Twee jaar lang lagen de Conservatieven in de peilingen met een straatlengte voor op de Labour-partij van premier Brown. Maar met nog twee maanden te gaan tot de verkiezingen lijkt het gat zich te sluiten. Wat is er aan de hand?

Gordon Brown is een man die de politieke wetten van de zwaartekracht met enige regelmaat tart. In het parallelle universum van de Britse premier vallen appels niet omlaag van de boom, maar soms ook omhoog. Het zou de beroemde Britse natuurkundige Isaac Newton voor raadsels hebben gesteld.

Een korte blik op zijn premierschap laat zien waarom. Brown geeft leiding aan een partij die al dertien jaar aan de macht is. Labour piept en kraakt in al zijn voegen. Onder Browns leiderschap gaat het land door een diepe economische crisis. Het huishoudboekje van de Britse overheid is een puinhoop. Het begrotingstekort is even groot als dat van Griekenland en de staatschuld is in rap tempo opgelopen. Tegelijkertijd vecht het land een dure oorlog in Afghanistan uit, die nog maar weinig steun geniet onder de bevolking.

Brown zelf is niet bepaald geliefd, binnen noch buiten zijn partij. Anders dan zijn voorganger Blair beschikt de sombere Schot niet over het charisma en de communicatieve vaardigheden waarmee Blair het land in de jaren negentig veroverde. Niet voor niets luidt zijn bijnaam Grumpy Gordon. Al drie keer probeerden partijgenoten hem de dolk in de rug te steken. Tevergeefs. En zo moddert Brown maar door.

In elk normaal land zou de oppositie fluitend naar de verkiezingsoverwinning wandelen. Maar zo niet in Groot-Brittannië. Toegegeven, de Conservatieven lagen twee jaar lang een straatlengte voor op de sociaal-democraten. Afgelopen zomer had de oppositiepartij nog een dikke voorsprong van twintig procentpunten.

Maar die voorsprong is inmiddels als sneeuw voor de zon verdwenen. Volgens een peiling van The Sunday Times is de achterstand van Labour nog maar een te verwaarlozen twee procentpunten. De peiling van de Sunday Times staat niet op zich. De afgelopen week waren er andere peilingen (hier en hier ) die de voorsprong van de Conservatieven verder zagen slinken. De trend is duidelijk: sinds januari is Labour langzaam dichterbij gekropen.

De Conservatieven krabben zich nu achter de oren. Hoe is dit mogelijk? Op het lentecongres van de Conservatieven van vorige week was duidelijk te merken dat de partij zenuwachtig is geworden. ”Ik geloof dat we het gevoel hadden dat we zomaar naar de overwinning zouden zweven. De verkiezingen zullen nu een stuk spannender worden dan iedereen dacht”, zei een vooraanstaand Conservatief lid.

Wat is het geheim van Labour? Of beter gezegd: waar falen de Conservatieven? Het is moeilijk om een alles bepalende factor aan te wijzen (getuige ook de brede variëteit aan verklaringen van Britse commentatoren, bijvoorbeeld hier en hier).

David Cameron, leider van de Conservatieven, maakte aantal blunders de afgelopen maanden. Hij heeft aangekondigd flink te snijden in de overheidsuitgaven, maar houdt tegelijkertijd krampachtig vast aan een verlaging van de erfbelasting, waarvan vooral de rijken zouden profiteren. Ook maakte hij een rommeltje van een voorstel om getrouwde stellen belastingvoordeel te geven, een cruciaal onderdeel van zijn verkiezingsprogramma.

Maar belangrijker dan de blunders is waarschijnlijk het imago van de Tories. Dertien jaar lang wist Labour met succes de kiezers schrik aan te jagen door de Conservatieven af te schilderen als de ‘nasty party’. Dit was de partij van de bikkelharde Margaret Thatcher, die alles liet privatiseren, de openbare voorzieningen de nek omdraaide en vooral een partij was van de elite, zo hield Labour voor.

David Cameron heeft hard gewerkt aan een verandering van dat imago. Door zich op te werpen als voorvechter van de nationale gezondheidsdienst en het milieuvriendelijke karakter van de Conservatieven te bedrukken heeft hij de partij een ‘softer’ imago aangemeten. Maar de belabberde staat van de economie, veruit het belangrijkste thema in deze verkiezingen, gooit nu roet in het eten.

Cameron staat voor een duivels dilemma. De softe koers maakt hem in tijden van crisis ongeloofwaardig. Juist nu moeten de Tories bewijzen dat ze de economische problemen rücksichtslos zullen aanpakken. Cameron ontkomt er niet aan de botte bijl te hanteren in de overheidsuitgaven. Maar dat maakt hem weer kwetsbaar voor aanvallen van Labour die de Conservatieven weer kunnen afschilderen als de ‘nasty party’. De sociaal-democraten proeven die kwetsbaarheid en de partij, gepokt en gemazeld in het campagne voeren, buit dat optimaal uit.

Het dilemma heeft Cameron zichtbaar aan het twijfelen gebracht. Ja, de Conservatieven zullen nog steeds het grote begrotingstekort aanpakken, zo luidt de plechtige belofte. Maar ze weigeren te zeggen waar de grote klappen vallen. Zo lijken de Tories meer en meer te draaien en te weifelen. En de Britse kiezers draaien mee. Voorzichtig richting Labour.

(Dit stuk werd vandaag gepubliceerd in het Algemeen Dagblad)

Volg NOS Londen ook op Twitter.