Deal or no deal?
Was het olie? De prijs voor het opgeven van het Libische nucleaire wapenprogramma? De samenwerking in terreurbestrijding? Of toch gewoon de Schotse compassie met een gevangene die doodziek was. De Lockerbie-affaire suddert lekker door.
De vrijlating van de Lockerbie-dader Abdelbaset Ali al-Megrahi begint zo langzamerhand een hoofdpijndossier te worden voor de Britse én Schotse regering. De Schotse autoriteiten besloten Al-Megrahi werd op 20 augustus vrij te laten op humanitaire gronden, omdat de man terminale prostaatkanker heeft. Maar al weken lang vliegen de beschuldigingen door de lucht: de Britten spelen vals spel.
De beslissing van de Schotse regering maakte grote emoties los aan beide zijden van de Atlantische Oceaan. Zeker nadat al-Megrahi bij aankomst in Libië tegen de afspraken in (althans, dat is de Britse lezing) een heldenonthaal kreeg. De Amerikaanse regering –en met haar de families van de Amerikaanse slachtoffers van de Lockerbie-aanslag- was woedend. Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Verschillende Amerikaanse hoogwaardigheidsbekleders beschuldigenden de Schotse en Britse autoriteieten ervan al-Megrahi te hebben vrijgelaten om politieke redenen. Voordat we op die beschuldigingen ingaan is het verstandig is te kijken naar de belangen van de verschillende spelers.
- De Schotse belangen
In Schotland regeert een minderheidskabinet van Schotse nationalisten die streven naar onafhankelijkheid van Schotland. Met het besluit kon de Schotse Nationale Partij laten zien dat ze in staat was onafhankelijk zwaarwegende beslissingen konden nemen zonder inmenging van Londen.
Een tweede factor speelt nog een rol. Al-Megrahi heeft altijd beweert dat hij onschuldig was en hij had hoger beroep aangetekend tegen het oorspronkelijk vonnis. Er zijn juridische experts die zeggen dat de zaak tegen hem nogal wankel was en dat hij het hoger beroep zou kunnen winnen. Er is een groep nabestaanden van de Schotse slachtoffers die geloven dat al-Megrahi onschuldig. De Schotse regering stelde als voorwaarde voor de vrijlating op humanitaire gronden dat al-Megrahi zijn hoger beroep zou intrekken (en zo geschiedde). Daarmee voorkwam de Schotse regering een mogelijk pijnlijke uitspraak in het hoger beroep.
Natuurlijk zegt de Schotse regering dat enkel humanitaire gronden een rol hebben gespeeld bij de beslissing to vrijlating en geen enkel ander belang. Daarbij wijzen ze op een medisch rapport dat stelt dat al-Megrahi nog hooguit drie maanden te leven zou hebben.
- De belangen van de regering Brown
Premier Brown speelt dat spel vrolijk mee. Tot nu toe heeft hij geen waardeoordeel willen geven over de vrijlating van al-Megrahi, al uitte hij wel kritiek op het heldenonthaal van de Libiër. Downing Street wijst het voortdurend op dat de beslissing enkel en alleen genomen kon worden door de Schotse regering en dat Londen geen enkele invloed had op dat proces.
Dat neemt niet weg dat de vrijlating van al-Megrahi op zijn zachts gezegd de Britten handig uitkomt. Onder Blair is er een toenadering begonnen tussen beide landen. Het Britse olieconcern BP haalde een groot contract voor een olieproject in Libië binnen. Ook biedt Libië hulp bij de bestrijding van terrorisme en het verstoren van de illegale vluchtelingenstromen van Noord-Afrika naar Europa. Bovendien, zo heeft Brown ook herhaaldelijk benadrukt, Groot-Brittannië en het Westen zijn er alles aan gelegen om de voormalige ‘mad dog’ kolonel Khadaffi te laten terugkeren naar het internationale toneel sinds Libië zijn nucleaire bewapeningsprogramma heeft opgegegeven.
- De Libische belangen
De rol van Libië is vrij helder: die wil al-Megrahi gewoon vrij hebben. Al jaren onderhandelen de Libiërs met de Schotse en Britse regering over een vrijlating. Libië wil zich best als het braafste jongetje van de (Westerse) klas gedragen, maar dat komt wel met een prijs.
