- Home
- Standplaatsen
- Weblog Afrika
- Weblog Berlijn
- Weblog Bern
- Weblog Brussel
- Weblog Europa
- Weblog Haiti
- Weblog Istanbul
- Weblog Kabul
- Weblog Latijns-Amerika
- Weblog Londen
- Weblog Madrid
- Weblog Midden-Oosten
- Weblog Moskou
- Weblog New Delhi
- Weblog Noordpool-Zuidpool
- Weblog Parijs
- Weblog Peking
- Weblog Rome
- Weblog Washington
- Zomercolumns
- Weblog Olympische Spelen
- Nieuwe Media
- Den Haag
- Hoofdredactie
- Redacties
- Presentatoren
- Directie
- Programma's
NOS
Londen
20 maart 2010
Arjen van der Horst
Déjà vu all over again?
1-2-2010 13:54
Het was een ’slip of the tongue’ van de Britse minister van Defensie. Bob Aintsworth waarschuwde in een interview met Sky News voor de gevolgen als de Conservatieven op 6 mei de verkiezingen zouden winnen. Oeps! Dat was niet de bedoeling. De verkiezingsdatum was tot nu toe angstvallig geheim gehouden door de regering.
Anders dan de meeste Westerse landen werkt het Britse parlement niet met vaste zittingstermijnen van vier jaar. De enige regel die geldt, is dat de regering binnen vijf jaar sinds de laatste stembusgang nieuwe verkiezingen moet uitschrijven. Aangezien de laatste verkiezingen voor het Lagerhuis plaatsvonden in 2005 is de uiterste houdbaarheidsdatum van het huidige parlement 3 juni 2010. Het is het voorrecht (en daarmee ook een tactisch voordeel) van de premier om de datum vast te stellen.
De komende verkiezingen zijn zonder de twijfel de interessantste verkiezingen sinds 1997. De kans is groot dat Labour plaats moet maken voor de Conservatieven die al twee jaar lang een straatlengte voorliggen in de peilingen. Het is nog niet eerder voorgekomen dat een partij een dergelijke voorsprong heeft weggegeven zo vlak voor de verkiezingen.
Vaak wordt de vergelijking gemaakt tussen de positie van Labour nu en die van de Conservatieven in 1997. De partij van John Major was toen achttien jaar aan de macht geweest en was verwikkeld in een hele reeks schandalen. De Britten waren de versleten, moegestreden Tories meer dan beu. Tegenover hen stond de energieke en jonge Tony Blair die een nieuw land beloofde en zich fel afzette tegen het oude Groot-Brittannië van Margaret Thatcher. Cool Brittannia was geboren. New Labour behaalde een monsterzege.
Schandalen, interne partijruzies, een diep impopulaire premier en een jonge, energieke oppositieleider.… Het laatste jaar van de Labour-regering lijkt in veel opzichten op de nadagen van de regering-Major. Gaan we nu een omgekeerde kopie meemaken van de verkiezingen van 1997? In goed Engels : is it déjà vu all over again? Het antwoord is een voorzichtig nee. Al lijkt een overwinning voor Labour onwaarschijnlijk, het zou naïef zijn er nu al van uit te gaan dat de Conservatieven fluitend naar de overwinning lopen.
De eerst reden om voorzichtig is gewoon een kwestie van rekenen. Groot-Brittannië hanteert een districtenstelsel en niet elk district is even groot. De kiesdistricten die doorgaans Conservatief stemmen, zijn dichterbevolkt dan de traditionele Labour-gebieden. Dat betekent dat de Conservatieven meer stemmen moeten halen dan Labour om evenveel zetels te bemachtigen. Zo wonnen de Conservatieven in 2005 35,7 procent van de ‘popular vote’ in Engeland tegenover 35,5 procent voor Labour. Toch sleepte Labour in Engeland 92 meer zetels in de wacht dan de Tories.
Cameron moet een historisch staaltje uitvoeren. Hier een uitstekend artikel van de Daily Telegraph die dat in detail uitlegt. Om een absolute meerderheid in het Lagerhuis te halen (wat in de Britse politieke traditie wordt gezien als een voorwaarde om normaal te kunnen regeren) moeten de Conservatieven alle zetels behouden die ze in 2005 wonnen, plus nog een extra 130 zetels in de wacht slepen. Om dat te bereiken moet er een ‘swing’ zijn van 6,9 procent van Labour naar de Conservatieven. Dat hebben de Conservatieven sinds de oorlog nog nooit gepresteerd (en voor de oorlog slecht één keer, geloof ik).
