¡Adios!

De Spaanse regering kondigt nieuwe bezuinigingen aan nu de banken zijn gered, maar het nieuws raakt me anders dan de maanden hiervoor. In de gang staan de verhuisdozen zwijgend op een rij, en als deze blog is geschreven moet ook de computer eraan geloven. Weg uit Spanje.

“Dat dacht ik wel, dat je zou vertrekken”, zei mijn vader toen in 1996 ik aankondigde dat ik in Spanje ging wonen. Hij kocht vervolgens op de Albert Cuyp een stugge leren ruitertas die ik nog steeds gebruik. Ook de Nederlandse schrijver Jean Schalekamp stond ooit zo tegenover zijn moeder. “Jongen, zou je dat nu wel doen, dat land waar we tachtig jaar oorlog mee gevoerd hebben”, reageerde ze. Schalekamp verhuisde begin jaren zestig van de vorige eeuw naar Spanje, ongeveer tien jaar voordat Johan Cruyff dat deed.

Dictator Franco leefde nog en dat werd vooral Cruyff nagedragen. Hij vestigde zich in Barcelona, Schalekamp op het eiland Mallorca. ‘Spanje had me altijd al gefascineerd. Als kind had alleen al de naam Spanje een dreigende klank: de inquisitie, de Tachtigjarige Oorlog, de zak van Sinterklaas’, vertelt Schalekamp in een boek over die eerste jaren.

Ook ik kreeg met die Tachtigjarige Oorlog te maken toen ik me eind jaren negentig in Madrid vestigde. Het kwam omdat mijn eerste huis in de Hertog van Alvastraat van Madrid lag. Vernoemd dus naar de Zwarte Hertog, die destijds naar de Lage Landen was gestuurd om de opstandige Republiek eronder te krijgen. Ik had de historische link niet meteen door.

Maar vrienden schreven me al snel: ‘Hoe kun je dat nu doen? In een straat die vernoemd is naar een landverrader?’ De herinnering aan de hertog van Alva was levendiger dan je zou vermoeden.

Aardappels

Toch was mijn fascinatie voor Spanje anders dan voor Schalekamp, en vermoedelijk ook heel anders dan voor Cruyff. Ik was geïntrigeerd door dat land waar de zaken niet zo perfect georganiseerd waren als in Nederland.

In de Hertog van Alvastraat ging het wegdek drie keer achter elkaar open. Eerst kwam het telefoonbedrijf. Er werd gegraven, de telefoonkabel gelegd. Vervolgens ging de straat dicht en werd er geasfalteerd. Enige tijd later kwam het gasbedrijf. Hetzelfde ritueel: weg open, buizen leggen, asfalteren. En weer later moest de waterleiding er ook nog bij.

Het bleef boeien te zien hoe de Spanjaarden hun leven organiseren. In Spanje gebeurde iedere dag wel iets onvoorspelbaars en het hield me vast. Net als die tapa met een doodgewone aardappel, tomaat en olijfolie, of dat kermisje rond de Portugese grens, of die volle maan met uitzicht op het Alhambra, of tussen de gitanos tijdens de paasweek. Ik leerde in Spanje me gelukkig voelen op het moment dát het zo was. En niet pas achteraf.

Daarom bleef ook Cruyff hangen, en ook kwamen Seedorf, Kluivert, Koeman, Van Nistelrooy, Robben, Sneijder, Drenthe, de trainers Hiddink en Van Gaal (nog altijd beroemd door zijn onvervalste tongval waarmee hij “siempre positifo!” riep). Het werden voor mij dik vijftien jaar, en de helft daarvan werkte ik voor de NOS.

De video hieronder gaat over die jaren. Het begint met een zomercolumn over biljetten van 500 euro, gedraaid in de zomer van 2007.

YouTube voorvertoningsafbeelding

Bij moeder

Ik berichtte over voetbal, en daarna ook over de ETA. De terreurgroep zou nog 77 mensen opblazen en neerschieten nadat ik in Madrid ging wonen. Minstens zo dramatisch en me tot op het bot rakend waren de aanslagen op de stoptreinen in 2004, uitgevoerd door een al-Qaeda commando. Er vielen op die grauwe regendag in maart 191 doden, waarvan een deel bij het station waar ik vlakbij woonde. Een rit met de lokale trein naar El Pozo werd nooit meer hetzelfde.

En daarna… daarna ging het alleen nog maar over economie. De bouwbel spatte uit elkaar en de lokale banken gingen mee. Er zal tientallen miljarden aan Europees geld tegenaan moeten om de sector te saneren. Maar ook in Spanje zelf valt de bijl en schrapt, bezuinigt en knijpt de conservatieve regering Rajoy tientallen miljarden.

Van de vijf Europese werklozen is één een Spanjaard. Onder jongeren is de situatie nog beroerder, de werkloosheid onder die groep is nu 47 procent. Er wordt wel eens een grap gemaakt in Spanje – over de vraag hoe je weet dat Jezus Christus een Spanjaard was. Antwoord: hij was 33 jaar en woonde nog bij zijn moeder. De mop tekent een schrille werkelijkheid. Het is voor Spaanse jongeren wel heel moeilijk geworden van achter de borden paella in het ouderlijk huis te worden weggehaald. Woonruimte is duur en salarissen liggen laag. Al zag ik ook dat het warme colchón (matras) van het ouderlijk huis soms teveel plakte om de stap buiten de deur te zetten.