Is er dus sprake geweest van een politieke deal tussen Tripoli, Londen en Edinburgh? Als je kijkt naar alle bovenstaande belangen zie je dat in ieder geval alle logische ingrediënten van zo’n akkoord aanwezig zijn. De Britse regering ontkent categorisch (ook vandaag weer) dat er geen sprake is van een deal. Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Maar ze heeft wel de schijn tegen zich. Eerder lekte via de Sunday Times brieven van de Britse van Justitie uit. Daaruit blijkt dat Britse regering zich tot het najaar van 2007 tegen de vrijlating van al-Megrahi als onderdeel van een gezangenuitwisseling met Libië. Een paar maanden verandere hij van gedachten. Hij schreef letterlijk aan de Schotse minister van Justitie: ”The wider negotiations are reaching a critical stage and, in view of the overwhelming interests of the United Kingdom, I have agreed that in this instance the Prisoner Transfer Agreement should be in the standard form and not mention any individual.”
Een paar weken na die ommezwaai, sloot BP een contract af voor een olieproject in Libië. Ja, daar hebben wij die belangen weer…
Als tegenreactie publiceerde zowel de Schotse als Britse regering een groot deel van de correspondentie en memo’s die betrekking hadden op de vrijlating om voor eens en altijd te bewijzen dat er geen sprake was van een geheime deal. Het had het tegengestelde effect. Zo staat er bijvoorbeeld in een memo te lezen dat Brown bij monde van zijn staatsecretaris van Buitenlandse Zaken tegen de Libiërs in maart had gezegd dat hij helemaal niet wilde dat al-Megrahi in een Schotse cel zou sterven. Wat wilde Brown daarmee bereiken als hij toch geen invloed had op de uitspraak?
Als je goed door de documenten bladert, is er inderdaad nergens een ‘smoking gun’ te vinden. Nergens vraagt de Britse regering specifiek aan de Schotten om zijn vrijlating. Voortdurend herhaalt de Britse regering dat het aan de Schotten een dergelijke beslissing te nemen en dat Londen geen enkele invloed heeft.
Maar wat wel opvalt in de tientallen documenten is dat de Schotse en Britse regering al sinds 2007 aan het praten over de mogelijkheid van vrijlating. Stel dat we hem vrijlaten, hoe gaan we dat aanpakken, wat wordt het wettelijke raamwerk? Dat soort discussies. Ook wordt kraakhelder de consequenties die Libië verbindt aan het NIET vrijlaten van al-Megrahi. Het is een beetje een rode draad door de correspondentie. Libië zegt voortdurend op niet zo subtiele wijze dat de gevolgen groot zijn voor de relatie tussen beide landen. De regering in Londen op haar beurt laat dat ook voortdurend weten aan de Schotse collega’s.
En zo wordt het spel gespeeld. Geen keihard bewijs misschien, maar je ziet dat de Britten al geruime tijd rekening hielden met de vrijlating van al-Megrahi. En dat de Britse belangen nooit ver uit de gedachten waren van Londen.
De VS-piloten die de aanval op Libie in 1986 uitvoerden werden ook als helden binnengehaald…
In 1988 is het PanAm toestel mogelijk door toedoen van de Libische geheime dienst ontploft.
In de jaren na het US bombardement van Libie waarbij oa de dochter van Ghadaffi om het leven kwam zijn er een aantal Amerikanen in het midden-oosten vermoord, mogelijk als wraakneming.
De VS aanval werd afgekeurd door de VN veiligheidsraad en lokte kennelijk de tegenreactie uit waarbij Al-Megrahi mogelijk betrokken was.
Ik kan me voorstellen dat vanuit het oogpunt van Libie deze man als held gezien wordt.
Arjen, het interesseert me eigenlijk niets. En volgens mij interesseert het sowieso verdomd weinig mensen, maar is het een opgeklopte zooi, door journalisten die een schandaaltje ruiken en een paar gestoorde Amerikanen.
