Nick Clegg (foto: Arjen van der Horst)

Dik een jaar geleden was Groot-Brittannië in de ban van Clegg-mania. Nick Clegg, de vrij onbekende leider van de vrij onbekende Liberaal Democraten, kreeg een platform door de eerste verkiezingsdebatten ooit gehouden op de Britse op de eilanden. Hij werd een superster. De populairste leider sinds Winston Churchill, zo wezen de opiniepeilingen uit.

Zie hier de montere Nick Clegg, een paar dagen voor de verkiezingen:

Wat is er van die glittergans over? Weinig, zo lijkt het. Nick Clegg is weer wat elke leider van de Liberaal Democraten was: de schlemiel van de Britse politiek. Eigenlijk nog erger. Hij is de judas. De verrader. Hij danst met de duivel. De Tory in schaapskleren. De man van de U-turn.

Het lot van een kleine coalitiepartij is dat van de ultieme sadomasochist. Gaat het goed met het land, dan krijgen de grootste coalitiepartner alle lof toegezwaaid. Gaat het richting de afgrond, dan zijn de kleintjes de spanking boys. Zo kreeg Clegg alle wind van voren toen de coalitie besloot de collegegelden flink op te schroeven. Toegegeven, Clegg had vóór de verkiezingen juist beloofd de collegegelden af te schaffen.

Het is een dramatisch jaar geweest voor de Liberaal Democraten. Ze hebben het referendum verloren over hun gedroomde hervorming van het kiesstelsel. Andere stokpaardjes, zoals de hervorming van het Hogerhuis, staan op losse schroeven. En ze staan op een historisch dieptepunt in de peilingen.

Vandaag sprak Clegg het jaarlijkse partijcongres van de Liberaal Democraten toe. Buiten stonden de demonstranten te zingen: “Nick Clegg we know you. You’re a lying Tory too”. Maar ook binnen proef je het ongemak en de onvrede over het politieke huwelijk met de partij die veel LibDem-kiezers als de antichrist zien.

Als ik het gemor hoor, vraag ik me af wat de Liberaal Democraten eigenlijk willen. Ja, ze willen graag een hervorming van het kiesstelsel. Maar een evenredig kiesstelsel, het liberale ideaal, leidt automatisch tot meer coalities. Nu zitten ze eindelijk in een coalitie, maar dan niet met de gewenste partner van veel LibDem-kiezers. Tegelijkertijd vraag ik me af of ze Labour wel als een gewenste kandidaat zouden willen hebben. Zo kom je nooit aan regeren toe.

De partij-aanhangers moeten niet vergeten dat de Liberalen voor het eerst in bijna 100 jaar weer in een regering zitten. Nick Clegg is er in geslaagd zijn partij te overtuigen zich te binden aan de Conservatieven. Voor een partij die bekend staat om zijn verdeeldheid en het gebrek aan identiteit, is dat een prestatie van belang. Clegg doet ook iets wat andere politici zelden doen: hij kijkt maar de lange termijn. Terwijl sommige hooggeplaatste partijgenoten deze week een paar kanonschoten losten op de Tories, hield Clegg zich in. Sterker nog, hij haalde vanmiddag stevig uit naar de criticasters van binnen. In de woorden van Clegg: “We have to move beyond the reflexes of opposition.”