De grootste Conservatieve verkiezingswinst was die van Thatcher in 1979 met een ‘swing’ van 5,4 procent. Er is eigenlijk maar een partij die iets dergelijks gepresteerd heeft en dat was natuurlijk het Labour van Tony Blair die in 1997 een ‘swing’ van maar liefst 10,2 procent realiseerde.
Bovendien is Labour meer een mainstream partij geworden dan het vroeger was. Vergeet niet dat Labour na twee termijnen en een rampzalige oorlog in Irak de verkiezingen in 2005 toch vrij gemakkelijk won. Labour is de arbeidersklasse als traditionele achterban ontstegen en een stuk naar rechts opgeschoven. Wat dat betreft zijn er geen grote ideologische verschillen meer tussen de sociaal-democraten en de Conservatieven.
Voor het eerst in de Britse politieke geschiedenis worden er ook televisiedebatten gehouden, drie in totaal. Het is moeilijk te voorspellen wat daarvan de impact zal zijn. Het is in ieder geval een voordeel voor Nick Clegg van de Liberal Democrats, die als derde partij van het land altijd moeite hebben gehad de aandacht te krijgen voor hun ideeën in de media. Nu krijgen ze de kans om op prime time miljoenen kiezers te bereiken. Als Clegg goed presteert, zou hij de traditionele verhoudingen wel eens in de war kunnen schoppen.
Ook is moeilijk in te schatten wat de impact zal zijn van het bonnetjesschandaal dat alle partijen in het nauw bracht. Het vertrouwen in de politiek is er in ieder geval niet groter op geworden en dat kan zijn gevolgen hebben voor de opkomst. Als gevolg van het bonnetjesschandaal hebben meer dan 120 parlementariërs aangeven dat ze zich niet meer verkiesbaar stellen. De verwachting is dat er nog zeker 50 tot 70 bijkomen. Dat betekent dat ongeveer eenderde van het parlement nieuw zal zijn en zo’n grote verversing hebben we nog niet eerder gezien in het Lagerhuis.
Al deze factoren maken de verkiezingen wat onvoorspelbaar, maar journalistiek des te interessanter.
Tsja, dat krijg je met een districtenstelsel. Dan worden mensen op basis van hun popiejopie zijn in eigen kring, verkozen. En komen er dus alleen maar incapabele nitwits in het parlement, en via het parlement in de regering.
@ Peter
Daarom gaan er in Engeland steeds meer stemmen op om over te stappen naar Direct Representation. Ook dit is een van de speerpunten van de LibDem’s, die ze in ongeveer elk politiek praatprogramma laten horen…. Zij hebben daar veel mee te winnen.
En dan heb je ook nog de BNP. Erg benieuwd wat zij gaan doen na hun ‘winst’ bij de Europese verkiezingen. Niet dat ik verwacht dat ze veel districten binnen zullen halen, maar gezien veel Engelsen die uitslag toch als een eye opener zagen ben ik wel benieuwd wat voor effect dat zal hebben op de opkomst deze keer. Veel Engelsen die ik ken hadden na die verkiezingen spijt dat ze niet waren gaan stemmen.
De BNP, ze hebben opzich een redelijk verkiezingsprogramma, alleen jammer dat die Nick Griffin een holocaustontkenner is. Maar net zomin als dat je op een of andere Labour-kneus moet stemmen omdat hij zo’n coole gast is die veel babies kust tijdens zijn verkiezingstournee, is het een slecht excuus om NIET op de BNP te stemmen omdat de voorman als privepersoon bepaalde foute standpunten erop na houdt.
Ik ben zelf links georienteerd (dwz. heb een schijthekel aan kapitalisme en religie) en het valt me op dat deze punten bij de BNP in betere handen lijken dan bij Labour, hoe vreemd dat ook klinkt. De Conservatieven zijn opzich ook kritisch over de Islamisering en over het falende multiculturalisme, maar die zijn op economisch gebied dan weer veel te rechts.
Het voornaamste dat neofascisten te bieden hebben, is hun afkeer van het kapitalisme, en van het mengen van Kerk en Staat.
Gek eigenlijk. ‘De Nederlandse LibDem’s’, D66, willen het hier juist omgekeerd doen.
Je bent mij voor, Bert
D’66 zilt inderdaad districten, met het idee dat dat het bestuur dichter bij de burger brengt, en tsja, je weet wel wie je moet schrijven/bellen/mailen
Maar het is wel een systeem dat elke minderheid wegdrukt. Ee ndistrictensysteem leidt tot 2 partijen / stromingen die de dienst uitmaken, en de facto moet je lid zijn van een daarvan om invloed te hebben op het beleid - waar wij gewoon een fractie linkser of rechtser stemmen bij de volgende verkiezingen. Dat kan via een andere lijst, of via voorkeursstemmen
Peter zegt: “Het voornaamste dat neofascisten te bieden hebben, is hun afkeer van het kapitalisme, en van het mengen van Kerk en Staat.”