So what als de betrekkingen tussen Engeland en Libië verbeteren? So what als BP een deal krijgt omdat er betere betrekkingen zijn? So what als de vrijlating van een mogelijke dader met kanker dat proces katalyseert?
Alsof de Amerikanen nooit zulk soort deals maken. DUH.
Op de schaal waarop schandalen zijn, vrijwel dagelijks, kan dit nooit meer dan 1 Michelin ster scoren.
Waarom worden de misdaden door CIA-VS militairen nooit tot in den treure opgerakeld zoals bijvoorbeeld het neerschieten van de Iraanse 747 met 274 passagiers door de USS Vincennes in juli 1988.
Baer bevestigt voor de camera bewijs te hebben dat Iran 11 miljoen dollar betaalde aan een Palestijnse splintergroep voor het plegen van de aanslag, uit wraak voor het neerhaalde van een Iraanse Boeing door de Amerikaanse marine. Dat was al min of meer bekend, maar het is schokkend dat de CIA z’n bronnen niet wilde delen met de FBI en dat Baer ondanks zijn verklaringen nooit gehoord is door de rechter. Dat was een politiek besluit.
Iran was te groot en belangrijk voor de regio en moest daarom buiten schot blijven. De aanslag bleek wel een goede aanleiding om het kleinere Libië, met zijn eveneens grote olievoorraden, onder druk te zetten.
Hoe dan ook, we krijgen altijd alleen maar het beeld dat de machthebbers hier goed uitkomt te zien.
Propaganda en misleiding heet dat.
De NOS doet daar lekker aan mee.
Janneman; en als het mij nou eens wel interesseert. Het gaat hier om een oliedeal van meer dan een miljard, dat daarvoor wordt ingegrepen in het justitieel systeem (dat wordt gepresenteerd als onafhankelijk) is juist van belang.
Bedankt voor het artikel waarin juist duidelijk uiteen wordt gezet hoe we, niet de inhoud van de deal kennend, deze wel kunnen begrijpen. En op het moment dat Londen blijft zeggen dat ze er totaal geen invloed op hebben is dat eigenlijk ook al een soort toestemming geven, anders was er achter of voor de schermen echt wel iets gezegd.
Wat ik een interessant detail in dit verhaal vond was dat de Schotse en Amerikaanse nabestaanden zo anders tegen de daders en het ongeluk aan lijken te kijken. Arjen weet je daar de achtergrond van?
@Dan Het beeld dat de (Britse) machthebbers goed was uitgekomen was dat van een vrijlating op humanitaire gronden. Volgens mij wordt dat hier niet gepresenteerd.
Als jij het wel interessant vind moet je je er vooral in verdiepen Esther. Ik gaf slechts aan wat ik dacht en gaf een inschatting van of ik denk dat mensen in NL er veel mee bezig zijn. Gezien de reacties denk ik niet dat je dat kunt stellen, maar goed, ik kan mis zijn.
Voor wat betreft deals: Zoek eens op het web met de term “bilderberg”. Zat leesvoer voor je.
Ik vind het gewoon dom, of het nu om een deal ging of om medelijden. De man heeft wildvreemde mensen doelbewust vermoord en verdient dus geen compassie. Als een nabestaande die wel wenst tegeven is dat aan hem/haar. Maar het gaat hier om heel veel mensen en zolang er geen unaniem JA over is kan je het dus eigenlijk niet maken. En daar laat ik het bij. Zij die hierbij betrokken zijn geweest moeten zich dus schamen. En als ze dat niet doen, dan moet je je afvragen of je ze nog wel zo graag als politicus wilt houden. Want dan interesseert het ze schijnbaar geen jota of er morgen weer een vliegtuig expres op een stad dondert en er daarbij onschuldige slachtoffers vallen.
Oh, dat vind ik nu weer wel interessant. Tim, vind jij aldus dat slachtoffers zeggenschap dienen te hebben over de straf van hun dader?? Dat wordt een geheel ander soort ‘rechtsstaat’ dan namelijk ;]
Nee, maar ik vind wel dat je rekening moet houden met de gevoelens van mensen wiens halve dorp is weggevaagd door een massamoordenaar.
http://www.nos.nl/nosjournaal/.....tkins.html
´nuff said
@ Dan
Dit heeft weinig met propaganda te maken. Ik schrijf enkele over zaken die in mijn regio gebeuren en ik probeer inzicht te geven in hoe bepaalde gebeurtenissen tot stand komen. Het is niet aan mij om te gaan schrijven over de CIA enz.
