Ergens langs de kant van de weg
De schop gaat in het graf van dichter Federico García Lorca. Morgen beginnen de graafwerkzaamheden in Alfacar, aan de rand van Granada. Spanje’s beroemdste dichter en toneelschrijver ligt daar in een massagraf met nog vijf anderen. Zij werden net als Lorca in augustus 1936 doodgeschoten door aanhangers van de opstandige generaal Franco. Hun nabestaanden willen dat de botten uit de aarde komen, om ze naar familiegraven over te brengen.
Dat geldt niet voor de familieleden van Lorca. Zij hielden jarenlang de opening van het massagraf tegen omdat ze de geschiedenis niet opnieuw willen beroeren. De dichter en toneelschrijver Lorca werd aan het begin van de burgeroorlog onmiddellijk gefusilleerd. Hij had zo’n beetje alles wat de opstandige militairen haatten. Een gevierd intellectueel, verdediger van de Spaanse republiek, afkerig van de bourgeoisie en ook nog eens homo.
Hoewel amper bekend hoe Lorca de laatste uren van zijn leven doorbracht werd hij na zijn gewelddadige dood een mythe. Zijn dichtwerk is nog altijd het meest vertaald van alle Spaanse auteurs. Beroemd werd vooral een van zijn verzen in ‘Take This Waltz’ door zanger Leonard Cohen.
“Now in Vienna there are ten pretty women / There’s a shoulder where Death comes to cry / There’s a lobby with nine hundred windows / There’s a tree where the doves go to die”.
Toch zullen de nodige mysteries over Lorca’s dood blijven bestaan. In het massagraf zoeken archeologen vooral naar de resten van twee anarchistische stierenvechters, een belastinginspecteur en een restaurateur uit Granada. Het lichaam van de dichter blijft op verzoek van zijn familie onaangeroerd.
Eigenlijk vind ik dit niet netjes
De familie wilt de nagedachtenis va nde man met rust laten, en dus wordt geschreven over de geheimzinnigheid van de opgraving
Erken nu eens dat mensen recht hebben op privacy
@Bas: Natuurlijk hebben mensen recht op privacy. De kwestie in dit geval is dat je met een wereldberoemde schrijver te maken hebt. Er is zoveel onduidelijk over de executie van Lorca dat historici en ook journalisten zich daar nu eenmaal mee bemoeien. Er speelt ook mee dat nabestaanden van vier andere doden in hetzelfde graf nadrukkelijk wel willen dat er onderzoek wordt verricht. Opdat ze weten waar hun familieleden onder de grond werden gemikt. En onder welke omstandigheden. Dat heeft ook te maken met de verwerking van een onvoltooid verleden.
Dat heb ik begrepen, Rop. Maar het bovenstaande stukje ademt, in elk geval in mijn ogen eens sfeer van ‘ik kan niet aanvaarden dat ik niet over die schrijver kan schrijven’.
Natuurlijk mogen de nabestaanden van de anderen die daar begraven zijn hun overleden verwant ophalen – maar wel graag met repect voor de opvatting van anderen
@rob, met dit stuk geef je heel duidelijk de verdeeldheid over dit thema binnen de Spaanse samenleving aan, want dat is men in Spanje. Je hebt de mensen die met de “ley de la memoria” in de hand nu eindelijk eens duidelijkheid willen over wie waar en hoe is omgekomen, die een einde aan de stilte van tijdens de dictatuur willen. Daarnaast zijn er de mensen die mensen hebben verloren maar het thema met rust willen laten in de trant “laat het verleden voor wat het is, we kunnen het toch niet meer veranderen en achter de waarheid komen we toch niet meer of maar gedeeltelijk”. Als laatste zijn er de mensen die in die tijd en tijdens de dictatuur achter Franco stonden en eigenlijk helemaal niets willen weten van de slachtoffers van de burgeroorlog en de periode erna.
Het is iets wat nog steeds een behoorlijk grote wond is binnen de Spaanse samenleving omdat er pas sinds heel kort echt over gesproken wordt. Tijdens de dictatuur werd erover gezwegen en daarna is het ook lange tijd iets geweest waar je niet over sprak. Ik denk persoonlijk dat het goed is dat er over gesproken wordt en ook dat de pers het erover heeft. Ook als niet iedereen daar helemaal blij van wordt. Natuurlijk moet er gerespecteerd worden dat de familie van in dit geval Lorca niet wil dat het lichaam wordt opgegraven of dat er onderzoek wordt gedaan naar de omstandigheden van zijn dood, maar er niet over schrijven zou niet eerlijk zijn ten opzichte van de anderen die in datzelfde graf liggen en waar men wel van wil weten hoe zij zijn omgekomen. Zij hebben net zoveel recht om wel de publiciteit te zoeken als de familie van Lorca het recht heeft om daar niet aan mee te werken. En het is nou eenmaal lastig in dit geval om te praten over het graf zonder over Lorca te praten. Op z’n minst komt het onderwerp weer in het nieuws en wordt er op die manier weer over gediscussieerd, waarvan ik denk dat dat iets positiefs is.
@GH: Dank voor je uitgebreide reactie. Het klopt wat je schrijft. De wonden van het verleden zijn nog altijd niet geheeld. Nabestaanden zijn in sommige gevallen ronduit bang, omdat ze tijdens de lange dictatuur van Franco leerden dat het beter is je mond te houden. Niet lang geleden verscheen een goed boek over dit stuk van de Spaanse geschiedenis. Het heet “Ghosts of Spain”, en werd geschreven door een collega in Madrid, de journalist Giles Tremlett.