The Summer of Discontent

Het heeft nog niet de verbetenheid van de mijnbouwstakingen of de beruchte Winter of Discontent in 1978. Maar de Britten maken zich voor het eerst in lange tijd op voor een grote stakingsdag. Vandaag leggen 750.000 onderwijzers en ambtenaren het werk neer.

Het is nog onduidelijk of het bij deze ene dag blijft, maar de loopgraven zijn in ieder geval betrokken. Centraal in het conflict staat de hervormingen van de ambtenarenpensioenen. Die komen kort gezegd hierop neer: ambtenaren moeten langer doorwerken (tot hun 68e), meer premies betalen en ze krijgen er uiteindelijk minder voor terug.

De bonden hebben al gedreigd met de ene na de andere stakingsgolf als ze hun zin niet krijgen. Wat de bonden precies als tegenvoorstel hebben, is niet helder. Maar duidelijk is dat ze op ramkoers liggen met de politiek. Premier Cameron heeft de stakingen onverantwoord genoemd en roept de ambtenaren op de staking te breken. Hij krijgt daarin zelfs steun van de Labour-oppositie die zich ook tegen de stakingen heeft gekeerd.

De plannen van de regering lijken op zich logisch. Groot-Brittannië stevent –net als de rest van de Westerse wereld- af op een grijze golf en mensen worden steeds ouder. Kortom, pensioenen worden langzamerhand onbetaalbaar. Bovendien heeft de Britse overheid te kampen met een begrotingstekort van Griekse proporties dat nodig gedicht moet worden.

Maar de woede van de ambtenaren is te begrijpen. De huidige crisis en de daarop volgende bezuinigingen op de publieke sector zijn het gevolg van het casinobankieren van enkele banken. De regering is grootaandeelhouder in een aantal Britse banken, maar slaagt er niet de bonuscultuur aan banden te leggen. RBS (voor 84% in handen van de staat) leed vorig jaar een verlies van 1,1 miljard pond, maar keerde desalniettemin voor bijna een miljard uit aan bonussen.

Die logica gaat de ambtenaren voorbij. Terwijl de bankiers nog steeds rijkelijk beloond worden, moet de publieke sector bloeden voor hun risicovolle gedrag, zo is de perceptie. Tel daarbij op de hoge inflatie, afbraak van sociaal voorzieningen, hogere belastingen en je begrijpt waarom vandaag zoveel mensen staken.

Er bestaat ook een economisch argument waarom de bonden gelijk zouden kunnen hebben. Het Verenigd Koninkrijk is een van de meest ongelijke samenlevingen van alle geïndustrialiseerde landen. Onderzoek van de economen Michael Kumhof en Romain Ranciere laten dat goed zien. Sinds 1978 groeide het bruto nationaal product van GB met 108%, terwijl de middeninkomens hun salaris zagen stijgen met niet meer dan 56% en de laagste inkomens met 27%. De rijke bovenlaag zag haar inkomen stijgen met 108%, in lijn met de groei van het BNP.

Het is geen toeval dat die groeiende verschillen samenvallen met de opkomst van Thatcherisme en Blairisme. Thatcher brak de macht van de bonden en onder Blair nam de invloed van de vakbeweging alleen maar verder af. In dertig jaar tijd is het lidmaatschap van de Britse bonden meer dan gehalveerd en in de private sector spelen ze nauwelijks nog een rol. Het is niet moeilijk te begrijpen dat de salarissen van de lagere inkomensgroepen zo zijn achtergebleven: er was niemand die druk uitoefende op de werkgevers.

Die grote inkomensverschillen laten volgens Kumhof en Ranciere meteen zien dat de economische bloei van de jaren negentig en het begin van deze eeuw grotendeels vals was. Het mechanisme werkt zo. De rijke bovenlaag moet de armere onderlaag geld lenen om haar investeringen rendabel te maken, de bestedingen op peil te houden en de economie draaiende. Geen wonder dat juiste in Westerse landen met de grootste inkomensverschillen (GB, Ierland, VS) een ‘credit bubble’ groeide. Britse huishoudens hebben miljarden aan schulden uitstaan (173% van het BNP). Deze situatie is niet langer houdbaar, zo hebben we de afgelopen jaren gezien.

De remedie van Kumhof en Ranciere lijkt tegenstrijdig: om crises als de huidige te voorkomen, moeten juist de lagere inkomens sneller stijgen. Mensen zij daardoor minder genoodzaakt te lenen, het is gezonder voor de economie en voorkomt de sociale misère die we nu zien. Het is een oplossing die de bonden al jaren nastreven, maar weinig weerklank in de politiek. Het devies van deze regering is laissez faire en loonmatiging.

Zou een grote staking het tij kunnen keren voor de bonden? Afgaande op het recente verleden ziet het er somber voor hen uit. De massastakingen van 1978 en 1979 en de mijnbouwstakingen van 1984 en 1985 verhardde juist het standpunt van de hardliners in de Britse politiek. De stakingen werden steeds gevolgd door verkiezingsoverwinningen voor de partijen die de strijd hadden aangebonden met de bonden. Wellicht hebben de bonden meer nodig dan een Summer of Discontent.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


14 reacties op “The Summer of Discontent”

  1. Sjimmie zegt: 30-06-11 om 01:17

    Als ik lees “het is gezonder voor de economie”, dan vraag ik me af of dat niet meteen omgekeerd betekent: “en dus ongezonder voor mens en toekomst”.

