Een paar maanden geleden typte ik eens voor de gein “Netherlands” en “Dutch” in de zoekvelden van een aantal Britse kwaliteitskranten en gaf de opdracht Nederlandse verhalen te zoeken van de afgelopen drie jaar. Het overgrote deel van de verhalen ging over het Nederlandse voetbal. Ook waren er opvallend veel berichten over het Nederlandse zeilmeisje Laura Dekkers, een verhaal dat het kennelijk goed doet in zeilminnend Groot-Brittannië. De paar verhalen die ik vond over de Nederlandse politiek gingen de afgelopen jaren steevast over Geert Wilders.

Al zijn we een buurland van het Verenigd Koninkrijk, de Britse media berichtten zelden over Nederland. Twee jaar geleden schreef bijna geen enkele Britse krant over de Nederlandse verkiezingen. Dat is dit keer wel anders. Door crisis in de eurozone kijken de Britse media met meer interesse naar de politieke strubbelingen in Nederland. Twee weken geleden al verschenen er in verschillende zondagskranten grote verhalen over de opkomst van de SP en het groeiende euroscepticisme in Nederland. “Crisis of faith in the spiritual home of the euro”, kopte de Sunday Telegraph toen.

Sommige media verbaasden zich erover dat de stemming in het eens zo eurovriendelijke Nederland is omgeslagen. Dan zie je meteen dat Britse media, die vaak Nederland vanuit Brussel ‘doen’, niet zo goed op de hoogte zijn van de ontwikkelingen in ons land, want die eurotwijfel bestaat natuurlijk al veel langer. Het is interessant te zien hoe de Britse media de uitslag van gisteren dan ook interpreteren, want tussen de perceptie van een paar weken geleden en de verkiezingsuitslag van gisteren zit een behoorlijk verschil. Hier een overzicht van de Britse commentaren.

The Times voorspelt dat er een “grand coalition” komt met VVD, PvdA en waarschijnlijk een of twee middenpartijen. De krant bespeurt uiteraard verschillen tussen Rutte en Samsom, maar ziet ook genoeg ruimte voor Nederlands pragmatisme. “While critical of a strict austerity-only solution to the debt crisis, Diederik Samsom, the Labour leader, backed Mr Rutte at crucial moments in the past year to approve EU bailouts.”

Toch kan de overwinning van de meer pro-Europese VVD en PvdA niet verhullen dat zich een kentering heeft voltrokken in Nederland. “Despite the expected poor showing of the eurosceptic and anti-immigrant parties, the campaign confirmed a swing by one of Europe’s most traditionally federal-minded states towards a nationalist, inward-looking spirit. This could complicate politics in the EU, since Germany depends on the Netherlands, one of the last remaining members with a triple-A credit rating, as a close ally in eurozone negotiations.”

Met een blik op de naoorlogse parlementaire geschiedenis van Nederland constateert The Times nuchter dat Nederlandse kabinetten niet lang houdbaar zijn. Een parlementstermijn van twee jaar is eerder de regel dan de norm. “The Dutch proportional representation system means that governments are always a coalition, and usually fragile, with an average lifespan of 2.4 years. Of the 27 governments since 1945, only seven have lasted the full four-year term.”

De Financial Times is doorgaans het beste ingevoerd in de Nederlandse politiek en bericht veel uitgebreider over Nederland dan de andere Britse media. “Dutch reject eurosceptic parties”, kopt de krant. “The Dutch elections are seen as a litmus test of European voters’ attitudes towards further integration. Whichever party holds the premiership, the result will be taken as an emphatic and surprising rebuke for populist eurosceptic politics.”

Dat betekent volgens de FT niet dat de Nederlanders ineens hun enthousiasme voor Europa hebben hervonden. “The electoral wins for the Liberals and Labour don’t mean that Dutch voters have suddenly rediscovered an overwhelming enthusiasm for Europe. The unexpectedly big totals for the Liberals and Labour, which both scored well above their polling numbers on the eve of the vote, were driven by strategic voting, as voters on both right and left dropped their favoured small parties in the hope of pushing the biggest party on their side over the top.”

