Ook de Disco Express stopt ermee
De laatste cd-winkel van mijn buurt in Madrid is nu ook opgedoekt. De winkelruit is dichtgeplakt met geel papier en het rolluik vergrendeld. Binnenkort zal het bordje ‘Te Koop’ nog volgen. Overal in wijk zitten tientallen gaten van de opgedoekte bedrijven.
De dichtgeplakte winkels en leegstaande woningen maken de recessie voelbaar. Niemand koopt, niemand verkoopt en het leger werklozen groeit. Van de beroepsbevolking zit nu 21 procent zonder werk. Het is intussen verkiezingstijd in Spanje. Maar geen politicus weet wat die mensen weer gaan doen.
Lopen door Madrid gaat langs een lint van dichtgeplakte winkelpuien, mensen in de rij bij de voedselbank. Tientallen bedelaars schuimen rond de terrasjes en stoplichten. Het gaat maar door. Iedere dag sluiten in het land 430 bedrijven, die je kunt optellen bij de 178 duizend die sinds het begin van de recessie verdwenen.
Anders gezegd, van de bedrijven die Spanje in 2007 kende is dertien procent in rook opgegaan. De banketbakker sloot de zaak in mijn wijk Moncloa, in het noorden van Madrid. Ook de opticien, de kruidenier, makelaar en pizzaverkoper vertrokken. Het was wachten op de eigenaar van de Disco Express.
Als ik dat zo lees gaat het sluipend de verkeerde kant op in Spanje. Op Griekenland concentreert zich de meeste aandacht – in ieder geval in het publieke domein – maar dit is wellicht gevaarlijker omdat het zoals al gezegd sluipend gaat.
Hier wil ik graag wat tegengeluid aan geven.. ik woon zelf in Madrid en in het dagelijkse leven merk je over het algemeen vrij weinig van de crisis, in tegenstelling tot de NLse berichtgeving daarover. Ik woon bovendien in een van de minder rijke buurten in het centrum en daar staat het economisch leven allerminst stil.. ik was afgelopen weekend op de bekende vlooienmarkt en daar wordt massaal verkocht en gekocht..
Ik heb de indruk (als econoom) dat de economische ontwikkeling hier niet tot stilstand is gekomen, maar het een en ander vertraagt wel en het gaat wellicht sluipender zoals gezegd, dat kan zo zijn. Ik denk met name dat het een en ander sterk beïnvloed kan gaan worden van buitenaf (investeerders / financiers / hedge funds e.d.) naar aanleiding van wat er met Griekenland (en Italïe/Portugal) gebeuren zal; als Griekenland om zou vallen, zal het domino effect snel in Westelijke richting overslaan. Maar puur naar de binnenlandse situatie kijkend is het (nog) lang niet zo erg als wordt voorgesteld, naar mijn indruk en bescheiden mening.
Toch spreken de cijfers een andere taal en je zult maar een van die kleine ondernemers of baanlozen zijn. De eerste paar jaar gaat vaak nog, maar dan zijn bij velen ook hun laatste reserves uitgeput en wordt de verarming meer voelbaar. Natuurlijk zijn er ook dan nog zeer velen die weinig merken. En in een modern land als Spanje ook kansen voor nieuwe initiatieven. Crisis is voor hen juist een goede tijd voor ondernemerschap met minder concurrentie en(opheffingsuitver)koopjes. Een CD winkel en een vlooienmarkt zijn slechts enkele meer tastbare voorbeelden. De uittocht van vaak de meest ondernemenden naar het Noorden lijkt zich intussen ook in relatieve stilte te voltrekken, net als de vele huisuitzettingen, vaak zonder dat men vertrekt. Feit lijkt ook dat in Spanje mede dankzij economen, overheden en banken een gokken op een solvabele overheid en een almaar groeiende woningmarkt, een forse collectieve schuld ontstond die nu vooral hard neerdaalt op hen die vaak helemaal geen eigen woning kunnen betalen en noodgedwongen (weer) thuis wonen.
Er schijnen in die euforie van de afgelopen decennia mede vanwege lokale belangen ook nogal wat eigenlijk overbodige en/of te dure regionale projecten gerealiseerd te zijn. Na het jubelende deels op steeds schuld maken gebaseerde neoliberalisme is het nu in heel Europa tijd voor een meer realistisch liberalisme. Helaas springen de meeste schuldigen aan de grote voorgaande fouten er doorgaans zelf altijd veel beter uit. Dit zijn echt niet alleen bankiers met bonussen. Economie blijft een wonderlijk bedrijf met vele facetten. Geen echte wetenschap.
Als kleine ondernemer in Madrid merk ik wel dat de economie moeizaam gaat, maar zeker niet stil staat. Rop Zoutberg heeft het over dertien procent bedrijven die in rook op zijn gegaan sinds 2007: ik vraag me af hoeveel dat percentage in Nederland dan is, en belangrijker: wat is het percentage van bedrijven dat er juist bij is gekomen? De crisis biedt de gelegenheid aan veel jonge ondernemers om de markt over te nemen van gevestigde bedrijven die te duur worden en achterop raken in innovatie.
Mijn ervaring sluit aan bij die van Alex Borst. De werkloosheid is hoog, maar stabiel. De economie is geen neerwaartse spiraal maar groeit gestaag, en dichter bij huis zie ik dat vrienden die werden ontslagen weer worden aangenomen.
De berichtgeving in Nederland over Spanje is in die zin vaak eenzijdig, en voedt naar mijn idee de onderbuikgevoelens. Er bestaat geen twijfel over dat Spanje zich in een precaire situatie bevindt, maar dat het mee gaat in de Griekse malaise zou een self-fulfilling prophecy zijn.
Sommige bedrijven gaan gewoon failliet omdat ze niet innovatief (genoeg) zijn. Dat een CD winkel failliet gaat in Madrid (of elders in Spanje) lijkt me ook niet vreemd, ook in Nederland kan het gebeuren:
http://3voor12.vpro.nl/artikelen/artikel/41764185
En dat komt niet door recessie!
Inderdaad Antonio, innovatie is inderdaad belangrijk.
http://www.gitarenwinkelonline.nl