een gegeven voedselaanbod – gelijk zal blijven

  7. bas zegt zegt: 07-07-09 om 11:24

    Ik schreef ‘de meeste zoogdieren’ terwijl ik goed weet dat voor knaagdieren – zoals ratten – dit niet het geval is. Schildpadden zijn echter geen zoogdieren

    Waarom vele soorten zoogdieren kleiner worden, dat blijft de vraag.

    Ik vind de opmerking van Roel interessant

    Het zou best eens kunnen zijn dat doordat het groeisiezoen voor de lammeren langer wordt – warmer klimaat effect – ze groter de winter in gaan. Een gevolg kan zijn dat ze daardoor wel vruchtbaar zijn in het eerste dekseizoen, in tegenstelling tot vroeger.

    Dat zou dus betekenen dat in dit geval de makkelijkere omstandigheden in elk geval in eerste instantie leiden tot kleinere dieren – maar of dit doorzet is dan ook de vraag.

    Immers, genetisch zal er waarschijnlijk niet veel veranderd zijn, waardoor, bijvoorbeeld, de groeisnelheid – bij een gegeven voedselaanbod – gelijk zal blijven

  8. bas zegt zegt: 07-07-09 om 11:28

    “In addition, the research team also discovered that the age at which a female sheep gives birth affects the size of her offspring. They realised that young Soay ewes are physically unable to produce offspring that are as big as they themselves were at birth. This ‘young-mum’ effect had not been incorporated into previous analyses of natural selection, which explains in part why the sheep of Hirta are defying biologists’ expectations.”

    Het zou best eens kunnen zijn dat doordat het groeisiezoen voor de lammeren langer wordt – warmer klimaat effect – ze groter de winter in gaan. Een gevolg kan zijn dat ze daardoor wel vruchtbaar zijn in het eerste dekseizoen, in tegenstelling tot vroeger.

    Dat zou dus betekenen dat in dit geval de makkelijkere omstandigheden in elk geval in eerste instantie leiden tot kleinere dieren – maar of dit doorzet is dan ook de vraag.

    Immers, genetisch zal er waarschijnlijk niet veel veranderd zijn, waardoor, bijvoorbeeld, de groeisnelheid – bij een gegeven voedselaanbod – gelijk zal blijven

Geef een reactie