    Wat het Westen aan het doen is, dat kun je heel simpel samenvatten: leegte vullen.
    Of je leegte kunt vullen, is heel makkelijk te beantwoorden: NEE…

    Er zijn niet alleen 2 werelden (1e-3e) ontstaan, maar ook twee andere werelden die ooit samenleefden: denken en voelen. Dat gebeurde eigenlijk enigzins rond dezelfde tijd… Toeval is het dus eigenlijk ook niet.

  2. Bas zegt: 30-06-11 om 08:56

    @ Sjimmie

    Je kunt de westerse wereld niet op een hoopje gooien. Er is een heel groot verschil tussen het Rijnlandse model, zoals wij in NL hebben en het Angelsaksische model dat (geen toeval) in Engelstalige landen gehanteerd wordt.

    Het Angelsaksische model is veel harder kapitalistisch dan het onze. Bij ons zijn de inkomstenverschillen – Arjan schreef het al – veel kleiner, we hebben een sociaal stelsel dat veel hogere ligt (ik sprak in 1995 een Brit in precies dezelfde situatie, beide afgestudeerd, nog geen werk. Hij ontving ongeveer de helft van wat ik ontving uit hun vatiant op de bijstand) en daardoor is denk ik Arjan zijn analyse hooguit gedeeltelijk van toepassing op ons

    En aangezien Arjan over GB schrijft, is dat ook de bedoeling :)

  3. Tja zegt: 30-06-11 om 11:04

    Neemt niet weg dat wij ook heel had afzakken in NL, maar dat terzijde.

  4. Ach mensen – na zo’n 2000 jaar zijn we inmiddels toch wel volwassen genoeg om te mogen toegeven dat de mens – goedaardig en/of kwaadaardig – nu eenmaal de tumor van de schepping is.

  5. Ricardo zegt: 30-06-11 om 12:50

    Weer een zeer informatieve blog. Hoewel vergelijkingen zoals Bas terecht zegt lastig zijn, is het binnen Europees verband toch interessant om te zien of nu ook in GB het verzet tegen het neoliberale herstel van de standenmaatschappij buiten de traditionele politiek om nieuwe vorm en inhoud krijgt. Labour heeft zich immers net als de PvdA hier dermate verbonden met het marktdenken dat zij steeds minder een alternatief zijn voor de groeiende ‘onderklasse’. En GB heeft in principe ook een oude traditie van soms meer polariseren dan polderen. Dat zou hier ook wel weer eens mogen, zie bv. de nog lang niet gelopen race over de pensioenen. Niet dat ik zomaar voor eindeloos staken ben, de globalisering zet immers binnen en buiten ieder land gestaag door. Ook dat geeft nieuwe herverdeling van inkomen en welvaart. Maar ik zie in heel Europa nu veel te weinig politici die dit inzet maken voor een slimmere en rechtvaardigere herverdeling in eigen land. Liever gaat men populistisch op zoek naar zondebokken bij de eigen burgers. Dus wordt het voor jongeren tijd om meer werk te maken van een eigen ‘Europese lente’. Net als in het Midden-Oosten om te beginnen zoveel mogelijk buiten de politieke partijen om. Wellicht helpt het selectief bezuinigen van meestal rechtse coalities om hen wat meer te mobiliseren al heb ik nu bepaald nog geen hoge verwachtingen. Misschien moet het perspectief voor hen eerst nog slechter worden? Intussen hebben zij in opvallend veel landen al wel weer een enorm veel slechtere (arbeidsmarkt) positie dan oudere generaties.

  6. Ricardo zegt: 30-06-11 om 13:08

    PS. Ik vergat nog mijn vraag aan Arjen: hoe groot is de huidige werkloosheid onder Britse jongeren en hoe is die verdeeld over hoger en lager opgeleiden en autochtonen en allochtonen?

  7. Max Boeré zegt: 30-06-11 om 15:37

    @Ricardo.
    De jeugdwerkloosheid is in Engeland tamelijk hoog, 19%. Het was echter 21%, dus het is al een beetje gedaald.

  8. Ricardo zegt: 30-06-11 om 16:46

    @Max Boere, vriendelijk bedankt, dat zijn toch ook al wel ‘zuid Europese waarden’. Wij kunnen ons hier nog erg gelukkig prijzen. Ik weet dat Labour de staatsschuld de laatste jaren enorm snel liet oplopen, ook anders als bij ons. En dat saneren nu dus ook harder nodig lijkt. Weet u ook in hoeverre Britse jongeren door de huidige maatregelen via de overheid getroffen of geholpen worden?

