De Britse cuisine heeft niet bepaald een naam hoog te houden. Fish & Chips, sheppard’s pie, yorkshire pudding… wat mij betreft zijn het stuk voor stuk heerlijke gerechten, maar het zijn geen maaltijden waarmee je snel een paar Michelin-sterren binnenhaalt. 

Echt helemaal onderaan de Britse culinaire ladder staat de Schotse keuken. In Engeland gaan er altijd wilde verhalen over wat Schotse schoolkinderen voor de lunch krijgen. Menig Engelsman is ervan overtuigd dat de deep fried mars bar (zie foto) vast onderdeel is van het Schotse schoolmenu. Dat is natuurlijk een urban myth. De deep dried mars bar bestaat wel degelijk (en is een Schotse vinding), maar is niet terug te vinden op de Schotse schoolmenu’s.

Maar zoals met alle mythes, zit er een kern van waarheid in. Een paar jaar geleden maakte ik een reportage over kinderen met overgewicht in Glasgow en bezocht een school die zojuist haar schoolmenu had veranderd om kinderen te stimuleren meer groente en fruit te eten. Toch schrok ik toen ik zag wat er op dit vernieuwde ‘gezonde’ menu stond: pizza, friet, chicken nuggets, fish fingers. Al werden deze maaltijden aangevuld met groente, de frituurpan neemt nog steeds een prominente plek in op de Schotse scholen.

Er woedt al jaren een strijd om Britse kinderen, die tot dikste van Europa behoren, gezonder te laten eten. Bekend is het initiatief van de tv-chef Jamie Oliver, die niet onverdeeld succes heeft gehad met zijn campagne. Effectiever leek een blog van de 9-jarige Martha Payne uit Schotland. Als schrijfproject was ze de blog NeverSeconds begonnen waarop ze haar commentaar gaf op het eten dat ze op school kreeg voorgeschoteld. Met toestemming van de schoolleiding maakte ze elke dag foto’s van de maaltijden en plaatste die op haar blog. Met haar food-o-meter gaf ze cijfers van 0 tot 10 over het gezondheidsgehalte en de aantrekkelijkheid van de maaltijden. Vaak was ze erg positief en gaf ze maaltijden een dikke 10, maar ze schroomde ook niet kritisch te zijn, zeker als het ging om het gezondheidsgehalte.

Haar blog was eigenlijk alleen bedoeld voor haar familie om te lezen, maar kreeg al snel wereldwijd aandacht. In de eerste weken had haar blog al tienduizenden hits. Schoolkinderen uit de hele wereld begonnen haar foto’s te sturen van hun schoolmaaltijden, waaruit al snel bleek dat de Schotse lunch wat minder gezond was in vergelijking met het buitenlandse eten. Het had effect. De schoollleiding besloot meer groente en fruit toe te voegen aan het menu.

Inmiddels had de wereldwijde interesse ook al geleid tot media-aandacht en een plaatselijke krant riep zelfs op de dinner ladies van Martha’s school te ontslaan. De gemeenteraad die verantwoordelijk is voor Martha’s school, deed meteen een alles fout wat je maar fout kan doen op PR-gebied. Verbolgen over de negatieve publiciteit legde de gemeenteraad via de school haar een verbod op om nog langer foto’s te maken van de schoolmaaltijden. Martha besloot hierop  haar blog te stoppen. De reactie was voorspelbaar: de gemeenteraad werd bedolven met woedende reacties uit de hele wereld. Martha’s website kreeg al snel miljoenen hits en ze kreeg zelfs steun van Jamie Oliver. Een dag later bood de voorzitter van de gemeenteraad beschaamd zijn excuses aan en hief het verbod op.

Voor Martha heeft het hele verhaal een zilveren randje. Met haar blog probeerde ze 7.000 pond in te zamelen voor scholen in Afrika. Tot vorige week had ze een bedrag van 2.000 pond, maar door alle publiciteit heeft ze inmiddels 85.000 pond ingezameld. Een school in Malawi heeft besloten om een keuken in aanbouw naar haar te vernoemen.