Mja, maar als ik moet kiezen tussen een gematigde langzame weg naar de ideale situatie, of grote kale mannen met tatouages en navelpiercings die hun mening er even in komen rammen dan ben ik liever af met de langzame versie.
@ Bert en Bas
Het is de eeuwige discussie over de twee systemen: districtenstelsel of evenredig stelsel. Het Britse model is wel de meest extreme variant van het districtenstelsel. Het komt erop neer dat de kandidaat die de meeste stemmen haalt de zetel in de wacht sleept. In principe zou je dus met 0,1 procent van de stemmen al de zetels kunnen winnen, zolang alle andere kandidaten minder stemmen hebben. In theorie zou je met bijna 0 procent van de stemmen 100 procent van de zetels kunnen halen.
In de praktijk werkt dat natuurlijk niet zo uit, maar het leidt wel tot extreme vertekeningen in de kiesverhoudingen. Neem de verkiezingen van 2005. Labour haalde iets minder dan 37 procent van de stemmen en de Conservatieven zaten op een kleine 34 procent. Toch kreeg Labour 55 procent van alle zetels, tegenover 33 procent voor de Conservatieven. Als je bedenkt dat de opkomst 61 procent was, dan kreeg Labour een ruime meerderheid in het parlement terwijl slechts 22 procent van de kiesgerechtigde Britten voor de sociaal-democraten stemde.
Voor de Liberal Democrats, de derde partij, is het al helemaal een drama. Geen wonder dat zij graag een evenredig kiesstelsel willen. Het is onwaarschijnlijk dat de Britten een evenredig kiesstelsel zullen aannemen. In de Britse politieke traditie is het ondenkbaar dat partijen een coalitieregering vormen en daarom zal een partij altijd een absolute meerderheid in zetelaantal moeten hebben, hence een districtenstelsel.
Mogelijk gaat de vorm van het districtenstelsel veranderen. Brown voelt wel wat voor het Ierse model van een ‘preferred vote’. Dat betekent dat de kiezers een voorkeur geeft aan kandidaten in volgorde van 1,2,3 enz. Als er na de eerste ronde geen kandidaat meer dan 50 procent heeft, valt de kandidaat met de minste stemmen af, en dan worden de tweede stemmen opnieuw verdeeld. Ze gaan net zo lang door totdat iemand meer dan 50 procent haalt. Vandaag beloofde Brown dat er een referendum komt als Labour de verkiezingen wint.
Brown doet dit waarschijnlijk uit tactische overwegingen en niet omdat hij zo’n ‘believer’ is (de premier is nog nooit betrapt op revolutionaire gedachten over het kiesstelsel). Er is een kans dat er na de verkiezingen een zogeheten ‘hung parliament’ is waarin geen enkele partij de absolute meerderheid heeft. Brown lijkt met zijn voorstel dan ook de Liberal Democrats te willen paaien, die al jaren hameren op hervorming van het kiesstelsel.
Het Ierse systeem kende ik niet - maar het klinkt wel heel slim. Immers, veel kiezers hebben ook ene 1,2,3,,,, voorkeur
Pas je het toe op de UK, daar zullen velen voor de Tories zijn, omdat ze tegen Labour zijn, of omgekeerd. De Liberal Democrats zullen - ook bij gebrek aan vertegenwoordigers - minder afkeer oproepen
Natuurlijk, op het ogenblik zullen er velen zijn die (ook) een afkeer hebben van bepaalde personen (bonnetjes schandaal) los van de partij.
Dan zou het mogelijk zijn om op iemand te stemmen met schone handen, maar komt die iemand niet in het parlement, dan kan je toch voorkomen dat de verkeerde partij doorgaat
Hier in Nederland heb ik bij de laatste verkiezingen mijn stem verloren zien gaan - de lijst waarop ik stemde was niet populair genoeg. Had ik een tweede voorkeur gehad, dan was mijn stem niet verloren geweest, maar het is mogelijk dat mijn lijst dan ook meer stemmen gehad had, want dan was het minder riskant om op een nieuwe partij te stemmen
Dus ook voor Nederland zou het voordelen hebben, een reserve stem
Het interessante is dat Brown hervormingen van het kiesstelsel in 1997 heeft tegengehouden, iets waar Blair van baalde.
“off-topic”: bekijk deze urgente, unieke petitie eens…. http://www.marineeducationtrus.....ect-chagos
(Tip: jullie voorganger Tim Overdiek volgde deze zaak destijds in Londen. Inmiddels speelt e.e.a. voor het EHRM in Straatsburg, vandaar deze plotselinge Brits-Amerikaanse “power move”.)