  9. Arjen van der Horst zegt: 30-06-11 om 18:05

    @Ricardo
    Volgens de meest recente cijfers is het 20%, het hoogste niveau in bijna 20 jaar. De samenstelling van de Britse jeugdwerkelozen verschilt met die van Nederland. In GB is 83% van de jeugdwerkelozen “white British”, 4% is “black/black British” en 2% wordt gekwalificeerd als “Asian/Asian British”. De blanke Britse jeugdwerkelozen wonen vooral in de verarmde steden in het noorden en zijn afkomstig uit wat we vroeger de arbeidersklasse noemen (tegenwoordig is het deels een “niet arbeidende” klasse – excuse my Dutch.)

  10. Ricardo zegt: 30-06-11 om 18:25

    @Arjen, goh, een wel heel opvallend spiegelbeeld van de situatie in Nederland. En hier is zelfs het noorden in een nieuw soort ontwikkeling. Is er temidden van die harde bezuinigingen ook iets merkbaar van een soort nieuwe generatiekloof, een protest zoals we in Spanje en Frankrijk al zien? Wordt er in Engeland nu meer over gesproken om iets extra’s aan die werkloosheid te doen?

    Mede dankzij jouw stukje begrijp ik nu weer iets beter waarom die creditbubble in oa. GB en Ierland ‘ineens’ zo groot was. Ze liepen dus ook wat achter qua inkomensverdeling. Overigens kan onze ‘bubble’ de grote hypotheekschuld worden als de huizenprijzen nogeens met 10 tot 20% dalen. Misschien voorkomen nu de overdrachtsbelasting omlaag gaat.

    Het is allemaal wat ‘offtopic’ en misschien te breed, maar wat is voor de Britten inmiddels de gemiddelde relatie tussen het verdiende inkomen en mogelijkheden en uitgaven voor het wonen? Moeten nu ook daar veel jongeren weer noodgedwongen langer thuis blijven wonen?

  11. Sjimmie zegt: 01-07-11 om 17:46

    @Bas

    Ik kan de westerse mensen niet over een kam scheren. Maar, de westerse “landen” kan ik (qua politiek -ook al mag dat woord er niet voor worden gebruikt- RUSTIG over een kam scheren. Na een paar jaar lang, dag in dag uit, de gevolgen met eigen ogen te hebben kunnen zien (dat is: niet kunnen wegkijken, ontkennen etc. zoals dat in Nederland bijv. wel heel goed (te goed) kan), in een land dat wel nog echt wil en wel nog echt kan, maar het niet voor elkaar krijgt omdat het al langer dan 500 jaar op en in achterstand wordt gehouden door ONZE manier van denken, kan ik namelijk rustig zeggen tegen mensen die zouden zeggen “jij hebt makkelijk praten”: klopt, en daarom praat ik ook…

    Als je bijvoorbeeld verschillen ziet tussen de manier waarop de VS “naar Irak ging” en de manier waarop nu ook Europa “naar Libië op vakantie gaat”, dan zie je die verschillen alleen omdat je die WILT zien. Maar het is gewoon precies hetzelfde.

    Waar wel verschillen zitten, gelukkig, dat zit hem in het feit dat Engeland mensen als Hobbes heeft gekend en Nederland mensen als Erasmus en Spinoza.
    Echter, het is een schande dat we niet eens meer weten waarom we trots “zouden kunnen en moeten” zijn op ´s Nederlands grootsten. En zo lossen we dat verschil gewoon lekker weer op….

    Tis dan ook geen toeval dat er al langer dan 150 jaar gezocht wordt naar de essentie van onze denkfouten… Gelukkig bestaan er nog mensen (overal) die “aan”voelen dat we anders moeten gaan “na”denken.

  12. Sjimmie zegt: 01-07-11 om 17:54

    misschien mijn “tekortkoming” inderdaad dat ik niet in “landen” denk maar in “wereld”…

  13. Kweenie zegt: 02-07-11 om 09:26

    NWO @ Work !!

    De verschillen in inkomsten zijn in Nederland ook gigantisch als je ze relateert aan productie. De lagere sociale klasse zwoegt voor een modaal inkomen waarmee zij steeds minder chinese troep kan kopen, en verplicht wordt bij te dragen aan de verrijking van de corrupte farmaceutische industrie enz enz, De rijkere hebben totaal inproductieve nepbanen en verantwoordelijkheden en krijgen daarvoor een balkende norm of meer.

    Vergelijk het inkomen van de vuilnisman eens met dat van de koningin.

    Ik denk dat defensie wat extra “vlucht” helikopters moet aanschaffen.

    De bonden ? Kijk hoe corrupt de bonden hier meewerken aan het leegroven van de pensioenen. Iedere burger zal voor zich zelf op moeten komen.

    Hoe lang nog laat het volk van europa zich nog knechten ? Griekenland Belgie Spanje Portugal.

  14. Kanika zegt: 04-07-11 om 13:40

    misschien zijn “tekort coming” inderdaad dat ik niet in “landen” denk maar in “wereld”…De jeugdwerkloosheid is in Engeland tamelijk hoog, 19%. Het was echter 21%, dus het is al een beetje gedaald.

Geef een reactie