De klacht van veel Spaanse jongeren is dat hun loon ergens rond de duizend euro blijft steken, en het uitzicht op veel méér er eigenlijk niet is. ‘Jongeren’ zijn in Spanje nogal eens rond de veertig jaar. En ook nogal eens hoogopgeleide mensen. Het drama van Spanje is dat door de hortende economie een goede opleiding geen garantie meer voor de toekomst biedt.

Parijse toestanden

Spanje kon na de dood van Franco razendsnel ontwikkelen. Het ging de generatie die met de komst van de democratie – eind jaren zeventig – opgroeide financieel gezien ontegenzeggelijk goed. Maar hun kinderen kregen het zwaar. Ze zullen vermoedelijk nooit boven het inkomensniveau van hun ouders komen, laten studies zien. Er is een nieuw woord ontstaan: mileurista. Iemand die ongeveer duizend euro (mil euros) verdient en daar voor altijd op blijft hangen.

De grote vraag is hoe het verder moet. Waar moeten de werklozen aan de slag, hoe moet het verder met de miljoenen nieuwkomers? In Spanje tot nu toe geen Parijse toestanden: het is nog rustig in de voorsteden en in de landbouwgebieden waar veel immigranten terecht kwamen. Maar de vrees is dat de reactie heftig zal zijn wanneer zij langere tijd zonder uitzicht op werk blijven zitten.

Korte broeken

De Nederlandse journalist Rik Zaal eindigt op een dag in Besalú, een middeleeuws Catalaans stadje niet ver van Girona. Hij geniet aan het eind van een ochtend op een terrasje met een kop koffie en een krant.

De rust wordt verstoord door een gezelschap van veertig mensen in korte broeken en met lange rokken, en met gezondheidsschoeisel aan. Het blijkt een Deens gezelschap dat ook op het terras gaat zitten en allemaal limonade bestelt. Nadat de flesjes op tafel staan blijkt dat ze picknickmanden bij zich hebben. Daarin broodjes, kuipjes roomboter, zakjes vleeswaren, kaasjes en fruit. Dat gaan ze allemaal opeten.

De bediening kan het niet geloven en volgt met open mond het tafereel. De broodjes zijn op, de Denen ruimen de rommel keurig op en vragen daarna of ze apart mogen afrekenen.

Daarna vertrekken ze, en de idylle op het terras waar Zaal zit herstelt zich.

‘Dat waren Denen’, zei Zaal tegen de kelner.

‘Er komen hier wel vaker Denen’, antwoordde hij. ‘Aardige mensen. Maar protestants.’

Hiermee leek alles verklaard.

-

Adios amigos, Jessica van Spengen (succes!!) neemt Spanje en het vergeten Portugal over. Op naar Italië!

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


10 reacties op “¡Adios!”

  1. John van Dokkumburg zegt: 30-06-12 om 17:34

    Ik heb grote waardering voor je gewone manier van presenteren, blijf maar zo die je van nature bent en je zal met het Italie van de Italianen geen lange gewenning ervaren . Groetjes en tot nieuws !

  2. Een mooie tijd. Een mooi filmpje. Dank je Rop, voor je al je verslagen en observaties. En heel veel plezier, geluk en succes in Rome!

  3. Talent verloochent zich niet! Dank, Spanje leeft verder, maar ik denk dat je het zeker blijft volgen……Nederland zal er zeker in jouw ogen nu anders uitzien dan in 1996 (niet zozeer door de tijd eerlijk gezegd)

    De volgend uitdaging biedt zich aan, Italië, zal even tijd nodig hebben. Maar dat is oké en talent verloochent zich echt niet…

  4. Jan zegt: 01-07-12 om 14:09

    adios en benvenuti! Heb afgelopen paar jaar met veel plezier je columns gelezen en zal dit zeker blijven doen.

  5. Rop Zoutberg zegt: 02-07-12 om 11:44

    Dank John, JT, Selma, Jan. Erg blij met jullie reacties!

  6. Buena suerte en Italia!

  7. Carlo zegt: 22-07-12 om 10:11

    Wij gaan je missen. Mijn catalaanse vriendin, 30 jaar in NL, waardeerde je straatinterviews met de gewone Spanjaard, ik vond je bijzondere verhalen altijd….bijzonder. Beiden hebben we Spanje zo op een andere manier leren (her)kennen. Dank voor de vele ambachtelijke gemaakte repo’s, je opvolgster heeft grote schoenen te vullen. Succes in Rome!

  8. Angelique zegt: 29-07-12 om 19:04

    Dank je wel voor je prachtige verhalen.
    Na meer dan 10 jaar in Aragon gewoont te hebben,ben ik weer naar NL verhuist en jij gaat naar Italie.
    Je verhalen werden graag gelezen en waren vaak onderwerp van hevige discussies met Spaanse vrienden.
    Succes in Italie,gaat jullie zeker lukken.
    Adios y nos vemos.

  9. Mark van Meggelen zegt: 25-08-12 om 10:08

    Dank voor je verhalen en nuchtere observaties over Spanje, Rop.

    Het heeft bijv. tijdens onze landing in Madrid begin 2011 zeker geholpen om de dagelijkse realiteit van Spanje wat beter te begrijpen.

    en wat is er het afgelopen decennium veel gebeurd… getuige het filmpje…

    heel veel succes in Italie.

    saludos, Mark

  10. Ilona Quaak zegt: 20-11-12 om 13:32

    Wanneer komt er weer eens een blog uit Spanje? Ze worden gemist!

Geef een reactie