Volgens de Financial Times zou het fout zijn de nederlaag van de PVV te interpreteren als een afstraffing van de anti-Europese standpunten van Geert Wilders. “A major reason for the party’s loss was [...] that Mr Wilders had been widely ruled out of any coalition this time after his chaotic withdrawal of support for the previous government in April, which triggered this election”, schrijft de krant in een analyse.

Het lijkt erop dat de VVD en PvdA samen moeten gaan regeren, maar dat zal verre van makkelijk zijn. Sinds de jaren van Paars zijn beide partijen sterk veranderd, constateert de krant. “[The election result] does not mean that their policies have grown centrist. In fact, the Liberals have grown more right-wing and Labour more left-wing than they were in the 1990s, when the two parties governed together in a so-called “purple” cabinet. Mr Rutte has adopted a severe and reluctant tone on Europe, ruling out any further aid to Greece, in an effort to keep voters on his right from drifting to the PVV.” 

In tegenstelling tot de Financial Times lijkt de Daily Telegraph te slapen. “Dutch voters hand gains to Eurosceptics”, kopt de krant vandaag. De correspondent in Brussel meldt “major gains for hard-line Euro-sceptics” en bericht dat tot een derde van de zetels naar de PVV en de SP zal gaan. Ik vermoed dat onze Britse collega de opiniepeilingen van enkele weken geleden bij de hand had.

Op de website van de Telegraph hebben ze dat inmiddels gecorrigeerd. “Dutch voters confounded opinion polls with a swing away from fringe parties to back pro-European Union centrists”, schrijft de correspondent nu. Volgens de Telegraph is de Nederlandse uitslag een duidelijke trendbreuk. “Mr Rutte has upset a European trend that has seen centrist governments toppled amid a popular backlash against austerity programmes imposed to shore up the EU’s single currency.”

“Pro-EU parties come out top”, kopt The Guardian. De krant noemt de uitslag een “surprise” nadat de SP wekenlang hoog in de peilingen had gestaan. De Nederlandse verkiezingen werden op de voet gevolgd vanwege de mogelijke impact op de eurocrisis. “The election was followed intensely in EU capitals for the message being sent on austerity and the euro crisis. Brussels will be relieved by the result, although the Dutch have become much more wary of the EU, albeit keen to keep the union and the euro. “

Volgens de Guardian is de uitslag in alle opzichten opmerkelijk. “The VVD and Labour party leaders can lay fair claim to remarkable victories – Rutte’s success is a rare case of an incumbent winning re-election in the midst of the euro crisis and Samsom, after only a few months as Labour leader, has hauled his party back from the brink in a matter of weeks.”

The Independent besteedt in de papieren krant nauwelijks aandacht aan de Nederlandse verkiezingen en schrijft er letterlijk drie zinnen over. Het Nederlandse nieuws is ondergesneeuwd door de goedkeuring van het Duitse constitutionele hof voor het Europese noodfonds.

Dinsdag schreef de krant nog wel een hoofdcommentaar over de Nederlandse verkiezingen. The Independent noemde Nederland een “bellwether” voor de publieke opinie in Europa. Het waarschuwt voor de gevaren van de SP in een Nederlandse regering. “As one of only four AAA-rated eurozone governments (along with Germany, Finland and tiny Luxembourg), a Eurosceptic Netherlands would not only add to the tension between the bloc’s rich north and straitened south, it would likely derail the already shaky consensus altogether – with catastrophic consequences.”

Nederland lijkt nu het goede voorbeeld te geven met deze uitslag, maar volgens de Independent zijn er nog veel obstakels voor Europees herstel. “German public opinion is also increasingly fractious, not helped by either signs of an economic slowdown or last week’s plans for bond-buying by the European Central Bank. And Finnish politicians are already warning that they will not support moves to ease the bail-out conditions imposed on Greece, a hot topic in the coming weeks. The Dutch may lead the way, but there are further tests to come.”