De Iraanse cultuur kent veeleer een eetcultuur dan een drinkcultuur. De maaltijd speelt een belangrijke rol in het dagelijkse leven en is nauw verbonden met de grote gastvrijheid van de Iraniër. Bezoek dient zich vaak rond de lunch of het avondeten aan en het is zeer onbehoorlijk om hen zonder eten te laten vertrekken. Vaak houdt men al rekening met gasten bij het koken.

En als onverwachte bezoekers laten afweten gaat het gerecht naar een van de buren of neemt men het de volgende dag mee naar het werk. Iraniers hebben thuis een grote koelkast en vaak zelfs meerdere. Als vrienden elkaar uitnodigen zijn er al gauw 20 mensen die de maaltijd delen. Nu ik zelf buiten Iran woon merk ik pas hoe bijzonder deze traditie is en waardeer ik het meer dan ooit.

Behalve de eetcultuur en religieuze tradities zijn er ook andere typische gewoonten die eigen zijn aan het Iraanse volk. Als de avond valt klopt er meestal wel een buurkind aan om een maaltijd of een bordje Halva, oftewel zoet gebak aan te bieden. Iedereen waardeert en accepteert dit gebaar ongeacht de achtergrond of sociale status. Het is ook een prettige manier om nieuwe buren te verwelkomen. Ik herinner me een keer dat iemand aanbelde met een maaltijd. Mijn tante uit Amerika was toevallig op bezoek en had er moeite mee om deze traditie met open vizier tegemoet te treden. Vol wantrouwen merkte ze op:” Stel dat ze het voedsel vergiftigd hebben.” Deze gedachte was zelfs nog nooit bij mij opgekomen! Ik bedacht me dat wij elkaar in principe vertrouwen in deze traditie, ook al is er geen reden voor. Ik denk dat dit een soort basisgevoel van veiligheid geeft in onze maatschappij, vooral handig bij instabiele situaties.

Als iemand je op donderdagmiddag een bordje Halva stuurt hoopt hij dat je een extra gebedje doet voor de overleden dierbaren. Veel mensen laten een groot bord met Halva of dadels achter bij de kruidenier zodat iedereen ervan eet en gebedjes opzegt voor hun overledenen. Een kruidenier in mijn buurt maakte grapjes tegen zijn mannelijke klanten als zij beleefd weigeren. Dan zegt hij:”Het is goed voor mannen”, en terwijl hij zijn stem laat dalen:” Het maakt een man potent en geeft hem extra energie!”

Het zal niemand verbazen dat deze cultuur van samen eten en eten delen tijdens de Ramadan op zijn hoogtepunt is. Als het bijvoorbeeld niet lukt om in alle vroegte een maaltijd te gebruiken met vrienden of familie dan breekt men na zonsondergang de vasten met anderen. Iedere avond nodigt men zoveel mensen uit als men kan om samen te eten en laat op te blijven. Het maakt niet uit wat men eet maar Halva en rijstpudding mogen nooit ontbreken. In elke familie is er wel iemand die erom bekend staat dat ze goede Halva maakt. Hoewel het niet moelijk is om Halva te maken. Het recept kun je in elk Iraans kookboek vinden. Er zit tarwebloem, olie, suiker, saffraan, rozenwater en gewoon water in. Klinkt simpel en toch is de Halva zelden goed. Hoe vaak heb ik niet gehoord:” Ik heb niet de juiste handen om Halva te maken!” De dames die bekend staan om hun goede Halva zullen wel toverspreuken kennen of een mantra opzeggen als onderdeel van hun kookgeheimen.

Maar deze Ramadan is anders als andere jaren. Families van de mensen die na de verkiezingen in het gevang belandden komen elke avond samen bij de poort van de Evin gevangenis om hun vasten te breken. De maaltijd wordt gedeeld op de grond in de straat waarlangs een lange, ontoegankelijke hoge betonnen muur loopt. De meesten kennen elkaar niet en hebben niets anders gemeenschappelijk dan de enorme pijn. Ik heb het zelf niet gezien maar ik hoorde dat zij elke avond hun maaltijd meenemen naar deze plek met uitzondering van Halva. De associatie van dit gerecht met de overleden dierbaren is hen blijkbaar te heftig. En zo delen de mensen deze Ramadan minder hun maaltijd en meer hun verdriet in de hoop dat dit enigszins verlichtend werkt. Ik heb ook gehoord dat sommige voorbijgangers stoppen en een hapje mee eten. Ik denk dat deze aandacht de pijn ook enigszins verlicht.