Deze week stuitte ik op een website van Britse grappenmakers: Nick Clegg Looking Sad. We zien een aaneenschakeling van bedrukte gezichten van de vice-premier. Deze dagen heeft de partijleider van de Liberaal Democraten extra reden om bedroefd te zijn. Het Britse veto in Brussel heeft pijnlijk de tegengestelde Europese visies van de Conservatieven en Liberaal Democraten blootgelegd.

Er is de afgelopen weken veel gezegd en geschreven over de vermeende breuk tussen de twee coalitiepartners. Ik zeg met nadruk vermeende, want volgens mij valt het wel mee met de ruzie in het kabinet. Sure, het is geen geheim dat de Liberaal Democraten ongelukkig zijn over het veto van Cameron. Enkele Conservatieve backbenchers konden het niet nalaten hun collega’s van de Liberaal Democraten belachelijk te maken in het Lagerhuisdebat over Europa. Maar het is niet een “coalitie in crisis” zoals de Independent nog in koeienletters op de voorpagina kopte.

Precies een week geleden steunde Nick Clegg het veto van Cameron en zei dat de eisen van de premier redelijk waren. Maar die opstelling leidde tot woedende reacties binnen zijn eigen partij. Die geluiden kon hij niet negeren en dus zei hij twee dagen later ineens dit in de Andrew Marr show:

Dat moeten we echter niet uitleggen als een waarschuwingssignaal naar de Conservatieven, maar als een signaal richting zijn eigen partij. Hij wil maar zeggen: wij Liberaal Democraten staan nog ergens voor in deze coalitie. Een Conservatief Lagerhuislid die ik een dag later sprak, vertelde me dat Clegg zijn boze reactie van tevoren had besproken met Cameron. De Conservatieve minister William Hague, die oorspronkelijk in de Andrew Marr show zou verschuiven, gaf heel ridderlijk zijn plekje op aan Clegg, zodat de vice-premier zijn gal kon spuien.

In zekere zin was óók het veto van Cameron ingegeven om de eenheid in zijn partij te bewaren. Als Cameron met legen handen terug was gekomen uit Brussel, had je een kleine partijopstand gehad. De premier, die nooit onverdeeld populair was binnen zijn partij, had dankzij het veto nu voor het eerst een fractie die volledig achter hem stond. De partijpolitieke poppenkast van het duo Clegg & Cameron was niet anders om de vrede in de eigen partijen te bewaren om zo uiteindelijk de coalitie bij elkaar te houden.

Dat neemt niet weg dat de Britse regering met haar veto onontgonnen terrein is betreden. Margaret Thatcher, de darling van eurosceptisch Britannia, had menigmaal met haar tasje op de Europese onderhandelingstafel geslagen, vaak gedreigd een veto te gebruiken, maar dat dreigement heeft ze nooit waargemaakt. Cameron is de eerste leider die het veto heeft uitgevoerd. Daarmee heeft hij weliswaar zijn positie in eigen land verstrekt, maar dreigt Cameron in Europa wel geïsoleerd te raken. Vooral Frankrijk houdt zich niet in het perfidious Albion de les te lezen, zoals we ook vandaag weer zagen.

In 38 jaar lidmaatschap van de EU is er altijd één constante geweest in het Europese beleid van de Britten. Of het nu de eurosceptische Thatcher was of de meer eurofiele Blair: de Britten doen niet mee met alle EU-projecten (euro, Schengen), maar ze willen wel aan de top table zitten om invloed te kunnen uitoefenen op alle Europese beslissingen. De kans is nu aanwezig dat de Britten aan de zijlijn staan, bijvoorbeeld als het gaat om de door Cameron gevreesde invoering van nieuwe regels voor de financiële sector.

Het is de vraag hoe de Britse band met de Europese Unie zich gaat ontwikkelen. Cameron heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk gezegd dat hij lossere banden met de EU wil creëren, maar hij wil op dit moment duidelijk een pauze inlassen. Maar is dat genoeg voor zijn eurosceptische backbenchers die nu bloed ruiken? Zij willen dat Cameron gebruik maakt van het momentum en nieuwe, lossere banden creëert met de EU. Desnoods moeten de Britten dat forceren via een referendum.

Toch moeten we niet al te zwaar tillen aan de ruzie tussen het Verenigd Koninkrijk en de rest van de Europese Unie. Het ware probleem is niet de halsstarrige houding van Cameron, maar de acute crisis in de eurozone. Het plan dat de 26 landen vorige week lanceerden, biedt misschien oplossingen voor de lange termijn, maar doet weinig aan de huidige problemen (namelijk landen die failliet dreigen te gaan). Als de eurozone implodeert maakt het weinig verschil uit hoe de Britten zich hebben opgesteld. En dat is uiteindelijk wat de Britse band met de EU zal bepalen: het falen of het succes van de euro.