@ Jannenman
Deels heb je wel gelijk. Ik denk (al kan ik het nooit bewijzen natuurlijk) dat dit verhaal nooit zo groot was geworden als het niet had plaatsgevonden in nieuwsluwe zomer en als het parlementaire seizoen weer was begonnen (het Lagerhuis heeft tot oktober reces). Toch wil ik dit verhaal niet afdoen als onbeduidend. We zagen de emoties gisteren hoog oplopen in het Schotse parlement. Die emoties waren echt en tastbaar. Lockerbie maakt nog steeds oude wonden open. Bovendien was er gisteren een reële kans dat de Schotse regering zou vallen over de hele kwestie. Dat is uiteindelijk niet gebeurd, maar het geeft wel aan dat dit een serieuze zaak is.
@ Esther
Ik zou me iets meer moeten verdiepen in de verschillen tussen de Amerikaanse en Schotse nabestaanden, maar ik weet dat die banden al jaren niet meer zo goed zijn. In het begin, in de jaren vlak na de aanslag, waren die nog erg hartelijk. De inwoners van Lockerbie zetten altijd hun deuren open als de Amerikaanse families op bezoek kwamen (en dat gebeurt nog steeds wel hoor). Maar sommige Amerikaanse families reageerden met grotere bitterheid op de aanslag, en waren voortdurend op zoek naar wraak. Dat stoorde de Schotse families. Er is een beduidende groep Schotse nabestaanden die -net als genoemde juridische experts- geloven dat de rechtszaak tegen de Lockerbie-verdachten erg zwak was. Zij geloven dat een onschuldige man in de cel zat en dat de ware dader nog steeds op vrije voeten is.
@Arjen: is dit geen aflevering in “Het begin van het einde”?
@Tim:
Das nou jammer. Het was zo leuk geweest als je had gezegd dat slachtoffers het recht hebben de strafmaat te bepalen (en het is zeker verdedigbaar).
“rekening houden met” is subjectief. Dus dat is geen argument.
@Arjen:
Ook als het groot gemaakt is, door bepaalde zaken (media, Amerikanen, Ghaddafi’s zoon), wil dat niet zeggen dat het op zich groot is, maar het kan dan wel groot worden. En dat is het nu dan wel ja, maar ik begrijp dus de commotie niet. Dwz, ik aanschouw het en zie dat er allerlei dingen gebeuren en in die zin ben ik dan weer wel geinteresseerd, maar ik vind het ‘raar’, gezien allerlei andere schandalen.
Het begon toch (deels) met die zoon van Ghaddafi die beweerde dat het een deal was? Ik zei toen al, waar is het bewijs? En wat voor belang heeft hij daarbij? Ja er werd gepraat, maar dat is altijd. Men spreekt continu over deals en ik zie niet in wat er zo slecht aan is dat die kerel is vrijgelaten (misschien was ie niet eens schuldig…). Die mensen zijn dood en we leven in een totaal andere tijd intussen. De kans op recidive lijkt me vrij klein.
Wie heeft hier nu belang bij? Want dat is de smoking gun, mbt het ‘schandaal’.
Schotland? Nee.
Groot Brittanië? OOk niet.
Libië? Kan ja. Hun man is terug en of de deal af ketst of niet, er zijn zat oliebedrijven die willen handelen daar.
Vs? Ja, bergen oliebedrijven daar die concurreren met BP.
Amerikanen zijn sowieso een raar ‘volk’. Je zet het verschil al in je reactie: De Schotten, ondanks hun slachtoffers zijn vergevingsgezind. Het is lang geleden gebeurd, acceptatie en twijfel of dat wel de dader is.
