In Noord-Ierland ging alle aandacht de afgelopen weken uit naar het schandaal waarin de vrouw van de Noord-Ierse premier betrokken is. Het heeft alle iingrediënten van een smeuïge politieke rel: corruptie, belangenverstrengeling, seks en geld. Maar het schandaal verhult de echte crisis die Noord-Ierland beheerst. Een crisis die veel schadelijker kan zijn voor het vredesproces.

Voor degenen die het allemaal gemist hebben…. Twee weken geleden werd bekend dat Iris Robinson een affaire had met een negentienjarige jongen. Het was niet zomaar een affaire. Zij had het voor elkaar gekregen dat twee bevriende projectontwikkelaars 50.000 pond ‘doneerden’ aan het vriendje, zodat hij een eigen eetcafé kon beginnen.
 
De Robinsons zijn de machtigste politieke familie van Noord-Ierland. Iris Robinson is lid van het Lagerhuis, en tevens volksvertegenwoordiger van het Noord-Ierse parlement. Manlief Peter is de ‘first minister’ van Noord-Ierland en leider van de grootste partij in het Noord-Ierse parlement, de protestantse Democratic Unionist Party (DUP).

Zijn vrouw is inmiddels uit de partij geschopt en ze heeft ook haar zetels in het Lagerhuis en het Noord-Ierse parlement opgegeven. Zij wordt ervan beschuldigd de regels voor politieke donaties te hebben overtreden, want de gift aan haar minnaar was niet gemeld bij de autoriteiten. Toen de affaire ten einde liep eiste ze bovendien het geld terug. Voor haarzelf. Hier de BBC-documentaire die het schandaal aan het rollen bracht. Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.

Peter Robinson heeft besloten om zes weken terug te treden als premier om alle aandacht op zijn familie te richten. Bovendien wil hij zich verdedigen tegen beschuldigen dat hij het schandaal in de doofpot probeerde te stoppen. Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.

In al het rumoer dat volgde viel het bijna niet op dat Robinson wél gewoon betrokken blijft bij de moeizame onderhandelingen met Sinn Fein, de partner in zijn wankele coalitie. Dat geeft al aan dat de onderhandelingen het ware probleem zijn. Laten we niet vergeten dat voordat het schandaal uitbrak, Noord-Ierland al in een politieke crisis verkeerde.

Alles draait om de bevoegdheid over de Noord-Ierse justitie en politie, een van de gevoeligste thema’s in de Noord-Ierse politiek. Voor Sinn Fein, de politieke tak van de inmiddels ontwapende IRA, was de van oudsher protestante politie en justitie jarenlang de vijand. In 2007 besloot Sinn Fein de politie en justitie te erkennen. Het baande de weg vrij voor een coalitieregering tussen Sinn Fein en de DUP, eens de gezworen vijanden in de politieke arena van Noord-Ierland.

Daar verbond Sinn Fein wel een voorwaarde aan. De bevoegdheid over de Noord-Ierse politie en justitie, die nu nog bij 10 Downing Street berust, zou moeten vallen onder de taken van de regering in Belfast. Twee jaar later en de politieke partijen zijn nog niets opgeschoten. De DUP heeft elke deal tot nu toe geblokkeerd.

De DUP is dermate verzwakt door het schandaal en zal vervroegde verkiezingen koste wat het kost willen vermijden. De partij heeft het afgelopen jaar sterke concurrentie gekregen van de Traditional Unionist Voice, een afsplitsing van de DUP die tegen elke vorm van samenwerking is met Sinn Fein.

Het lot van DUP ligt in feite in handen van Sinn Fein, die nu hoog spel speelt. De partij probeert de situatie uit te buiten door de overheveling van de bevoegdheden van de politie en justitie erdoorheen te drukken. Als dat niet gebeurt, dan dreigt ze uit de coalitie te stappen, waardoor vervroegde verkiezingen onvermijdelijk zouden zijn. Gerry Adams, de leider van Sinn Fein, zei afgelopen weekend dat het Noord-Ierse bestuur dan niet meer kan functioneren en dat de beginselen van het Goede Vrijdag-akkoord weinig meer waard zijn. .

Vandaag is een cruciale dag. De Britse premier Brown overlegt met zijn Ierse collega Brian Cowen. Tegelijkertijd is er ook topoverleg tussen Peter Robinson en Martin McGuinness, die namens Sinn Fein de vice-premier is van Noord-Ierland. Het wordt make or break voor de roerige provincie.