De rij voor het loterijkantoor in Madrid gaat het huizenblok om. Honderden mensen zijn het. Ze wachten met bewonderenswaardig geduld op hun loten voor de kersttrekking. Waarom we hier staan, schokschoudert een man die er dik drie uur staat. “Dat vroeg ik net mijn vrouw ook al.”

Het agentschap van Doña Manolita in de binnenstad geldt als magisch. Het is traditie, hier verkopen ze altijd de winnende getallen van de kerstloterij, zeggen de mensen in de rij. Als ik dat pareer met de Hollandse opmerking dat dat logisch is omdat Doña Manolita nu eenmaal héél veel loten verkoopt knikken ze instemmend.

“Dat weten wij óók wel.”

Het half december en daarmee keert het orakel terug. De gordo (de dikke, de vette) wordt voor kerst getrokken door keurige kinderen met stropdasjes of roze strikken in het haar. Ze zingen de winnende getallen, geheel zoals de traditie dat wil. Dit jaar is de 199ste keer.

Het is te merken dat het slecht gaat met Spanje, zoveel mensen hebben we nog nooit in de rij gezien, vertelt een vrouw uit León die haar dagje uit besteedt aan het kopen van loten. Het komt door de crisis, herhaalt ze nog eens. En zegt dan alsof het om een zieke patient gaat: La ilusión es la última que se pierde. Hoop is het laatste dat een mens verliest.

De hoofdprijs per tiende lot (van 20 euro) is dit jaar omhoog gegaan naar vierhonderdduizend euro. Ofwel vier miljoen euro voor wie het hele lot (200 euro) kocht. Deze hoofdprijs gaat er op zijn beurt 180 keer uit, want zoveel series loten zijn er.

Een jongen die na ruim drie uur wachten aan de beurt is tikt 160 euro neer. Ik spaar al sinds de zomer, glundert hij. Maar de kans dat de deelnemers iets winnen berekende een hoogleraar wiskunde deze week op een schamele 5,3 procent. Welbeschouwd is de mogelijkheid gedaald dat het je wat oplevert (het cijfer was 5,7 procent). Dat komt omdat dit jaar vijftienduizend meer balletjes met nummers in de draaitrommel met prijzen gaan. Op bijna hetzelfde aantal balletjes (15.304) valt een prijs, op 84.696 niet een.

Per Spanjaard wordt 71 euro aan de kerstloterij uitgegeven, baby’s en kinderen inclusief. Onder al die Spanjaarden wordt uiteindelijk 2,5 miljard euro aan prijzengeld uitgekeerd. Niet slecht, al zal een instantie als alle jaren handenwrijvend toekijken. 1,1 miljard vloeit rechtstreeks naar de schatkist van de overheid. Het zal de financieringsproblemen van Spanje niet oplossen.

Maar het is geen onaardige begrotingspolitiek.

Ik besluit een paar straten van Doña Manolita vandaan te lopen. De staatsloterij ging daar zover tijdelijk een dromenfabriek in te richten. In een oud pand niet ver van het huis waar ooit schrijver Cervantes leefde en gevechten tegen windmolens beschreef sta je opnieuw in de rij.

Eenmaal binnen vertellen klassiek geklede acteurs over wensen en dromen.

Bij een lessenaar moeten we opschrijven wat onze grote hoop voor volgend jaar is. De man naast me aarzelt niet. Trabajo, zet hij met een woord neer. Werk.