En daar tegenover Amerikanen, die de hele wereld tegen zich weten en terecht, want ze bemoeien zich met alles. De Amerikanen die niet zien wat ze zelf doen, die geen oog hebben voor welk ander land of andere cultuur dan ook. De Amerikanen die altijd wraak willen, of dat op de daders is of niet maakt niet uit, als er maar wraak is.
Als jij morgen in een artikel schrijft dat je Osama bin Laden hebt gezien in Laos en CNN pikt het op, dan landt overmorgen het Amerikaanse leger in Laos en schieten daar wat random verdachte burgers neer, die al dan niet op Obama bin Laden lijken.
Daar komt het schandaal vandaan mijns inziens. En dat vind ik dan weer een schandaal.
@ Ed Harms
Goede vraag. Het is natuurlijk een verdere aantasting van het gezag van Brown, maar ik denk niet dat deze affaire een doorslaggevende factor zal zijn als er volgende jaar verkiezingen worden gehouden. De economie en het feit dat de Britten na twaalf jaar sociaal-democraten aan de macht gewoonweg Labour-moe zijn wegen zwaarder.
Brown zet nu al zijn geld in op het herstel van de economie als enige redmiddel voor zijn premierschap. Je ziet dat ook nu terug in de retoriek. Het lijkt erop dat het ergste van deze recessie achter de rug is en je ziet meteen dat Brown daarmee punten probeert te scoren. Door zijn daadkrachtige de optreden en miljardeninjectie sleept hij Groot-Brittannië nu uit het dal, dat soort argumenten. Hij hoopt dan natuurlijk dat de economie verder aantrekt de komende negen maanden.
Het is waarschijnlijk ook de enige strategie die hij kan volgen. Ik denk dat de kans klein is dat hij volgend jaar de verkiezingen kan winnen, maar we mogen niets uitsluiten. Denk terug aan de Nederlandse Tweede-Kamerverkiezingen van 2006. de PvdA had het hele jaar voorgelopen in de peilingen, maar twee maanden voor de verkiezingen trok de economie aan en maakt het CDA een grote inhaalslag. De achtergronden van die verkiezingen in Nederland en de komende verkiezingen in Groot-Brittannië zijn op veel punten niet te vergelijken, maar de economie is wel een zwaarwegende factor.
@Arjen: dat ben ik met je eens: “it’s the economy, stupid” om Clinton aan te halen.
Esther,
hoe dan ook was de aanslag op het Pan Am toestel een WRAAKACTIE van ofwel Libie dat 2 jaar tevoren door de VS werd gebombardeerd en waarbij tientallen burgerslachtoffers vielen waaronder de dochter van Ghadaffi himself (zijn paleis was een van de doelwitten van de massale VS luchtaanval)
Of het was toch een reactie van de Iraniers op het neerschieten van hun Boeing 747 (274+6 doden)boven de straat van Hormuz door de USS Vincennes enkele weken voor de aanslag op het Pan Am toestel.
En dàt bedoel ik nu met eenzijdige berichtgeving!
Over de aanleiding tot het Lockerbie verhaal hoor je HIER niets.
Als de VS niet overal als cowboys hun bommen en raketten hadden afgeschoten was Lockerbie niet gebeurd. Het is naar mijn mening helemaal aan de VS te wijten dat er in Lockerbie zoveel doden te betreuren waren.
De schuldigen zaten in het witte huis en in het pentagon
@Arjen vd Horst,
Als je alleen de gebeurtenissen uit je eigen regio beschrijft schilder je een onterecht veel te nadelig beeld van de landen als Libie en Iran.
Dat de VS diverse pogingen heeft gedaan om een dictator als Ghadaffi om te kopen of later te vermoorden om zodoende toegang te krijgen tot Libische olie heeft fors bijgedragen aan wat er hier gebeurd is.
Dat is te moeilijk Dan, vrees ik… en niet in het belang van ‘het systeem’.
@Jannenman,
ik……
Sinds vandaag is het dan officieel want ook de Britse pers heeft de bewijzen gepresenteerd:
de reden was olie, olie was de reden in 1986, olie was de reden in Bush vs Irak I en II, en ook nu weer olie.
De hoogstaande Westerse principes zijn niets meer dan plat winstbejag.